|
|
Dậy thì sớm ngày càng trở nên phổ biến. Ảnh: Shutterstock. |
ThS.BS Ngô Thị Mai Phương, Phòng khám Nhi - Tiêm ngừa, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cảnh báo bên cạnh yếu tố di truyền, nhiều thói quen hàng ngày đang góp phần thúc đẩy dậy thì sớm và làm giảm tiềm năng phát triển chiều cao ở trẻ.
Một trong những yếu tố hàng đầu là chế độ dinh dưỡng không hợp lý. Việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu đường, chất béo nhưng thiếu rau xanh khiến trẻ dễ thừa cân, béo phì.
Theo bác sĩ Phương, béo phì có liên quan mật thiết đến rối loạn nội tiết, đặc biệt ở bé gái. Khi lượng mỡ trong cơ thể tăng, hormone leptin và insulin thay đổi, có thể kích hoạt quá trình dậy thì sớm.
Đáng chú ý, trẻ trên 2 tuổi nếu vẫn sử dụng sữa nguyên kem, chế độ ăn dư thừa năng lượng cũng làm tăng nguy cơ tích mỡ và ảnh hưởng đến tăng trưởng chiều cao.
Thói quen ngồi lâu trước màn hình điện thoại, máy tính bảng hay tivi khiến trẻ ít vận động, yếu tố trực tiếp làm giảm khả năng phát triển hệ xương.
Bác sĩ Phương khuyến cáo trẻ dưới 2 tuổi không nên tiếp xúc màn hình, còn trẻ lớn hơn cần giới hạn dưới 2 giờ mỗi ngày. Việc thiếu vận động không chỉ làm tăng nguy cơ béo phì mà còn cản trở quá trình khoáng hóa xương, khiến trẻ khó đạt chiều cao tối ưu.
Một thói quen ít được chú ý là sử dụng đồ nhựa không rõ nguồn gốc hoặc để trẻ tiếp xúc với hóa chất trong môi trường. Các chất như bisphenol A (BPA) hay phthalates có thể gây rối loạn nội tiết, tác động đến trục phát triển sinh dục, từ đó làm tăng nguy cơ dậy thì sớm. Ngoài ra, việc tiếp xúc với thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ cũng tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến hormone của trẻ.
Nhiều phụ huynh chủ quan khi thấy trẻ phát triển nhanh hơn bình thường, thậm chí xem đó là dấu hiệu “lớn sớm”. Theo bác sĩ Phương, nếu bé gái có dấu hiệu phát triển ngực, có kinh trước 8 tuổi hoặc bé trai phát triển cơ quan sinh dục trước 9 tuổi, cần đưa trẻ đi khám sớm.
"Việc phát hiện muộn không chỉ bỏ lỡ thời điểm can thiệp mà còn khiến trẻ có nguy cơ thấp hơn về chiều cao khi trưởng thành", bác sĩ Phương nói.
Bác sĩ Phương nhấn mạnh dù không thể thay đổi yếu tố di truyền, phụ huynh hoàn toàn có thể kiểm soát nguy cơ dậy thì sớm và bảo vệ chiều cao của trẻ thông qua chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động và hạn chế các yếu tố nguy cơ từ môi trường.
Da chỉ nhẵn mịn và căng bóng khi gan thải độc tốt. Mắt chỉ sáng trong khi lá gan được bồi bổ đúng cách. Có thể nói dưỡng gan chính là chìa khóa để dưỡng nhan. Cuốn sách Dưỡng gan để dưỡng nhan của bác sĩ - dược sĩ Thẩm Ninh là lời nhắc nhở đến phụ nữ hãy hình thành ý thức dưỡng gan.
