Tiểu thuyết Đời nhẹ khôn kham của Milan Kundera được đạo diễn Philip Kaufman chuyển thể thành phim. Ảnh minh họa: IMDb.

Nhà văn nói với chúng ta điều gì? Câu hỏi đó bất chợt vang lên trong đầu tôi. Tôi chắc rằng khi ai đó viết ra một tác phẩm, anh ta nhất định muốn nói với độc giả một điều gì đó.

Milan Kundera nói với tôi nhiều điều. Không phải cái cách ông nói với tôi về văn chương hoặc phong cách viết mà ông nói với tôi về cuộc sống. Tôi đã từng gặp những tình huống cuộc đời giống như ông mô tả và có lúc tôi làm theo lời khuyên của ông. Không phải lời khuyên trực tiếp mà qua câu chuyện ông kể, tôi tự nhận ra điều ấy.

Trong một tác phẩm của Milan Kundera có một người đàn ông li dị vợ. Mỗi lần anh ta đến thăm con của mình, cô vợ đều đưa ra những yêu sách đề nghị người chồng cũ phải đáp ứng để được gặp con. Hoặc là quà, tiền hoặc việc gì đó. Được vài lần thì người chồng quá chán ngán, mệt mỏi.

Anh ta không đến thăm con nữa để khỏi phải đối mặt với những yêu cầu khó chịu của cô vợ cũ và tin rằng khi lớn lên, con của anh sẽ hiểu. Nó sẽ biết rằng người cha vẫn yêu và thương nó nhưng anh ta không thể làm gì khác. Và đúng vậy, khi đứa trẻ trưởng thành, nó đã biết được sự thật. Nó không ghét cha hay ảnh hưởng bởi những lời nói của người mẹ về người cha của mình.

Câu chuyện trong tiểu thuyết của Milan Kundera có diễn ra trong cuộc đời thực không? Có. Tôi đã nhìn thấy nó ở một người bạn của mình và dường như anh đã làm giống như nhân vật trong tiểu thuyết. Nhà văn lúc này đóng vai trò như một nhà truyền giáo.

Người đọc nghe theo anh ta hoặc hiểu một cách khác, nhà văn đã nói điều gì đó với độc giả và độc giả bị thuyết phục. Thông điệp của Milan Kundera là không thoả hiệp hoặc lảng tránh vấn đề, những giải pháp ban đầu tưởng có ích nhưng càng về sau, vấn đề càng trở nên tồi tệ.

Tất nhiên, không nên bắt bẻ tôi cách hiểu về tiểu thuyết của Milan Kundera, có thể tôi được ông ấy nói cho vài điều nhưng với người khác thì không phải. Họ nghe thấy những tiếng nói khác và cảm nhận khác tôi.

Tiếng nói của nhà văn đối với mỗi độc giả là không trùng lặp; hàng trăm, hàng nghìn hoặc thậm chí hàng triệu độc giả sẽ nghe thấy những lời khác nhau từ một người viết. Ở từng thời điểm và mỗi tình huống riêng biệt, người đọc nghe thấy những thông điệp khác nhau từ một tác giả, hoặc nhiều tác giả cùng nói với anh ta một điều gì đó.