Tại Việt Nam, cúm có thể lưu hành quanh năm và thường tăng hoạt động trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 9. Thực tế, WHO ước tính mỗi năm cúm ảnh hưởng khoảng 20-30% trẻ em trên toàn cầu. Con số này cho thấy những biểu hiện sốt, ho, đau họng xuất hiện khi giao mùa không nên vội quy cho thời tiết, nhất là khi nhiều trẻ cùng môi trường sinh hoạt có triệu chứng tương tự.
Một đợt cúm không chỉ dừng lại ở cơn sốt
Cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp do virus cúm gây ra. Tác nhân này thuộc họ Orthomyxoviridae, chủ yếu gây nhiễm trùng ở mũi, họng và đôi khi ở phổi. Trong đó, cúm A và B là nguyên nhân gây ra các đợt cúm mùa.
Như vậy, trời mưa, lạnh hoặc nhiệt độ thay đổi không trực tiếp tạo ra bệnh cúm. Giai đoạn giao mùa thường khiến ba mẹ chú ý hơn đến các vấn đề hô hấp do nhiệt độ, độ ẩm và môi trường sinh hoạt thay đổi liên tục. Các nghiên cứu ghi nhận cúm thường gia tăng trong điều kiện lạnh, khô tại vùng ôn đới, trong khi ở nhiều khu vực nhiệt đới, các đỉnh cúm có thể trùng với mùa mưa và độ ẩm cao.
 |
| Trẻ có thể tiếp xúc với nguồn lây trước khi người bệnh xuất hiện triệu chứng rõ ràng. |
Cúm thường khởi phát khá đột ngột, bé có thể sốt, ho, đau họng, nghẹt hoặc chảy nước mũi, đau đầu, đau nhức cơ thể và mệt mỏi. Một số bé còn có thể nôn hoặc tiêu chảy. Tuy nhiên, khi gặp vấn đề về hô hấp do tác nhân gây hại khác, trẻ có thể gặp biểu hiện chồng lấp. Điều này khiến ba mẹ khó xác định nguyên nhân, nếu chỉ quan sát triệu chứng bên ngoài.
Khả năng lây lan nhanh là một trong những lý do cúm dễ hình thành chuỗi lây nhiễm khi các bé sinh hoạt gần nhau. Bệnh chủ yếu phát tán qua các giọt bắn đường hô hấp khi người mắc bệnh nói chuyện, ho hoặc hắt hơi. Việc lây truyền qua bề mặt ít phổ biến hơn, nhưng vẫn có thể xảy ra khi trẻ chạm vào đồ vật có mầm bệnh rồi đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng.
Tại trường học hoặc không gian công cộng, các bé thường xuyên vui chơi ở khoảng cách gần, chạm vào đồ chơi và vật dụng dùng chung, trong khi chưa có thói quen rửa tay hoặc che miệng khi ho, hắt hơi. Đáng chú ý, trẻ nhỏ cũng có khả năng lây bệnh trong thời gian dài hơn một số người trưởng thành, khiến nguồn lây khó được nhận biết và kiểm soát hoàn toàn.
 |
| Trẻ đang sinh hoạt bình thường vẫn có thể nhanh chóng xuống sức khi mắc cúm. |
Một đợt cúm vì thế không chỉ được tính bằng số ngày trẻ sốt, ho, đau họng, nghẹt mũi. Theo WHO, phần lớn người mắc cúm cải thiện sốt và triệu chứng chính trong khoảng một tuần, song cơn ho có thể kéo dài từ hai tuần trở lên. Chưa kể, cảm giác mệt mỏi có thể khiến trẻ ăn uống kém, ngủ không ngon, giảm vận động hay phải tạm ngưng nhiều hoạt động thường ngày. Sau khi hết triệu chứng bệnh, cơ thể bé cần thêm thời gian để khôi phục nhịp ăn, ngủ, vận động đã bị gián đoạn trước đó.
 |
| Cúm dễ lây khi trẻ trò chuyện, ho hoặc hắt hơi trong không gian chung. |
Cúm thường diễn biến nhẹ, song vẫn có nguy cơ tăng nặng hoặc gây biến chứng, nhất là ở trẻ nhỏ. WHO xếp trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi vào nhóm cần được ưu tiên phòng cúm do nguy cơ gặp biến chứng cao hơn. Khi trẻ khó thở, thở nhanh, li bì, uống kém, có dấu hiệu mất nước hoặc tình trạng đã cải thiện rồi đột ngột nặng lên, ba mẹ cần đưa con đến cơ sở y tế để bác sĩ theo dõi.
Ba mẹ cần chuẩn bị toàn diện cho trẻ khi trở trời
Ba mẹ không thể kiểm soát hoàn toàn các tác nhân gây hại trẻ có thể tiếp xúc trong cuộc sống hàng ngày. Vì vậy, sự chuẩn bị cần bắt đầu từ trước khi con xuất hiện cơn sốt, trong đó nền tảng dinh dưỡng và đề kháng cần được chăm sóc kỹ lưỡng, nhất là vào giai đoạn thời tiết biến động.
Trong các lựa chọn dinh dưỡng hỗ trợ đề kháng, Nutifood GrowPLUS+ Colostrum Lactoferrin với phức hợp tăng đề kháng gồm lactoferrin, sữa non 24h chứa kháng thể IgG và công thức FDI (HMO + FOS), được nhiều phụ huynh tin dùng.
 |
| Dinh dưỡng cân bằng góp phần giúp trẻ duy trì sức khỏe ổn định trong giai đoạn giao mùa. |
Trong phức hợp tăng đề kháng, lactoferrin - glycoprotein có trong sữa non, nổi bật với vai trò củng cố hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể. Sữa non 24h cung cấp kháng thể IgG, giúp nhận diện và trung hòa tác nhân gây bệnh. Kết hợp cùng công thức FDI (HMO + FOS) giúp nuôi dưỡng hệ vi sinh có lợi cho đường ruột. Sự phối hợp giữa các thành phần tạo tác động cộng hưởng, hỗ trợ nền tảng đề kháng và tiêu hóa, giúp trẻ duy trì sức khỏe ổn định trong giai đoạn giao mùa.
Bên cạnh giải pháp dinh dưỡng bổ sung, ba mẹ cần duy trì khẩu phần đa dạng, cung cấp đủ năng lượng, chất đạm, chất béo, rau củ, trái cây cùng các vitamin và khoáng chất cần thiết. Trẻ cũng cần uống đủ lượng nước trong ngày, ngủ đủ theo độ tuổi và vận động phù hợp để duy trì nhịp sinh hoạt ổn định.
 |
| Ngủ đủ, ăn uống cân đối và vận động phù hợp giúp trẻ duy trì nền tảng sức khỏe. |
Với cúm, vaccine là biện pháp phòng bệnh quan trọng. WHO khuyến nghị tiêm vaccine cúm hàng năm, đặc biệt với trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi. Khả năng bảo vệ của vaccine có thể giảm theo thời gian, trong khi tác nhân gây nhiễm cúm liên tục biến đổi nên thành phần vaccine được cập nhật định kỳ.
Ba mẹ cũng cần hướng dẫn con rửa tay thường xuyên, che miệng và mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi, hạn chế đưa tay lên mặt và không dùng chung đồ cá nhân. Không gian sinh hoạt nên được giữ thông thoáng, các vật dụng trẻ thường xuyên tiếp xúc cần được vệ sinh định kỳ.
“Trở trời” có thể là lời nhắc để ba mẹ chú ý hơn đến sức khỏe của trẻ. Việc giảm nguy cơ mắc bệnh cần sự chủ động từ sớm, kết hợp dinh dưỡng hỗ trợ đề kháng, tiêm chủng, vệ sinh và nếp sinh hoạt phù hợp.
