Giá smartphone và laptop tại Việt Nam tiếp tục duy trì ở mức cao do chi phí linh kiện, logistics và tỷ giá toàn cầu biến động mạnh. Nhiều mẫu smartphone cao cấp hiện được niêm yết ở mức 30-50 triệu đồng, trong khi laptop gaming, AI PC và Macbook dao động 40-70 triệu đồng.
Counterpoint Research nhận định chi phí linh kiện vẫn chịu áp lực từ tình trạng thiếu hụt bộ nhớ và nhu cầu phần cứng AI, khiến giá bán thiết bị khó giảm trong ngắn hạn. Bước vào mùa hè - cao điểm mua sắm laptop phục vụ học tập và làm việc - một số dòng phổ biến thậm chí ghi nhận tình trạng khan hàng cục bộ.
Thị trường máy cũ bùng nổ, rủi ro tăng theo
Giá thiết bị mới tăng cao đang đẩy người dùng chuyển sang thị trường refurbished (thiết bị đã qua sử dụng được kiểm định và tái thương mại hóa) nhờ mức giá dễ tiếp cận hơn. Nhận thấy nhu cầu tăng cao, các sàn thương mại điện tử cũng bước chân vào thị trường. Tuy nhiên, để đảm bảo quyền lợi người dùng, các sàn ra mắt quy trình chọn lọc đối tác nghiêm ngặt - chỉ những nhà bán uy tín đáp ứng tiêu chuẩn về nguồn gốc và bảo hành mới được tham gia. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển này, hàng giả, hàng nhái và sản phẩm không rõ xuất xứ cũng gia tăng.
Chính phủ đã ban hành Công điện 38/CĐ-TTg ngày 5/5 chỉ đạo tăng cường đấu tranh chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và hàng giả. Theo đó, hơn 13.700 gian hàng vi phạm đã bị gỡ khỏi các sàn thương mại điện tử trong đợt kiểm tra gần đây. Lực lượng Hải quan cũng phát hiện nhiều vụ buôn lậu hàng điện tử cũ và phụ kiện giả mạo thương hiệu lớn, trong đó có sản phẩm gắn nhãn “Made in Vietnam” hoặc châu Âu dù thực chất nhập từ nguồn không rõ ràng.
Theo nhiều doanh nghiệp trong ngành, thị trường này hiện thiếu tiêu chuẩn thống nhất về kiểm định, truy xuất và hậu mãi.
Số hóa quy trình để minh bạch nguồn gốc
Đây cũng là lý do một số doanh nghiệp Việt Nam bắt đầu thử nghiệm mô hình chuẩn hóa. Refurbest - startup do ông Lê Xuân Việt (16 năm kinh nghiệm bán lẻ thiết bị công nghệ) sáng lập - đang triển khai quy trình thu hồi và tái thương mại thiết bị bằng số hóa hoàn toàn, từ ghi nhận thông tin (IMEI/Serial, hóa đơn) đến kết quả kiểm định kỹ thuật.
Thay vì thu mua nhỏ lẻ truyền thống, Refurbest phát triển ứng dụng Easy Swap sử dụng AI để đưa ra mức giá dựa trên thuật toán phân tích lịch sử giao dịch thị trường. Người dùng tự kiểm tra giá tại nhà trước khi mang đến cửa hàng đối tác, tránh tình trạng bị “dìm giá” khi thương lượng trực tiếp và được hưởng các khuyến mãi trợ giá khi lên đời tại các chuỗi có hợp tác.
Với chuỗi bán lẻ và hãng, nhân viên không phải mất quá nhiều thời gian thẩm định hoặc lo sai sót, tập trung hơn vào bán sản phẩm mới và chăm sóc khách hàng. Hệ thống đồng bộ qua API với dữ liệu cập nhật liên tục từ thẩm định, bảo quản đến chuyển giao, hạn chế gian lận. Các đối tác không cần đầu tư hạ tầng riêng mà vẫn vận hành được chương trình thu cũ đổi mới.
 |
| Giá smartphone và laptop tăng cao khiến nhiều người dùng chuyển sang lựa chọn thiết bị refurbished để tối ưu chi phí. |
Thiết bị không đủ điều kiện tái sử dụng sẽ được tiêu hủy theo quy trình xử lý rác thải điện tử hoặc tái chế linh kiện.
“Việc quản lý vòng đời thiết bị đang trở thành yêu cầu bắt buộc khi hợp tác với các đối tác quốc tế, đặc biệt liên quan đến trách nhiệm môi trường”, đại diện doanh nghiệp cho biết.
Ngoài smartphone và laptop, Refurbest hiện mở rộng sang điện máy, gia dụng và các thiết bị phục vụ học tập, sáng tạo nội dung - nhóm sản phẩm ghi nhận nhu cầu tăng gần đây.
Học từ mô hình châu Âu
Ý tưởng về Refurbest đến với ông Lê Xuân Việt trong thời gian sống và làm việc tại Phần Lan. Ông Việt cho biết các mô hình refurbished chuyên nghiệp như Refurbed (Áo), Swappie (Phần Lan) hay Back Market (Pháp) đã thay đổi cách anh nhìn nhận về thiết bị cũ.
“Ở châu Âu, nhiều người chọn refurbished không chỉ vì giá rẻ mà còn vì ý thức về môi trường. Họ xem đó là một phần của nền kinh tế tuần hoàn - kéo dài vòng đời sản phẩm thay vì vứt bỏ”, ông Việt nói.
Thị trường Việt Nam, theo ông Việt, có tiềm năng phát triển theo hướng tương tự song cần thời gian để thay đổi nhận thức.
 |
| Refurbest phát triển ứng dụng Easy Swap nhằm số hóa quy trình thu cũ đổi mới thiết bị công nghệ. |
“Nhiều người Việt vẫn e ngại máy cũ vì lo không rõ xuất xứ, sợ hàng dựng, hàng đổi linh kiện. Thách thức của chúng tôi là chứng minh được sự minh bạch trong từng bước”, ông Việt chia sẻ.
Ông Lê Xuân Việt cũng thừa nhận mô hình này vẫn còn non trẻ. “Chúng tôi không dám nói đây là giải pháp hoàn hảo, nhưng ít nhất đang cố gắng tạo ra một lựa chọn đáng tin hơn để mọi người đều có thể được trải nghiệm công nghệ mới với chi phí hợp lý hơn”, ông chia sẻ.
Theo kế hoạch, Refurbest sẽ mở rộng mạng lưới đối tác bán lẻ và bổ sung các tính năng mới trên ứng dụng Easy Swap.
