Truyện tranh Việt 'lên đời'

Quan sát từ công nghiệp văn hóa thế giới, trong chuỗi giá trị sáng tạo của IP, xuất bản đóng vai trò là "hạt giống" khởi nguồn cho hệ sinh thái, với doanh thu trực tiếp trên tổng doanh thu IP hiếm khi vượt quá 25%. Điều đó nghĩa là 75% "nguồn sống" cho chủ sở hữu IP đến từ điện ảnh, game, merchandise,...

Tại Việt Nam, các tác giả truyện tranh cũng đang có những bước đi tương tự, nhằm mở rộng khả năng khai thác IP.

Thỏ Bảy Màu gọi vốn thành công 1,6 tỷ làm phim hoạt hình

Điện ảnh và hoạt hình có rào cản gia nhập cao nhất, về cả vốn đầu tư lẫn năng lực sản xuất, nhưng cũng là lĩnh vực khẳng định giá trị của IP nhất.

Thỏ Bảy Màu (tác giả Huỳnh Thái Ngọc) đi lên từ truyện tranh ngắn (comic strips) trên Facebook. Sau đó, tác giả bắt đầu xuất bản sách, các cuốn như Thỏ bảy màu - Timeline của tôi có gì?, Thỏ Bảy Màu và những người nghĩ nó là bạn.

Năm 2021, IP này phát triển thành các video hoạt hình ngắn trên YouTube. Tuy nhiên, hầu hết sản phẩm đều mang tính quảng cáo (branded content), giới thiệu, quảng bá cho các tựa game, doanh nghiệp. Kênh YouTube của Thỏ Bảy Màu lúc này đã thu hút 1,2 triệu lượt đăng ký và 100 triệu lượt xem.

Tiếp tục hợp tác và mở rộng quy mô hoạt động, năm 2022, các dự án hợp tác giữa Thỏ Bảy Màu cùng Sun Wolf Animation Studio ra mắt, như Thỏ bảy màu và hành trình chuyển sinh, Cái Tết của ông Năm, Thỏ Bảy Màu: Thần bài miền Tây. Trong đó, Thần bài miền Tây còn có sự kết hợp với Én Comics.

Năm 2023, Thỏ Bảy Màu bứt phá với chiến dịch gọi vốn cộng đồng để làm phim hoạt hình, kết quả kêu gọi được hơn 1,6 tỷ đồng. Trong dự án phim đặc biệt này, Thái Ngọc và ê-kíp của anh tiếp tục kết hợp với Sun Wolf Animation Studio. Thái Ngọc đảm nhận toàn bộ phần nội dung của series, Sun Wolf là đơn vị sản xuất chính của dự án.

Skin Thỏ Bảy Màu trong game Liên Quân Mobile.

Tính tới nay, Thỏ Bảy Màu đã ra mắt 14 tập phim, đạt hơn 300 triệu lượt xem. Thỏ Bảy Màu là một trong những trường hợp thành công nhất của IP truyện tranh Việt.

Không chỉ thành công trên mảng phim, Thỏ Bảy Màu cũng từng xuất hiện dưới dạng nhân vật khách mời kèm theo tặng thưởng vật phẩm, trang phục trong game Liên Quân Mobile.

Pikalong, Én bứt phá với loạt merchandise, card game

Merchandise (sản phẩm mang dấu ấn thương hiệu), figure (mô hình nhân vật) và các sản phẩm đồ chơi, phụ kiện,... là hướng đi thường được các tác giả lựa chọn vì mức đầu tư không quá cao, giá sản phẩm lại phù hợp với túi tiền số đông.

Một trường hợp thành công của hướng đi này là Pikalong (tác giả Thăng Fly). Nổi lên một cách bất ngờ đúng thời điểm cận Tết, tác giả đã nhanh chóng chuyển đổi được độ nổi tiếng của Pikalong sang sức tiêu thụ các sản phẩm như áo thun, bao lì xì, gấu bông,... Sự thành công của Pikalong tới từ tốc độ đưa sản phẩm ra thị trường đúng thời điểm, sản phẩm đa dạng.

Dự án Bộ mô hình blindbox "Tiệm Cà Phê Sữa Đá" được Comicola lên ý tưởng từ món đồ uống quen thuộc của người Việt, kết hợp cùng những nhân vật truyện tranh Việt Nam nổi tiếng: Mèo Mốc, Én, Vàng Vàng, Gia Đình Ngộ, Pikalong, Vàng và Xám. Ảnh: Comicola.

Tác giả cũng ra mắt cuốn truyện tranh xoay quanh nhân vật nổi tiếng này. Cuốn sách tiếp tục lọt vào danh mục sách bán chạy, khai thác các chủ đề xã hội và đời sống bằng góc nhìn châm biếm, nhẹ nhàng. Cứ mỗi dịp Tết, đặc biệt là các năm có linh vật rồng, Pikalong lại liên tục được truyền thông và cộng đồng mạng nhắc lại.

Một IP truyện tranh khác, Én, chuyển hóa thành công sang card game. Sau khi nổi tiếng với hình thức comic strip trên mạng xã hội, Én sáng tạo thêm các sản phẩm như áo phông, lì xì, rồi sản xuất thêm card game có tên "Én & Kỷ nguyên Sáng chế". Ngoài ra, Én cũng xuất hiện dưới dạng nhân vật khách mời hoặc nhân vật đặc biệt trong sự kiện của một số nền tảng game.

Mèo Trắng, Mèo Mốc xuất bản loạt truyện tranh

Từ truyện tranh ngắn dạng comic strip (chuỗi ô truyện tranh vẽ ngắn gọn kể một câu chuyện vui), đăng tải trên mạng xã hội, các tác giả chuyển sang xuất bản sách, nhằm củng cố thương hiệu, mở rộng cộng đồng và tăng gắn kết với người hâm mộ.

Mèo Mốc (tác giả Đặng Quang Dũng) là một trong những IP sở hữu thành tích xuất bản khá tốt. Trên website của tác giả, hơn 20 đầu sách được bày bán. Theo số liệu tới năm 2023, tổng lượng phát hành các tác phẩm của Mèo Mốc vượt mốc 500.000 bản in.

Card game Én và Kỷ nguyên Sáng chế.

Mèo Trắng (tác giả Phan) thành công trong loạt tác phẩm xoay quanh nhân vật này cùng những biến động trong cuộc sống, suy ngẫm về tình yêu, sự trưởng thành.

Chỉ riêng nhân vật Mèo Trắng, tác giả đã có loạt truyện Cuộc sống nhiệm màu của Mèo Trắng, Trước khi chúng ta nói lời chia tay, Sau khi chúng ta nói lời chia tay, Trước khi chúng ta ngỏ lời yêu nhau,...

Phan cũng sáng tác khá "năng suất" graphic novel (tiểu thuyết đồ họa) và graphic memoir (hồi ký đồ họa). Các tác phẩm nổi bật như Về nơi có nhiều cánh đồng, Biết ra sao ngày sau, Thị trấn Hoa Mười Giờ, Xứ Mèo đã định hình nên cá tính riêng của tác giả.

Nhiều tác giả có xuất phát điểm từ truyện tranh ngắn trên mạng xã hội cũng chọn hướng đi xuất bản sách để mở rộng chuỗi giá trị IP, có thể kể tới Lê Bích với Đời về cơ bản là buồn cười, Gia đình Ngộ, Én, Vàng Vàng,...

Ngoài các hướng đi trên, các tác giả cũng có các nguồn thu từ nội dung quảng cáo, đóng vai trò dòng tiền ngắn hạn, tích lũy như nguồn đầu tư cho các dự án sáng tạo dài hạn.

Dù quy mô khai thác thương mại của các tác giả Việt hiện nay vẫn dừng ở mức vừa và nhỏ, nhưng các trường hợp thành công kể trên chứng minh tiềm năng của IP truyện tranh Việt. Những nhân vật truyện tranh như Én, Thỏ Bảy Màu, Pikalong,... có thể kỳ vọng trở thành những tài sản trí tuệ có sức sống lâu bền, sức biến hóa phong phú.