 |
| Người trẻ cần nâng cao kỹ năng trước khi bước vào thị trường việc làm. Ảnh minh họa: Phương Lâm. |
"Nếu chỉ được dùng một tính từ duy nhất để mô tả thị trường lao động trong 2 năm tới, đó sẽ là tính từ gì?"
Đây là câu hỏi mà 4 chuyên gia tuyển dụng đến từ doanh nghiệp lớn nhận được khi tham gia buổi thảo luận tại Career Day 2026 do Đại học Fulbright Việt Nam tổ chức.
Trước câu hỏi này, các nhà tuyển dụng cho rằng thị trường lao động trong 1-2 năm tới có thể được mô tả bằng cụm từ "khó dự đoán”. Không chỉ chịu tác động từ biến động kinh tế - chính trị toàn cầu, thị trường còn bị chi phối mạnh bởi AI - công nghệ đang phát triển với tốc độ chóng mặt.
AI có thay thế con người?
Thảo luận thêm về thị trường việc làm của Việt Nam trong thời gian tới, ông Lý Đức Toàn, Quản lý Kinh doanh cấp quốc gia tại MCC Label, cho rằng những công việc từng mất hàng tuần để hoàn thành như phân tích ngành, tổng hợp báo cáo, nay có thể được xử lý chỉ trong vài phút nhờ AI. Điều này kéo theo hệ quả rõ rệt khi các vị trí entry-level hoặc junior - vốn dựa nhiều vào các tác vụ tổng hợp, nghiên cứu cơ bản - đang dần bị thu hẹp.
Thực tế này đặt ra một áp lực mới khiến người trẻ không thể chỉ dựa vào kiến thức tích lũy theo cách truyền thống. Thay vào đó, họ buộc phải liên tục làm mới bản thân, cụ thể là xóa bớt "ổ cứng" hiện tại để dung nạp kỹ năng mới.
Ông Lý đánh giá sinh viên Đại học Fulbright có lợi thế là được học nhiều kiến thức trên diện rộng nên dù tình hình khó dự đoán, khả năng thích ứng của sinh viên Fulbright vẫn giúp các bạn tìm việc tốt.
 |
| 4 chuyên gia đến từ 4 doanh nghiệp lớn chia sẻ kinh nghiệm tại ngày hội việc làm. |
Ở góc nhìn khác, ông Vũ Thành Công, Phó tổng giám đốc phụ trách Phát triển sản phẩm tại MoMo, nhấn mạnh AI đang nâng mặt bằng kỹ năng trung bình của thị trường lao động. Khi các công cụ thông minh có thể hỗ trợ xử lý dữ liệu, viết báo cáo, thậm chí lập trình, khoảng cách giữa các ứng viên sẽ không còn nằm ở việc “biết” mà nằm ở khả năng tư duy và ra quyết định.
“AI có thể hỗ trợ rất nhanh, nhưng không thể thay thế con người trong việc hiểu bối cảnh và chọn cách giải quyết vấn đề phù hợp”, ông Công nhận định.
Điều này đồng nghĩa với việc những kỹ năng cốt lõi như tư duy phản biện, giải quyết vấn đề và ra quyết định chiến lược sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh bền vững. Bởi xét cho cùng, AI chỉ là công cụ, tương tự như Excel hay database trước đây từng tạo ra bước nhảy vọt trong năng suất lao động, nhưng không thể thay thế năng lực con người.
Một điểm đáng chú ý khác là AI không còn là kỹ năng “cộng thêm” mà đang trở thành yêu cầu cơ bản. Theo bà Huỳnh Nguyễn Châu Tâm, Quản lý Tuyển dụng tại VNG, ứng viên hiện nay có thể được hỏi trực tiếp về cách ứng dụng AI trong học tập và công việc ngay trong các vòng phỏng vấn.
“Nếu trước đây việc sử dụng AI còn dè dặt, thậm chí bị coi là ‘ăn gian’, hiện nay doanh nghiệp lại đánh giá cao những ứng viên biết tận dụng công cụ này để tối ưu hiệu suất”, bà Tâm cho biết.
Cần chuẩn bị gì khi gia nhập thị trường lao động?
Dù bối cảnh thị trường nhiều biến động, một thực tế ít thay đổi là doanh nghiệp ngày càng đề cao tư duy, thái độ và khả năng thích ứng hơn là kiến thức thuần túy.
Theo bà Vũ Thị Ngọc Nhung, Quản lý cấp cao phụ trách Tuyển dụng tại HEINEKEN Việt Nam, khi đánh giá ứng viên có 1-3 năm kinh nghiệm, nhà tuyển dụng thường ưu tiên xem xét cách họ tư duy, thái độ làm việc và khả năng thích ứng trước khi nhìn vào kỹ năng chuyên môn.
“Hiểu được môi trường doanh nghiệp và bối cảnh kinh doanh là điều quan trọng để người trẻ định hình chiến lược phát triển cá nhân”, bà Nhung nhận định.
 |
| Sinh viên tham dự phiên thảo luận tại Đại học Fulbright Việt Nam. |
Trong bối cảnh đó, tư duy liên ngành nổi lên như một lợi thế rõ rệt. Những sinh viên có khả năng kết nối kiến thức từ nhiều lĩnh vực, nhìn nhận vấn đề đa chiều sẽ dễ dàng thích nghi với môi trường làm việc đa chức năng - nơi ranh giới giữa các vị trí ngày càng mờ nhạt.
Bên cạnh đó, một yếu tố ngày càng được nhấn mạnh là sức khỏe tinh thần. Khi tốc độ đào thải của thị trường tăng lên, áp lực nghề nghiệp cũng lớn hơn. Theo các chuyên gia, việc duy trì trạng thái tinh thần ổn định sẽ giúp người trẻ giữ được sự tỉnh táo để đưa ra quyết định đúng đắn trong những giai đoạn biến động.
“Thị trường sẽ có nhiều thách thức, nhưng không có nghĩa là chúng ta bị tụt lại phía sau. Điều quan trọng là phải chuẩn bị tâm lý để đón nhận thay đổi”, bà Tâm chia sẻ.
Ngoài ra, quá trình phát triển sự nghiệp không chỉ gói gọn trong học tập và làm việc. Các chuyên gia khuyến nghị người trẻ cần cân bằng giữa công việc và cuộc sống, tích cực trải nghiệm, xây dựng các mối quan hệ xã hội và duy trì hoạt động thể chất. Đây là những yếu tố giúp nâng cao khả năng thích ứng và phát triển bền vững.
Từ góc độ dài hạn, thông điệp xuyên suốt được bà Vũ Thị Ngọc Nhung nhấn mạnh là tiếp tục học hỏi, tiếp tục trưởng thành và tiếp tục tiến lên. Bà Nhung nhấn mạnh rằng việc học không dừng lại sau khi tốt nghiệp, mà trở thành một quá trình liên tục. Nếu giữ tư duy “học như vậy là đủ”, người lao động rất dễ bị bỏ lại trong một thị trường thay đổi nhanh.
Trong 2 năm tới, thị trường việc làm tại Việt Nam nhiều khả năng sẽ tiếp tục biến động mạnh, dưới tác động của AI, chuyển dịch kinh tế và thay đổi trong cách vận hành doanh nghiệp. Tuy nhiên, các nhà tuyển dụng nhấn mạnh rằng cơ hội không biến mất, chúng chỉ dịch chuyển về phía những người có khả năng thích ứng nhanh hơn.
Nói cách khác, tương lai của người lao động không nằm ở việc cạnh tranh với AI, mà ở việc biết cách sử dụng AI, đồng thời phát triển những năng lực mà công nghệ không thể thay thế. Khi đó, thay vì bị đào thải, người trẻ hoàn toàn có thể tận dụng làn sóng thay đổi để bứt phá trong sự nghiệp.
Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.
Tác phẩm cung cấp cho độc giả những đánh giá về thị trường lao động tương lai, những giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm đang ngày một tăng, cùng với đó là đưa ra những cách kết nối để quá trình chuyển đổi “học-làm” diễn ra thuận lợi hơn. Từ đó, tác giả nêu lên vai trò của việc học tập suốt đời.
