Từ vụ 'Về đây bốn cánh chim trời', ca sĩ Việt đang nhận cát-xê ra sao

Sự việc chương trình Về đây bốn cánh chim trời bị hủy đột ngột gây lo ngại trong ngành tổ chức sự kiện. Trước đêm nhạc này, cũng có một số chương trình bị dừng gấp và nhiều trường hợp, khán giả đến nay vẫn chưa nhận lại tiền vé.

Trước đó, đơn vị tổ chức Về đây bốn cánh chim trời hủy một đêm nhạc khác là Hà Nội - The Winter. Sự kiện này bị hủy chỉ nửa tháng trước khi chính thức diễn ra. Thời điểm đó, BTC thông báo lý do đêm nhạc bị hủy là "chương trình này xứng đáng được đầu tư với tầm vóc lớn, tỉ mỉ hơn so với dự tính ban đầu".

Show có nhiều ngôi sao cần phải cẩn trọng

Lịch sử thị trường biểu diễn ở Việt Nam đã chứng kiến một số show lớn bị hủy, hoãn. Kpop Festival Open Air #2 được công bố tổ chức 2 đêm tại sân vận động Mỹ Đình vào tháng 12/2023 với dàn sao hùng hậu từ Hàn Quốc bị huỷ chỉ 2 ngày trước khi chính thức diễn ra.

Cuối năm 2024, đêm nhạc Hàn Quốc khác cũng bị hủy bỏ dù lên lịch diễn ra trong 2 ngày ở Hà Nội. Ariana Grande - Dangerous Woman Tour tại TP.HCM vào 2017 từng gây chấn động vì bị hủy chỉ 5 tiếng trước giờ diễn.

Trở lại trường hợp Về đây bốn cánh chim trời, giám đốc âm nhạc Vũ Quang Trung và nhiều nghệ sĩ cho biết BTC đã không làm đúng tiến độ thanh toán theo hợp đồng…

Đêm nhạc này có sự tham gia của các nghệ sĩ nổi tiếng như Hồng Nhung, Hà Trần, Bằng Kiều, Tấn Minh, Đoan Trang, Phạm Thu Hà, Lê Hiếu, Lâm Bảo Ngọc, Thanh Thụy, saxophone Trần Mạnh Tuấn, violist Trịnh Minh Hiền và nhạc sĩ Trần Tiến. Sự kiện có 12 hạng vé khác nhau với giá dao động từ 600.000 đồng tới 6,5 triệu đồng.

Nhà sản xuất Nguyễn Cao Tùng trao đổi với Tri Thức - Znews, từ góc độ kinh doanh, một show nhạc tầm trung hiện giờ khó diễn ra. Ông tính trung bình một vé giá 1 triệu đồng, với quy mô khoảng 2.000 vé, doanh thu chỉ khoảng 2 đến 2,5 tỷ đồng. Chưa tính trường hợp vé bán không hết, vé mời, giảm giá… những chương trình kiểu này khó chạy nổi vì chi phí quá cao, đặc biệt số tiền bỏ ra cho phí bản quyền và cát-xê sao hạng A không dưới 200-500 triệu đồng hát 3 bài. Trong tình huống này, các show tầm trung dễ thất bại vì đứt gãy dòng tiền.

“Đầu tiên là show đảm bảo số ghế tối thiểu, tức doanh thu tối thiểu. Những show phòng trà với số ghế dưới 500 chỗ đổ lại đã thua lỗ phần lớn và không còn tổ chức nữa. Thực tế là show càng lớn, rủi ro càng cao. Ở thời điểm hiện nay, mô hình an toàn nhất là show quy mô vừa, từ 800 đến 1.500 khán giả, giá vé trung bình 800.000-1,2 triệu đồng, có 3-5 nghệ sĩ chủ lực, còn lại là khách mời.

Những show ôm quá nhiều ngôi sao, giá vé cao nhưng không có concept đủ mạnh để kiếm được doanh thu từ nhà tài trợ hoặc thuyết phục khán giả thì rất dễ rơi vào tình trạng bán vé ì ạch, càng bán càng lo”, ông Nguyễn Cao Tùng nói.

BTC thông báo hủy bỏ đêm nhạc Về đây bốn cánh chim trời sau khi khán giả đã tới địa điểm tổ chức.

Ca sĩ nhận cát-xê ra sao

Khi được hỏi kinh phí cho các show tầm trung ở cung văn hóa, có sự tham gia của hơn 10 ca sĩ, dàn nhạc và hợp xướng là khoảng bao nhiêu?, chuyên gia trả lời: “Với mặt bằng hiện nay, một show tầm trung như vậy thường có tổng chi phí dao động 3-5 tỷ đồng, thậm chí cao hơn nếu dàn ca sĩ đều hạng A đang ở giai đoạn ‘đỉnh sóng’.

Trong đó: Cát-xê nghệ sĩ, bản quyền, dàn nhạc, hợp xướng chiếm 50-65%; sân khấu, âm thanh, ánh sáng chiếm 20-25%, truyền thông, vận hành, giấy phép, hậu cần chiếm phần còn lại. Nói ngắn gọn chưa bán được vé nào đã gánh sẵn vài tỷ đồng trên vai”.

Chuyên gia nói thêm nếu tổng chi phí khoảng 4 tỷ đồng, giá vé trung bình 1 triệu đồng, về lý thuyết cần 4.000 vé để hòa vốn. Nhưng thực tế không bao giờ là con số “đẹp” như vậy, vì vé mời, vé tài trợ, vé ưu đãi chiếm ít nhất 10-20% và chi phí phát sinh luôn xuất hiện ở phút cuối.

Do đó, con số an toàn để bù lỗ thường phải rơi vào khoảng 4.500-5.000 khán giả nhưng đây là một con số không hề dễ với các đêm nhạc không có ngôi sao siêu hút vé hoặc concept thật sự khác biệt.

Về quy trình thực hiện một show diễn, ông Nguyễn Cao Tùng cho biết làm show, sự kiện yêu cầu điều kiện thanh toán rất ngặt nghèo. Theo kinh nghiệm tổ chức các đêm nhạc trước đó của ông, thông thường ngay sau khi sự kiện diễn ra, ê-kíp của ông phải trả tiền hết cho nhà cung cấp, nhóm nhảy, nghệ sĩ biểu diễn, anh em hậu đài...

Thông lệ chung của thị trường hiện nay là nghệ sĩ nhận 50-70% cát-xê trước show, phần còn lại thanh toán ngay sau khi kết thúc đêm diễn hoặc chậm nhất trong vòng 3-7 ngày.

Với nghệ sĩ hạng A hoặc đang “nóng”, tỷ lệ trả trước có thể lên đến 100%, đặc biệt khi họ không làm việc trực tiếp với nhà tổ chức mà thông qua quản lý hoặc công ty đại diện.

Ở chiều ngược lại, những nghệ sĩ quen mặt, có mối quan hệ lâu năm với bầu show, có thể linh hoạt hơn, nhưng đó là ngoại lệ, không phải quy định chung. Vì vậy khi làm show, nhiều trường hợp bầu show phải vay (nóng) để có khả năng thanh toán ngay sau đêm diễn.

Khi được hỏi về hướng xử lý trong tình huống đêm nhạc không bán được vé và cần giảm thiểu thiệt hại, nhà sản xuất trả lời thua lỗ không phải điều đáng sợ nhất bởi bầu show cần giữ uy tín để tiếp tục làm show, xử lý thua lỗ tệ mới là "thảm họa".

Một số hướng thường được người trong nghề áp dụng là cắt lỗ sớm: Nhận diện sớm việc bán vé không đạt, giảm quy mô sản xuất thay vì cố làm cho hoành tráng. Hoặc, cố gắng tìm tài trợ để bù lỗ doanh thu bán vé.

“Thứ hai là thương lượng lại cát-xê còn lại, đặc biệt với các nghệ sĩ thân quen. Trong trường hợp này Ngọc Việt đã tìm cách thương lượng cát-xê và xin trả chậm. Tuy nhiên quá trình thương lượng đã gãy đổ ngay trong ngày show diễn ra.

Bán bản quyền ghi hình, khai thác hậu kỳ (YouTube, nền tảng số, truyền hình) để bù đắp cũng là một cách tốt. Và quan trọng nhất: rút kinh nghiệm và điều chỉnh mô hình, đừng lặp lại sai lầm bằng cách tổ chức thêm một show lớn khác để ‘gỡ’. Ngọc Việt từng huỷ 1 show khác trong tháng 11. Theo lịch sử trước đây Ngọc Việt cũng từng làm show và có vẻ doanh thu không khả quan, tức bị lỗ ăn vào dòng tiền chủ sở hữu”, chuyên gia nhận định.