Với dân số toàn cầu đang trên đà tăng, Trái đất sẽ có nhu cầu vô tận về năng lượng trong những năm tới. Trong khi đó, tăng trưởng nguồn cung lại bị kìm hãm, một vấn đề mà chúng ta sẽ thảo luận trong những trang tiếp theo.

Điều này tạo ra khoảng cách lớn giữa lượng năng lượng và các nguồn tài nguyên quan trọng cần thiết để tiếp tục nâng cao mức sống toàn cầu của chúng ta và lượng khai thác. Khoảng cách này sẽ chỉ ngày càng rộng hơn trong những thập kỷ tới.

Các chính trị gia phương Tây đang nỗ lực quảng bá các nguồn năng lượng thay thế và quay ngoắt 180 độ nếu ai đó đề xuất tiếp tục khoan, khai thác khí đá phiến và khai thác mỏ. Và tôi rất ủng hộ việc quảng bá năng lượng xanh, chỉ có điều chúng ta đã đi quá sớm khoảng 20 năm.

Từ nhỏ đến lớn, tôi thường xuyên đến Cape Cod, di chuyển trên Nantucket Sound, hít thở không khí trong lành ở đó, đi dạo trên những bãi biển nguyên sơ và ăn sò điệp tươi sống từ Cảng Barnstable.

Tôn trọng thiên nhiên và thế giới tự nhiên là một phần trong tâm hồn tôi, nhưng tôi cũng là một nhà kinh tế hiểu được những gì cần thiết để nuôi sống, cung cấp quần áo, vận chuyển và cung cấp nơi ở cho khoảng 8 tỷ người; gánh nặng đè lên lưới điện của chúng ta rất lớn. Và không thể nhờ vào các trang trại gió, tấm pin mặt trời và thuỷ điện. Thậm chí còn lâu mới có thể.

Ngay bây giờ, ưu tiên hàng đầu là duy trì nguồn cung điện, và giữ cho nền kinh tế toàn cầu khổng lồ này tiếp tục phát triển một cách có trách nhiệm và ít lạm phát. Điều đó đòi hỏi nhiên liệu hoá thạch, và trớ trêu thay, chúng sẽ mở đường cho cuộc cách mạng năng lượng xanh.

Nhưng thay thế dầu mỏ bằng năng lượng xanh ngay bây giờ là bất khả thi về mặt toán học, đặc biệt khi một số quốc gia đông dân nhất thế giới (như Ấn Độ, Trung Quốc và Nga) không có ý định đi theo các tiêu chuẩn khí thải của phương Tây.

Thị trường là sự hoạt động nhịp nhàng của chuỗi cung ứng. Ảnh: EBC Financial Group.

Sự cần thiết của dầu thô

“Nếu Trudeau ở đây, tôi sẽ nói với ông ta rằng tách cà phê này được làm từ dầu thô,” Rafi Tahmazian biếm nhẹ trong lúc rót cho chúng tôi mỗi người một tách. Tôi đã gặp Rafi, một trong những nhà quản lý tài sản năng lượng tài ba nhất thế giới, tại văn phòng ở khu trung tâm của ông vào tháng 11 năm 2021 sau khi tôi thực hiện một bài diễn thuyết vào buổi chiều tại Câu lạc bộ Dầu khí Calgary.

“Máy móc để trồng trọt và thu hoạch cà phê, xe cộ để vận chuyển, nhiều máy móc nữa để đóng gói, điện để rang và xay hạt, nhiệt để đun sôi nước,” ông nói tiếp. “Không dưng mà có đâu, anh bạn ạ. Nhờ dầu thô cả.”

Tôi có thể nghe thấy tiếng báo email đến liên hồi trong hộp thư đến của Rafi khi ông đang nói. Ông điều hành bộ phận đầu tư tại Canoe Financial, một công ty quản lý trị giá 2 tỷ đôla tập trung vào dầu mỏ, khai thác mỏ và khí đốt tự nhiên.

Ông không theo phe phái chính trị nào, nhưng ông kiên định với một niềm tin duy nhất, một niềm tin bao năm ông luôn giữ vững: “Toàn bộ hành tinh này vận hành bằng dầu thô. Mọi thứ chúng ta chạm vào. Mọi thứ chúng ta tiêu thụ. Chẳng liên quan gì đến chính trị cả. Đó là chủ nghĩa thực dụng. Cuộc chiến về nguồn cung dầu mỏ này là chuyện ngu ngốc nhất mà tôi từng thấy.Nhưng Trudeau… ông ta đã lên nắm quyền và khiến toàn bộ khu trung tâm thành phố Calgary suy sụp vào năm 2015. Tôi sẽ không bao giờ quên chuyện đó. Người đàn ông đó là giáo viên kịch nghệ, vậy mà ông ta lại đang chi phối chính sách năng lượng!”

Đứng bên cửa sổ, Rafi phác tay lượt qua toàn cảnh. Cụm toà nhà chọc trời trước mắt chúng tôi mang logo của những gã khổng lồ năng lượng - Shell, Exxon, ConocoPhillips, Suncor. Đây là một sự thay đổi đáng kinh ngạc so với các thánh đường tài chính ở Manhattan. Trời cũng lạnh gấp đôi.

“Anh thấy tất cả những toà nhà văn phòng này không? Đây là cách chúng tôi đánh giá sự bùng nổ và suy thoái trong ngành kinh doanh của mình.”

Quay lại năm 2014, những người thông minh nhất mà Rafi biết đã nhanh chóng nhận ra đỉnh thị trường. “Ở đây, một khi tiền của New York bắt đầu đổ vào - các ngân hàng lớn như Goldman và Morgan Stanley, cùng với những ông lớn trong ngành năng lượng - đó là dấu hiệu chúng ta đang ở sâu trong thị trường giá lên.

Lúc dầu nhỏ giọt, sau đó bùng nổ. Khi họ thấy giá thuê văn phòng tăng gấp đôi hoặc thậm chí gấp ba lần trên mỗi foot vuông, đó là lúc tất cả các nhà đầu cơ kỳ cựu người Canada bắt đầu thoái vốn và giảm bớt các khoản đầu tư dài hạn vào dầu khí.” Nhưng tình hình đã thay đổi hoàn toàn kể từ đó.

Rafi nhấp một ngụm cà phê và dừng một lúc để sắp xếp suy nghĩ. “Vào năm 1850, trước khi chúng ta phát hiện ra dầu thô, 80% dân số thế giới kiếm được chưa tới 1,50 đôla một ngày, hầu hết mọi người đều là nông dân tự cung tự cấp. Tuy nhiên, con số đó vẫn là 50% vào năm 1985, nhưng đã thực sự bắt đầu giảm từ đó.

Tua nhanh đến năm 2020, chỉ còn 10%. Gần như đơn thương độc mã, dầu mỏ đã giúp hàng tỷ người thoát khỏi cảnh nghèo đói cùng cực - đặc biệt là trong ba thập kỷ qua khi sản lượng sản xuất ngày càng chuyển ra khỏi thế giới phương Tây. Hơn thế nữa, nó đã mang lại cho hầu hết họ cuộc sống tương đương tầng lớp trung lưu.”

Rồi ông ngả người ra sau. “Tuy nhiên, có nghĩa là mức tiêu thụ ở các nước đang phát triển ngày càng tăng cao, về tất cả mọi thứ - quần áo, tivi, xe hơi,v.v…! Và chuyện đó sẽ còn tiếp diễn, ít nhất là cho đến khi họ đạt được mức sống tương đương phương Tây.”

Ông nghiêng người tới trước. “Hãy nghĩ đến Ấn Độ đi Larry. Mức tiêu thụ năng lượng của họ đã tăng gấp đôi kể từ năm 2000 và sẽ tăng gấp ba lần mức trung bình toàn cầu vì họ đang đô thị hoá rất nhanh. Có nghĩa là nhu cầu về điều hoà không khí sẽ tăng vọt trong giai đoạn 2021-2031.

Vì vậy, chúng ta đang đối mặt khủng hoảng khí hậu và 1,4 tỷ người tạo nên nhóm dân số có nhu cầu năng lượng tăng nhanh nhất trên Trái đất. Tốc độ tăng trưởng này nhanh hơn Mỹ, Anh, Đức và các nước phát triển khác gấp ba-bốn lần. Ấn Độ phụ thuộc vào than đá và nhiên liệu hoá thạch giá rẻ. Một luận điểm đầu tư quan trọng đang được hình thành ở đây. Trong số khoảng 320 triệu hộ gia đình ở Ấn Độ, hiện tại chưa đến 22 triệu hộ có máy lạnh.”

Rafi bắt đầu khoa tay múa chân để diễn tả mức độ nghiêm trọng của tình hình. “Chúng ta đang nói về một quốc gia có nhiệt độ ban ngày trung bình gần 29 độ C: Khi thu nhập bình quân đầu người ở Ấn Độ tăng lên, khi mức sống tăng lên, thứ đầu tiên một gia đình bổ sung vào ngân sách hàng tháng là máy lạnh!

Trung hoà carbon năm 2050 là một ảo tưởng; nó giống như năm 2100 hoặc 2125 đối với 4 tỷ người ở các nước đang phát triển, và người ta sẽ cần dầu mỏ, khí đốt và hạt nhân để lấp đầy khoảng trống này. Việc xuất khẩu các công việc lương cao hơn trên khắp Trái đất đi kèm với một cái giá - nó không miễn phí.”