Tổng thống Trump gây áp lực lên Chủ tịch Fed, thay bằng ông trùm

Cover

"Vậy thì tôi sẽ phải sa thải ông ấy", Tổng thống Donald Trump nói với Fox Business hôm 15/4 (giờ địa phương) khi được hỏi về khả năng ông Jerome Powell tiếp tục ở lại Fed.

Thời điểm rời nhiệm sở của ông Powell trở nên phức tạp hơn do cuộc điều tra hình sự của Bộ Tư pháp Mỹ nhằm vào chủ tịch Fed, với cáo buộc ông đã khai man trước Quốc hội vào năm 2025 liên quan đến dự án cải tạo trụ sở Fed tại Washington, trị giá 2,5 tỷ USD.

Đây là vấn đề mà chính quyền Tổng thống Trump liên tục nhấn mạnh trong các chỉ trích nhằm vào cách điều hành của ông Powell.

Chủ tịch Fed Jerome Powell. Ảnh: Reuters.

Tháng 1, ông Trump đề cử cựu Thống đốc Fed Kevin Warsh thay thế ông Powell, người sẽ hết nhiệm kỳ vào ngày 15/5. Tuy nhiên, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis - một thành viên chủ chốt của ủy ban phê chuẩn nhân sự Fed - tái khẳng định sẽ không bỏ phiếu thông qua ông Warsh cho đến khi cuộc điều tra đối với ông Powell kết thúc.

Chính quyền ông Trump tiếp tục thể hiện sự ủng hộ đối với cuộc điều tra, dù điều này có thể làm chậm quá trình bổ nhiệm ông Warsh và thậm chí dẫn đến đối đầu pháp lý với ông Powell, kéo dài thời gian ông này tại vị ngoài mong muốn của Tổng thống Trump.

Hôm 14/4, hai công tố viên thuộc Văn phòng Công tố Liên bang tại Washington, do bà Jeanine Pirro dẫn đầu, đã bị từ chối khi bất ngờ đến trụ sở Fed để kiểm tra tiến độ dự án cải tạo.

"Bất kỳ dự án xây dựng nào có chi phí vượt gần 80% so với dự toán ban đầu đều cần được xem xét nghiêm túc", bà Pirro nêu trong một tuyên bố.

Công tố viên liên bang Jeanine Pirro. Ảnh: ABC News.

Luật sư đại diện Fed, ông Robert Hur, đã yêu cầu một trong các công tố viên không quay lại trụ sở nếu không có sự hiện diện của luật sư Fed, theo CNN.

Chuyến kiểm tra này - cùng với tuyên bố mới của ông Trump về việc sa thải ông Powell - đã đẩy căng thẳng giữa Nhà Trắng và ngân hàng trung ương lên một mức độ mới, đặt ra nhiều nghi vấn về tính độc lập của Fed trước các áp lực chưa từng có từ phía hành pháp.

Nhiệm kỳ của ông Powell

Chỉ còn một tháng trước khi nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của ông Powell kết thúc, ông Warsh vẫn chưa được Thượng viện phê chuẩn. Điều này mở ra khả năng ông Powell tiếp tục giữ chức Chủ tịch tạm quyền theo quy định của Fed.

Tại một cuộc họp báo hồi tháng 3, ông Powell xác nhận nếu ông Warsh chưa được phê chuẩn trước ngày 15/5, ông sẽ tạm thời tiếp tục đảm nhiệm vai trò Chủ tịch.

"Đó là quy định của pháp luật và chúng tôi đã thực hiện điều này trong một số trường hợp trước đây", ông Powell nói.

Thượng nghị sĩ Thom Tillis. Ảnh: Reuters.

Ủy ban Ngân hàng Thượng viện đã lên lịch điều trần phê chuẩn ông Warsh vào ngày 21/4, song lập trường của Thượng nghị sĩ Tillis vẫn là yếu tố then chốt.

Ông Trump bày tỏ hy vọng Thượng viện sẽ thông qua đề cử này trong tuần tới, cho rằng ông Tillis "là người Mỹ và biết mình cần làm gì".

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng tỏ ra lạc quan rằng ông Warsh sẽ nhậm chức đúng thời hạn. Tuy nhiên, Tổng thống Trump thừa nhận khả năng ông Tillis giữ nguyên quan điểm và cuộc điều tra nhằm vào ông Powell có thể cản trở việc bổ nhiệm ông Warsh.

Khả năng sa thải

Ông Trump cho biết nếu buộc phải sa thải ông Powell, dù điều này gây tranh cãi về mặt pháp lý, ông vẫn sẽ thực hiện.

"Tôi đã kiềm chế việc sa thải ông ấy. Tôi từng muốn làm vậy nhưng lại không muốn gây tranh cãi", người đứng đầu Nhà Trắng nói.

Về phía mình, ông Powell khẳng định sẽ không từ chức khi cuộc điều tra vẫn đang diễn ra: "Tôi không có ý định rời khỏi Hội đồng cho đến khi cuộc điều tra kết thúc một cách minh bạch và dứt điểm".

Việc sa thải ông Powell có thể dẫn đến tranh chấp pháp lý kéo dài. Theo quy định của Đạo luật Dự trữ Liên bang, Tổng thống chỉ có thể cách chức quan chức Fed "với lý do chính đáng", song việc liệu ông Powell có vi phạm tiêu chuẩn này hay không vẫn chưa rõ ràng.

Nhiệm kỳ Thống đốc của ông Powell kéo dài đến tháng 1/2028. Tuy nhiên, ông cho biết chưa quyết định liệu có tiếp tục ở lại Hội đồng sau khi kết thúc vai trò Chủ tịch hay không - điều mà các Chủ tịch Fed tiền nhiệm thường không làm.

Khối tài sản đồ sộ của ứng viên chủ tịch Fed

Trong khi đó, ông Warsh, lựa chọn của Tổng thống Trump cho vị trí lãnh đạo Fed, đã công bố một danh mục tài sản tài chính đồ sộ trị giá hơn 100 triệu USD, bao gồm các khoản đầu tư vào công ty SpaceX của Elon Musk và nền tảng thị trường dự đoán Polymarket.

Danh mục tài sản đa dạng này cho thấy mối liên hệ của ông Warsh với Phố Wall và Thung lũng Silicon thông qua các khoản đầu tư và vai trò tư vấn. Hồ sơ công bố, được Văn phòng Đạo đức Chính phủ Mỹ công bố hôm 14/4, cũng phản ánh sự cấp bách trong việc thúc đẩy quá trình phê chuẩn của ông.

Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Tim Scott cho biết ủy ban sẽ tổ chức phiên điều trần vào cuối tháng 4, dù chưa công bố ngày cụ thể trong cuộc phỏng vấn với Fox Business. Ông cũng bày tỏ kỳ vọng cuộc điều tra hình sự của Bộ Tư pháp nhằm vào ông Powell sẽ kết thúc trong vài tuần tới, qua đó gỡ bỏ rào cản có thể khiến việc phê chuẩn ông Warsh bị trì hoãn quá thời hạn kết thúc nhiệm kỳ của ông Powell vào ngày 15/5.

Cựu thống đốc Fed Kevin Warsh. Ảnh: Reuters.

Theo hồ sơ, ông Warsh, 56 tuổi, sở hữu hai khoản đầu tư trong một quỹ mang tên "Juggernaut Fund", mỗi khoản có giá trị trên 50 triệu USD.

Ngoài ra, ông còn nắm giữ nhiều quỹ đầu tư khác, tài khoản ngân hàng và cổ phần tại hàng chục công ty khởi nghiệp công nghệ. Hồ sơ cũng đề cập đến vai trò đối tác điều hành của ông tại Vicarage Stable, một doanh nghiệp đua ngựa.

Do tính chất phức tạp của các khoản đầu tư và việc giá trị chỉ được công bố theo khoảng, không thể xác định chính xác tổng tài sản ròng của ông Warsh. Tuy nhiên, ước tính tổng tài sản của ông có thể dao động từ khoảng 131 triệu USD đến hơn 209 triệu USD.

Hồ sơ cũng liệt kê tài sản của vợ ông, bà Jane Lauder - cháu gái của biểu tượng ngành mỹ phẩm Estée Lauder. Theo ước tính của Forbes, bà Lauder sở hữu khối tài sản trị giá khoảng 1,9 tỷ USD.

Một số chủ tịch Fed trước đây, bao gồm ông Powell (từng là nhà đầu tư vốn cổ phần tư nhân) và ông Alan Greenspan (người xây dựng doanh nghiệp tư vấn kinh tế riêng), cũng có tài sản đáng kể từ khu vực tư nhân. Khi được ông Trump đề cử năm 2017, ông Powell khai báo tài sản từ 19,7 triệu đến 55 triệu USD.

Tuy nhiên, quy mô tài sản của ông Warsh - trong đó có hàng chục khoản đầu tư mà ông cho biết không thể công khai do các thỏa thuận bảo mật - dường như vượt trội so với những người tiền nhiệm. Ông cam kết sẽ thoái vốn khỏi các tài sản này theo yêu cầu để tuân thủ quy định của Fed.

Quy trình bổ nhiệm ông Warsh đang chậm hơn đáng kể so với ba đời chủ tịch Fed gần nhất. Phiên điều trần sớm nhất có thể diễn ra vào ngày 21/4, trong khi nhiệm kỳ của ông Powell kết thúc sau đó 24 ngày. Ở các lần chuyển giao trước, đến thời điểm này, ứng viên đã hoàn tất điều trần và được ủy ban Thượng viện thông qua.

Ông Warsh bắt đầu sự nghiệp tại Morgan Stanley, sau đó làm trợ lý kinh tế cho cựu Tổng thống George W. Bush trước khi đảm nhiệm vị trí Thống đốc Fed giai đoạn 2006-2011.

Sau khi rời Fed, ông gia nhập công ty đầu tư của tỷ phú Stanley Druckenmiller và nhận hơn 10 triệu USD phí tư vấn trong năm ngoái.

Ông cũng nhận thù lao từ nhiều doanh nghiệp, bao gồm United Parcel Service (UPS), nơi ông là thành viên hội đồng quản trị, đồng thời thu về hàng trăm nghìn USD tiền thù lao diễn thuyết từ các công ty như Warburg Pincus, State Street, Eli Lilly và Brevan Howard.