Dấu hiệu cảnh báo con bạn kiệt sức vì lịch học dày đặc

Lịch học quá dày đặc khiến trẻ mệt mỏi, kiệt sức, không có thời gian để nghỉ ngơi. Ảnh: Shutterstock.

Trong xã hội hiện đại, nhiều bậc phụ huynh tin rằng việc cho con tham gia càng nhiều lớp học càng tốt - từ học thêm, ngoại ngữ, âm nhạc đến thể thao. Không ít trẻ em có lịch trình dày đặc từ sáng đến tối, sau giờ học chính khóa là hàng loạt lớp học bổ trợ, luyện thi, hoạt động ngoại khóa. Điều này khiến tuổi thơ - vốn cần sự vui chơi và khám phá tự nhiên - giống như một "cuộc đua thành tích".

Tuy nhiên, phía sau những chiếc cúp, bằng cấp, bảng điểm sáng chói và thành tích ấn tượng, một vấn đề đáng lo ngại đang âm thầm xuất hiện: hội chứng kiệt sức ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Và không giống sốt hay gãy tay, trẻ kiệt sức không biểu hiện bằng những triệu chứng rõ ràng, đột ngột. Chúng len lỏi vào từ từ, ngụy trang dưới dạng mệt mỏi, cáu kỉnh hoặc mất hứng thú với những điều trẻ từng yêu thích.

Trẻ kiệt sức có dấu hiệu gì?

Theo India Times, không phải đứa trẻ nào mệt mỏi cũng bị kiệt sức, nhưng nếu cha mẹ thấy một vài dấu hiệu này xuất hiện thường xuyên, có lẽ đã đến lúc cần tạm dừng:

• Mệt mỏi liên tục, ngay cả sau khi ngủ đủ giấc. Mệt mỏi về tinh thần và cảm xúc có thể khiến trẻ cảm thấy kiệt quệ suốt cả ngày.
• Trẻ kiệt sức thường trì hoãn làm bài tập về nhà, chần chừ nghiêm trọng hoặc nói rằng họ quên bài tập. Điểm số hoặc khả năng tập trung cũng giảm sút đột ngột.
• Dễ cáu gắt hoặc xúc động vì những chuyện nhỏ nhặt, bao gồm cả lỗi bài tập về nhà hoặc phản hồi từ giáo viên.
• Than phiền về các triệu chứng như đau đầu hoặc đau bụng trước khi đến trường. Trong nhiều trường hợp, những triệu chứng này có liên quan đến căng thẳng và lo lắng hơn là bệnh tật.
• Thay vì sự tò mò, trẻ hay nói "Con không còn quan tâm nữa" hoặc "Có ích gì chứ?".
• Mất hứng thú với những sở thích từng yêu thích.
• Cảm thấy lo lắng trước giờ học hoặc kỳ thi.
• Khó ngủ hoặc luôn muốn ngủ.

Trẻ cũng hiếm khi nói thẳng là "Con kiệt sức rồi", thay vào đó chúng hay nói những câu như:

• "Hôm nay con có thể nghỉ học được không?";
• "Con thực sự ghét điều này";
• "Con chỉ muốn nghỉ ngơi".

Thậm chí đôi khi, những đứa trẻ học giỏi nhất lại là những đứa trẻ kiệt sức thầm lặng nhất. Trong nhiều trường hợp, trẻ rất quan tâm đến việc học giỏi nhưng lại luôn cảm thấy mình không bao giờ có thể đáp ứng được kỳ vọng. Các em có xu hướng cầu toàn, luôn cố gắng vượt giới hạn bản thân.

Nhiều trẻ càng học giỏi, luôn muốn vượt giới hạn bản thân lại càng áp lực, dễ bị kiệt sức. Ảnh: Very Well Family.

Tại sao điều này lại xảy ra?

Ở một thời điểm nào đó trong quá trình trưởng thành, tuổi thơ đã trở thành một cuộc cạnh tranh. Mỗi bậc cha mẹ đều muốn con mình "vượt trội", vượt trội trong học tập, thể thao, tài năng, và cả trong cuộc sống.

Và các trường học cũng cảm nhận được áp lực đó, thúc đẩy việc đào tạo ra những "người toàn diện". Thông điệp mà trẻ em nhận được là: Làm nhiều hơn, làm nhanh hơn, làm tốt hơn, nếu không sẽ bị tụt hậu.

Nhưng trẻ em không phải là máy móc. Chúng là con người với suy nghĩ, cảm xúc và những giới hạn của bản thân. Khi áp lực kéo dài, trẻ có thể rơi vào trạng thái:

• Mất động lực học tập
• Cảm thấy thành công không còn ý nghĩa
• Giảm sự tự tin và niềm vui

Đây chính là nghịch lý của "thành công quá sớm": đạt được nhiều nhưng lại đánh mất sự cân bằng.

Cha mẹ nên làm gì?

Trẻ em xứng đáng có không gian để vui đùa, nghỉ ngơi, mơ ước, hít thở. Bởi vì một đứa trẻ lớn lên cân bằng và khỏe mạnh về mặt cảm xúc sẽ luôn làm tốt hơn, về mặt học tập, xã hội và trong cuộc sống, so với một đứa trẻ luôn thiếu năng lượng. Vậy cha mẹ có thể làm gì để khắc phục điều này?

Hãy dành nhiều thời gian rảnh hơn cho trẻ: Chơi tự do không phải là lãng phí thời gian. Thực tế, đó là nơi sự sáng tạo, sự tự tin và sức mạnh tinh thần được phát triển. Hãy lên lịch thời gian rảnh rỗi giống như cách bạn lên lịch học.

Chỉ một hoạt động mỗi lần: Thay vì nhồi nhét năm môn học vào một tuần, hãy chọn một hoặc hai môn mà trẻ thực sự thích, chứ không phải những môn trông đẹp trên sơ yếu lý lịch.

Hãy quan sát các dấu hiệu, chứ không phải kết quả: Một đứa trẻ đứng đầu mọi thứ có thể vẫn đang gặp khó khăn bên trong. Hãy hỏi con cảm thấy thế nào, chứ không phải điểm số ra sao.

Hãy chấp nhận việc bỏ cuộc: Việc dừng lại một điều gì đó không còn mang lại niềm vui nữa là điều bình thường. Sự kiên trì rất quan trọng, nhưng biết khi nào nên dừng lại cũng quan trọng không kém.

Nhờ trường học, thầy cô giúp đỡ: Trường học có thể hỗ trợ sự cân bằng bằng cách giảm bớt sự cạnh tranh quá mức, khuyến khích nghỉ ngơi, đào tạo giáo viên để nhận biết tình trạng kiệt sức và thúc đẩy sức khỏe tinh thần cũng như thành tích học tập của học sinh.