Rafi lớn lên ở Calgary, cả đời gắn bó với đầu tư năng lượng, và giờ đây giữ một vị trí quan trọng trong một quỹ đầu tư khổng lồ, trực tiếp tham gia vào thị trường.

Ông sinh ra để giao dịch theo các chu kỳ bùng nổ và suy thoái của ngành năng lượng. Phân tích và thế giới quan của ông rất trực tiếp, logic và trên hết là xoay quanh một luận điểm cốt lõi đơn giản đến mức đáng kinh ngạc, gần như hoàn toàn bị các chính phủ hiện đại bỏ qua.

“Khi nhìn thẳng vào vấn đề Larry và, tình trạng thiếu hụt năng lượng ở phương Tây đồng nghĩa với tắm nước lạnh. Có lẽ chúng ta sẽ không còn được uống cà phê ngon như thế này. Nhưng ở các thị trường mới nổi, anh sẽ phải đối mặt với cảnh sát, hỗn loạn… thậm chí nội chiến”.

Ông nhìn tôi với một nụ cười mỉa mai. “Ai có thể cho tôi biết tại sao chúng ta không có đường ống dẫn dầu đến miền đông Canada không? Đó là vì chính quyền Quebec cấm! Anh có tưởng tượng được không? Họ thà mua dầu của Ảrập Saudi còn hơn là dẫn dầu qua một cánh đồng xanh!”.

Thị trường dầu mỏ không thoát khỏi cơn càn quét của đại dịch Covid. Ảnh: Energy Magazine.

Rafi đứng đó, nheo nheo mắt làm ra vẻ kinh ngạc. Khi trở về nhà ở New York, tôi không ngừng nghĩ về nguồn cung năng lượng trong tương lai gần hay đúng hơn là sự thiếu hụt năng lượng.

Theo ước tính của tôi, 2,4 nghìn tỷ đôla đã bị cắt khỏi capex nhiên liệu hoá thạch và kim loại từ năm 2014 đến năm 2020.

“Capex là viết tắt của “chi phí vốn” (capital expenditure) và là một từ được sử dụng trên thị trường năng lượng suốt ngày. Năng lượng là một trong những ngành kinh doanh thâm dụng vốn nhất trên hành tinh.

Hãy nghĩ đến các giàn khoan tinh vi, hệ thống đường ống rộng lớn, công nghệ lọc dầu tiên tiến, các nhà máy xử lý và nhiều nữa. Đôi khi, đặc biệt là trong ngành khai thác mỏ, các công ty phải xây dựng đường sắt để vận chuyển hàng hoá từ điểm khai thác. Xây dựng đường sắt không hề rẻ.

Khoản cắt giảm 2,4 nghìn tỷ đôla là do sự kết hợp của kỷ luật vốn kém sau khủng hoảng năm 2014, nguyên nhân dẫn đến nhiều vụ phá sản và bán tài sản, và sự điều tiết của chính phủ.

Nói cách khác, hầu như không có đủ các khoản đầu tư chất lượng theo kiểu cũ vào khai thác và sản xuất than, dầu, khí đốt, uranium và kim loại, đặc biệt là ở Bắc Mỹ.

Cùng lúc đó, dân số toàn cầu đã tăng thêm 800 triệu người. Ngày nay, chỉ để cung bắt kịp cầu thôi có lẽ chúng ta phải cần thêm 3 nghìn tỷ đôla chi phí vốn.

Đại dịch COVID-19 đã làm thay đổi ngành dầu mỏ, có lẽ là trong một thập kỷ: Ngay sau khi COVID tấn công, nhu cầu về tất cả các loại dầu đã bốc hơi như giọt nước trên mặt chảo nóng. Thị trường dầu mỏ sụp đổ, khiến giá dầu West Texas Intermediate rơi xuống 0 đôla một thùng.

Các công ty trong toàn ngành đều đóng giếng, tắt máy và cho nhân viên về nhà nhận trợ cấp thất nghiệp. Không ai có thể quên được đợt đóng cửa kinh tế thống khổ này.

Ngay cả các xa lộ cũng vắng tanh, và không một tiếng còi xe ở Manhattan vào tối thứ bảy. Những đại lộ rộng lớn, ma quái của khu Midtown giống như cảnh trong một bộ phim phản địa đàng.

Thế giới mới đang tiến về phía trước với một tương lai dựa trên vũ trụ ảo (metaverse), hoặc thực tế tăng cường. Thế hệ Z và millennial đã bị thuyết phục rằng tương lai của năng lượng không còn nằm ở mỏ dầu bẩn thỉu nữa, rằng nó sẽ rất khác theo một cách nào đó, không phát thải carbon trong một thế giới điện khí hoá mới, và những chiếc xe “uống xăng như nước” của hàng trăm năm qua cuối cùng sẽ bị kéo tới bãi phế liệu của lịch sử. Nhưng đây là một đánh giá không thể sai lầm hơn được nữa.