Mới đây, Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức chỉ định Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) là “tổ chức khủng bố”, liên quan tới chiến dịch trấn áp các cuộc biểu tình tại nước này, theo Al Jazeera.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực tiếp tục leo thang.
Theo Times of Israel, hôm 30/1, tàu khu trục tên lửa USS Delbert D. Black của Mỹ đã cập cảng Eilat của Israel. Điều này nâng tổng số tàu khu trục của Mỹ ở khu vực lên 6 chiếc, cùng với một tàu sân bay và 3 tàu tác chiến ven bờ khác.
Quân đội Israel khẳng định sự xuất hiện của tàu khu trục Mỹ đã được lên kế hoạch từ trước và là một phần trong chương trình hợp tác giữa Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) với quân đội Mỹ.
Iran đã tuyên bố sẽ lập tức tấn công các căn cứ và tàu sân bay của Mỹ để đáp trả bất cứ cuộc tấn công nào sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo thời gian đang cạn dần đối với Tehran để đạt được thỏa thuận hạt nhân.
 |
| Tàu USS Abraham Lincoln di chuyển trên Thái Bình Dương vào năm 2022. Ảnh: Hải quân Mỹ. |
Người phát ngôn lục quân Iran, Chuẩn tướng Mohammad Akraminia, nói với truyền hình nhà nước rằng các tàu sân bay của Mỹ có "những điểm yếu nghiêm trọng", và nhiều tài sản quân sự của Mỹ ở Vùng Vịnh "nằm trong tầm bắn tên lửa tầm trung của chúng tôi".
Diễn biến mới
Phát biểu hôm 29/1, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU Kaja Kallas cho biết các ngoại trưởng trong khối đã đưa ra “bước đi mang tính quyết định” khi dán nhãn IRGC là tổ chức “khủng bố”.
“Sự đàn áp không thể không bị đáp trả”, bà Kallas viết trên mạng xã hội.
Bộ Ngoại giao Iran đã lên án quyết định này, cho rằng động thái của EU là “phi pháp, mang động cơ chính trị và trái với luật pháp quốc tế”, đồng thời vi phạm nghiêm trọng công việc nội bộ của Iran.
Tehran cũng tuyên bố “bảo lưu quyền thực hiện các biện pháp phù hợp trong khuôn khổ luật pháp quốc tế nhằm bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia và lợi ích của người dân Iran”, đồng thời quy trách nhiệm cho EU và các quốc gia thành viên về mọi hệ quả phát sinh từ quyết định này.
 |
| Người dân đi qua quảng trường ở thủ đô Tehran, Iran. Ảnh: Reuters |
IRGC được thành lập sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Đây là lực lượng tinh nhuệ của quân đội Iran, trực tiếp chịu sự chỉ huy của Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei, đồng thời giám sát các chương trình tên lửa và hạt nhân của nước này.
Cũng trong hôm 29/1, Hội đồng châu Âu thông báo áp đặt biện pháp trừng phạt mới đối với 15 cá nhân và 6 tổ chức mà EU cho là “chịu trách nhiệm về các vi phạm nhân quyền nghiêm trọng tại Iran”.
Theo thông cáo, danh sách bị trừng phạt bao gồm Bộ trưởng Nội vụ Iran Eskandar Momeni và Tổng chưởng lý Mohammad Movahedi-Azad.
Giới chức Iran đã bác bỏ các thông báo của EU. Ngoại trưởng Abbas Araghchi cáo buộc khối này đang “đổ thêm dầu vào lửa” trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang.
“Tạm gác lại sự đạo đức giả trong việc thể hiện ‘phẫn nộ có chọn lọc’ - khi hoàn toàn không có hành động nào trước tình hình tại Gaza nhưng lại vội vã ‘bảo vệ nhân quyền’ ở Iran - chiêu trò truyền thông của châu Âu chủ yếu nhằm che đậy việc họ đang suy yếu nghiêm trọng”, ông Araghchi viết trên mạng xã hội.
Ông cảnh báo thêm trong trường hợp xung đột toàn diện bùng nổ ở khu vực, châu Âu chắc chắn sẽ chịu tác động nặng nề, bao gồm hệ lụy từ giá năng lượng tăng vọt. Vì vậy, lập trường hiện nay của EU “đang gây tổn hại nghiêm trọng tới chính lợi ích của họ”.
Quan điểm này cũng được Bộ Tổng Tham mưu các lực lượng vũ trang Iran chia sẻ. Cơ quan này lên án việc EU đưa IRGC vào danh sách khủng bố là “phi logic và vô trách nhiệm”, đồng thời cho rằng đây là “dấu hiệu rõ ràng của thái độ thù địch đối với dân tộc Iran và nền độc lập của đất nước”.
Trung Quốc tuyên bố ủng hộ Iran bảo vệ chủ quyền
Trong một diễn biến khác, hôm 28/1, Trung Quốc tái khẳng định ủng hộ Iran trong việc bảo vệ chủ quyền, an ninh và toàn vẹn lãnh thổ.
 |
| Ông Fu Cong, đại diện thường trực của Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc, phát biểu vào năm 2025. Ảnh: Tân Hoa Xã. |
Theo ông Fu Cong, đại diện thường trực của Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc, tình hình hiện nay ở Iran đang thu hút sự quan tâm rộng rãi. Trong bối cảnh bóng đen xung đột ngày càng bao trùm, căng thẳng tại Trung Đông đang tiếp tục gia tăng.
“Việc sử dụng vũ lực không thể giải quyết được các vấn đề. Bất kỳ hành động phiêu lưu quân sự nào cũng chỉ đẩy khu vực này vào một vực sâu đầy bất ổn và khó lường”, ông nhấn mạnh.
Ông cho biết Trung Quốc hy vọng Mỹ và các bên liên quan sẽ lắng nghe lời kêu gọi của cộng đồng quốc tế cũng như những quốc gia trong khu vực, thực hiện nhiều hành động hơn nữa nhằm thúc đẩy hòa bình và ổn định ở Trung Đông, tránh “đổ thêm dầu vào lửa”.
Iran là một quốc gia độc lập, có chủ quyền và vấn đề của nước này cần được quyết định độc lập bởi chính người dân Iran. Trung Quốc mong muốn và ủng hộ sự ổn định của Iran, đồng thời ủng hộ việc bảo vệ chủ quyền, an ninh và toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia này, theo nhà ngoại giao Trung Quốc.
“Chúng tôi kêu gọi các bên tuân thủ mục đích và nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp Quốc, phản đối việc can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác, và bác bỏ việc sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế”, ông nhấn mạnh.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
