|
|
Tháp Eiffel ở Paris đã phải đóng cửa vào chiều 23/6 do thời tiết nắng nóng gay gắt. Ảnh: Sarah Meyssonnier/Reuters. |
Theo Reuters, Tây Âu đang trải qua một đợt nắng nóng khốc liệt chưa từng có. Tính đến ngày 24/6 (giờ địa phương), nắng nóng đã cướp đi sinh mạng của hàng chục người, làm tê liệt hệ thống lưới điện, buộc hàng loạt trường học phải đóng cửa. Các chuyên gia khí tượng cảnh báo tình trạng nhiệt độ cực hạn này có thể kéo dài đến cuối tuần.
Nắng nóng xô đổ hàng loạt kỷ lục
Trận "bão nhiệt" bao trùm Tây Âu đã xô đổ hàng loạt cột mốc lịch sử. Tại miền Nam nước Anh, nhiệt độ chạm mốc 36,1 độ C - mức nhiệt tháng 6 cao nhất từng được ghi nhận tại quốc gia này.
Tại Pháp, ngày 24/6, nhiệt độ ở thủ đô Paris chạm mức kỷ lục 40,9 độ C. Trước đó một ngày, nước Pháp cũng vừa trải qua ngày nóng nhất trong gần 80 năm qua với mức nhiệt đỉnh điểm lên tới 44,3 độ C tại thị trấn Pissos (phía tây nam).
Trong khi đó, Bộ Y tế Italy đã phải ban bố tình trạng báo động đỏ - mức nghiêm trọng nhất - tại 16 thành phố lớn, bao gồm Florence, Milan, Rome, Turin và Verona, đồng thời cảnh báo nắng nóng sẽ tiếp tục leo thang và đạt đỉnh vào hai ngày 28-29/6.
Đợt nắng nóng này đã để lại những hậu quả nặng nề về người và tài sản. Tại Pháp, ít nhất 48 người đã tử vong do đuối nước khi cố tìm cách giải nhiệt ở các sông hồ. Hai trẻ nhỏ cũng thiệt mạng vì bị sốc nhiệt trong ôtô.
Tại Tây Ban Nha, cơ quan thời tiết quốc gia AEMET cho biết dù nền nhiệt đã bắt đầu giảm nhẹ vào ngày 24/6, nước này vẫn ghi nhận ít nhất hai người cao tuổi tử vong do sốc nhiệt.
Ngành nông nghiệp chịu thiệt hại lớn khi hàng trăm nghìn con gia cầm bị chết ngạt tại các trang trại ở Brittany và Pays de la Loire. Đáng chú ý, các nhà máy điện hạt nhân vốn cung cấp phần lớn sản lượng điện cho nước Pháp đã buộc phải cắt giảm công suất khoảng 7% do nguồn nước làm mát bị hạn chế dưới tác động của nhiệt độ cao.
Cơ quan khí tượng Meteo-France nhận định đợt nắng nóng này có mức độ khốc liệt tương đương thảm kịch nắng nóng kéo dài 16 ngày vào tháng 8/2003 - sự kiện từng khiến khoảng 80.000 người trên khắp châu Âu tử vong.
 |
| Nắng nóng bao trùm Tây Âu. Ảnh: Reuters. |
Lý do Tây Âu rơi vào sóng nhiệt không lối thoát
Theo trang AMNA, hiện tượng nắng nóng diện rộng tại Tây Âu không đơn thuần là hệ quả của việc nhiệt độ tăng cao. Trận nắng nóng này kéo dài do một hình thái thời tiết cố định đã làm chậm quá trình dịch chuyển tự nhiên của các khối khí trên toàn lục địa.
Hình thái này được gọi là khối khí chặn Omega vì giống với chữ Ω trong bảng chữ cái Hy Lạp. Trong điều kiện khí tượng thông thường, dòng phản lưu sẽ luân chuyển các hệ thống thời tiết từ tây sang đông để ngăn một hình thái thời tiết duy trì quá lâu tại một vùng. Tuy nhiên, khối chặn Omega đã làm gián đoạn chu trình này.
Khi một vùng áp cao lớn bị kẹt giữa hai vùng áp thấp, hệ thống thời tiết toàn vùng sẽ bị đình trệ. Vùng áp cao ở trung tâm hoạt động như một mái vòm giữ lại khí ấm, đồng thời ngăn chặn các khối khí mát và ẩm tràn vào.
Do không có mây che phủ và thiếu mưa, mặt đất liên tục tích tụ nhiệt ngày qua ngày. Hệ thống áp cao này cũng triệt tiêu quá trình hình thành mây, khiến lượng ánh sáng mặt trời chiếu xuống bề mặt nhiều hơn, làm trầm trọng thêm tình trạng tăng nhiệt.
Tuy nhiên, tác động của khối chặn Omega không đồng đều trên toàn châu lục. Những khu vực nằm trực diện dưới vùng áp cao trung tâm như Pháp và Tây Ban Nha chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với bầu trời quang đãng, khô hanh và nhiệt độ vượt mức 40 độ C.
Ngược lại, các vùng nằm gần hệ thống áp thấp ở hai rìa khối chặn lại ghi nhận thời tiết khác biệt với không khí mát hơn, có mưa hoặc khí hậu bất ổn.
Vương quốc Anh hiện nằm ở vùng ranh giới giữa khối khí nóng của lục địa châu Âu và khối khí mát ở phía tây bắc. Do đó, khu vực phía nam và phía đông nước Anh có nền nhiệt rất cao, trong khi phía bắc và phía tây lại có thời tiết thay đổi liên tục.
Sự tương phản rõ rệt này là đặc trưng của các hình thái thời tiết dạng chặn: Một khu vực phải chịu đựng nắng nóng cực đoan trong khi vùng lân cận lại có thời tiết mùa hè hoàn toàn khác biệt.
Hệ quả từ biến đổi khí hậu
Giới khoa học chưa khẳng định chắc chắn liệu biến đổi khí hậu có làm tăng tần suất xuất hiện của các khối chặn Omega hay không. Dù vậy, mối liên hệ giữa tình trạng ấm lên toàn cầu và các đợt nắng nóng đã được xác định rõ ràng.
Các hoạt động của con người - chủ yếu là đốt than, dầu và khí đốt - đã làm nhiệt độ Trái Đất tăng khoảng 1,3 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Do xuất phát từ một mức nền nhiệt cao hơn, nên khi hình thái chặn phát triển, lượng nhiệt bị tích tụ bên dưới mái vòm khí quyển sẽ có cường độ mạnh hơn so với quá khứ.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng các đợt nắng nóng tại châu Âu hiện có nhiệt độ cao hơn từ 2-4 độ C so với kịch bản không có biến đổi khí hậu do con người gây ra. Biến đổi khí hậu không trực tiếp tạo ra từng hình thái thời tiết cụ thể, nhưng nó làm trầm trọng hóa cường độ và mức độ nguy hiểm của các hiện tượng cực đoan khi chúng xảy ra.
Như vậy, khối chặn Omega là nguyên nhân giữ nhiệt độ ở yên một chỗ, còn biến đổi khí hậu là yếu tố khiến sức nóng tác động mạnh hơn.
Bạn đang cảm thấy mình đã quá tuổi để học?
Được học - câu chuyện về cô gái 17 mới được đến trường lần đầu và đã trở thành tiến sĩ ngành Sử học về sau - hơn cả một câu chuyện truyền cảm hứng về học tập. Đó là hành trình đi tìm bản ngã của Tara Westover, khi cô đánh mất gia đình mình với những lời cáo buộc nghiệt ngã. Đó là sự trưởng thành về nhận thức trước một thế giới rộng lớn hơn gấp nhiều lần những gì cô được nhồi nhét trước kia. Đó là một hành trình giáo dục mà không phải ai cũng sẽ dễ dàng hoàn thành được. Độc giả có thể tìm hiểu thêm về Được học tại đây.
