'Thần tượng của tôi dính phốt rồi' - góc tối công nghiệp giải trí

Fan của các ban nhạc thần tượng từng cuồng nhiệt đến mức cắn gậy phát sáng, thức trắng nhiều đêm, sẵn sàng chi hết tiền thuê nhà chỉ để được gần thần tượng thêm một chút. Ảnh minh họa: generacionkpop.net.

Bên cạnh concert và những buổi giao lưu trực tiếp, người hâm mộ ngày nay có thể “gặp mặt” thần tượng nhờ mạng xã hội. Công nghệ dường như xóa nhòa mọi ranh giới, khiến mối liên kết giữa người nổi tiếng và fan trở nên sâu sắc và phức tạp hơn bao giờ hết.

Câu chuyện của Akari trong Thần tượng của tôi dính phốt rồi phơi bày mặt tối của văn hóa thần tượng trong xã hội hiện đại, khi người hâm mộ phụ thuộc vào người nổi tiếng một cách quá đà và hình thành thế giới quan méo mó. Tiểu thuyết được viết bởi nhà văn Nhật Bản Usami Rin, ra mắt vào năm 2020 và đoạt giải Akutagawa lần thứ 164.

Với dung lượng chỉ khoảng 150 trang, Thần tượng của tôi dính phốt rồi xoay quanh nỗi ám ảnh Akari dành cho ca sĩ Ueno Masaki - oshi (thần tượng) của cô và những vấn đề liên quan đến ngành công nghiệp giải trí. Cuốn sách được tác giả viết theo lối tự sự, mượn lời kể của nhân vật chính.

Một mối quan hệ parasocial điển hình

Tác phẩm mở đầu bằng tin tức về vụ bê bối của Ueno Masaki: “Oshi của tôi dính ‘phốt’ rồi. Nghe đâu anh đã đánh người hâm mộ. Nhưng cụ thể thế nào thì vẫn còn chưa rõ”.

Câu chuyện được xây dựng theo dòng chảy tâm thức của nhân vật chính, đan xen giữa thực tại nghiệt ngã và thế giới trực tuyến siêu thực. Trên mạng, Akari là người đứng đằng sau trang blog có sức ảnh hưởng trong cộng đồng hâm mộ Ueno Masaki. Ngược lại, cuộc sống đời thường của cô là một chuỗi thất bại.

Gặp vấn đề thường thấy ở những cô gái đồng trang lứa, Akari luôn cảm thấy tự ti về bản thân và không hòa nhập được với bạn bè ở trường. Thế nhưng, sau khi biết đến Masaki, cô tìm thấy lý do để tiếp tục sống.

Thần tượng của tôi dính phốt rồi phơi bày mặt tối của văn hóa thần tượng. Ảnh: N.N.

Từng khoảnh khắc thức giấc của cô đều xoay quanh Masaki. Cô mong chờ từng lần anh xuất hiện trên truyền hình. Cô bám vào từng lời anh nói. Cô xây dựng fan blog nổi tiếng và kết nối với những người cũng yêu mến anh.

Câu chuyện trở nên đáng sợ hơn khi những chi tiết về việc Akari theo đuổi Masaki lặp đi lặp lại. “Tôi đã chép lại toàn bộ phát ngôn của anh trên radio và tivi, chất thành chồng đến hơn hai mươi tập tài liệu ở trong phòng. CD, DVD, rồi sách ảnh, món nào tôi cũng đều mua ba bản, một để lưu giữ, một để xem và một để cho mượn”, cô nghĩ.

Akari không quan tâm đến bất kỳ điều gì ngoài việc theo đuổi thần tượng của mình. Cô tin rằng mình có thể hiểu cách anh nghĩ, dự đoán lời nói của anh mặc dù chưa từng tiếp xúc với anh.

Mối liên kết mà Akari tạo ra với Masaki là dạng cực đoan nhất của mối quan hệ cận xã hội (parasocial relationship). Định nghĩa “parasocial” xuất hiện lần đầu trong bài nghiên cứu Mass Communication and Para-Social Interaction: Observations on Intimacy at a Distance (Tạm dịch: Truyền thông đại chúng và tương tác xã hội: Quan sát về sự thân mật từ xa) của hai nhà xã hội học Donald Horton và Richard Wohl vào năm 1956.

Theo đó, thuật ngữ “parasocial” thường dùng để chỉ mối quan hệ một chiều giữa khán giả và người nổi tiếng. Người hâm mộ dành thời gian, tiền bạc và nuôi dưỡng tình cảm cho thần tượng trong khi đối phương không hề biết đến sự tồn tại của họ.

Đối với Akari, oshi và cuộc sống fangirl chính là “xương sống”. Cô chấp nhận sống cuộc đời “ khổ hạnh” khi không có bạn bè, không có những cuộc vui chơi, tiền lương từ việc làm thêm dành cho chi phí đắt đỏ để mua vé concert, album âm nhạc…

Khi thiêu thân mất đi ánh sáng

Scandal của Masaki khiến sức khỏe tinh thần lẫn thể chất của Akari suy sụp, dẫn đến việc cô bỏ học và bị đuổi khỏi chỗ làm thêm. Câu chuyện được đẩy lên cao trào khi bà Akari mất, cùng đó là “sự hấp hối” của Masaki trong sự nghiệp.

Điều đáng chú ý là cách Akari quan sát cái chết của người thân với sự lạnh lùng đáng sợ: “Chuyện đột ngột quá. Cái chết của bà được thông báo như thể đang ăn socola được gói riêng từng viên trong một túi to đùng thì bị bảo là vừa ăn mất cái cuối cùng rồi đấy”.

Trong khi đó, cô “vật vờ như một hồn ma bóng quế chẳng thể siêu thoát” trước “cái chết” danh tiếng của một người xa lạ. “Từng phần nội tạng mới đây thôi còn quằn quại như thể co giật bởi niềm hưng phấn đang dần đông cứng lại, và khi cái lạnh thâm nhập cả vào xương sống thì tôi nghĩ, thôi đi mà. Tôi cứ nghĩ đi nghĩ lại như thế, tôi cứ nghĩ đi nghĩ lại như thế, thôi đi mà, dù chẳng biết ý nghĩ ấy đang hướng tới cái gì. Thôi đi mà, đừng cướp mất cái xương sống đó của tôi. Tôi thật sự không thể sống nổi nếu không có oshi. Tôi sẽ không thể thừa nhận tôi là tôi nữa. Nước mắt, như những giọt mồ hôi lạnh, rơi xuống”, Akari lẩm bẩm trong tâm trí.

Usami Rin là cây viết trẻ tài năng của Nhật Bản, từng đoạt nhiều giải thưởng danh giá như Bungei, Mishima Yukio và Akutagawa. Ảnh: Kikuko Usuyama.

Thần tượng là nguyên nhân khiến cuộc sống Akari rối ren nhưng cũng là lối thoát duy nhất giúp cô trốn khỏi những bức bối đời thường. Khi Masaki thông báo giải nghệ cũng là lúc “xương sống” Akari vỡ vụn.

Usami Rin cho thấy sự sụp đổ của Akari không bắt nguồn từ một người nổi tiếng “dính phốt”, mà từ chỗ cô phó thác toàn bộ giá trị bản thân cho một người xa lạ. “Tự làm tự chịu. Gieo gì thì gặt quả nấy. Róc hết thịt và chỉ còn lại xương, theo đuổi thần tượng rõ ràng là nghiệp do tôi tự gieo. Tôi đã muốn tận hiến cả đời này để mà theo đuổi anh. Nhưng dù có thế thì tôi - một tôi đã chết đi rồi - cũng chẳng thể tự mình lượm lấy xương của mình”, Akari bộc bạch trong sách.

Cuối cùng, cô gái chỉ còn lại một “cái tôi” méo mó vì sống dựa dẫm vào thần tượng suốt thời gian dài. Trong đoạn kết, cô không thể nhấc nổi thân xác của chính mình.