Tehran 'nghẹt thở'

Tehran đã chìm trong đám khói độc dày đặc, gây ra hiện tượng "mưa đen" kéo dài hàng chục dặm vào hôm 8/3, sau khi các cuộc không kích của Israel nhằm vào kho chứa nhiên liệu khiến đám cháy bùng lên suốt nhiều giờ.

Những hình ảnh từ Tehran - thành phố gần 10 triệu dân - cho thấy cột khói đen đặc từ đám cháy bao trùm khắp nơi. Người dân cho biết họ khó thở và chứng kiến cơn mưa nhiễm dầu vấy bẩn mọi thứ xung quanh.

“Mưa màu đen, tôi không thể tin nổi”, Kianoosh (44 tuổi), kỹ sư sống ở Tehran, nói với TIME. “Ngay cả ở Tajrish, nơi cách các bể chứa dầu hàng dặm, cũng có hiện tượng đó”.

Ngọn lửa bùng phát tại kho chứa dầu Aghdasieh ở Tehran, Iran. Ảnh: Reuters.

Không thể thở nổi

Ông Parviz (49 tuổi), giáo sư đại học sống ở một thành phố cách Tehran khoảng 70 dặm (khoảng 112 km) về phía bắc, cho biết ông không nhận ra chiếc xe của mình khi bước ra ngoài.

“Chiếc xe màu trắng của tôi gần như biến thành màu đen”, ông nói khi kể lại việc phải mất thời gian tìm xe của mình. “Tôi vừa rửa nó hôm qua”.

Leila, giáo viên 27 tuổi ở Tehran, nói rằng không khí đặc quánh khói bụi mùi khét của hóa chất.

“Có thứ gì đó như con quái vật đen đã nuốt chửng bầu trời Tehran”, cô nói với TIME. “Cứ như thể mọi chiếc xe và mặt đường đều bị phủ lớp sơn đen”.

“Hôm nay tôi chỉ ngồi xe khoảng 15 phút và hít thở trong bầu không khí này. Tôi thậm chí không biết đó là gì, nhưng bây giờ tôi bị đau đầu. Da mặt tôi, đặc biệt là môi, bị rát và khô ráp. Nó bỏng rát, cảm giác như có hơi cay pha loãng trong không khí. Nó làm tôi cay mắt và tôi cứ phải hắng giọng liên tục”, cô cho biết thêm.

Ahmad (63 tuổi), cư dân Tehran, chia sẻ ông đã phải rời khỏi thành phố vì tình trạng ô nhiễm không khí.

Negin, một cư dân giấu tên thật, nói với Guardian qua tin nhắn thoại rằng tình hình “giống tận thế”.

“Tôi bị khó thở nghiêm trọng, mắt và cổ họng bỏng rát, và nhiều người khác cũng vậy. Nhưng mọi người vẫn phải ra ngoài vì họ không còn lựa chọn. Nhiều nơi mở cửa hôm nay, rồi lại đóng ngay vì không thể ở ngoài trời được”, cô cho hay.

Khói bốc lên sau vụ tấn công vào các kho chứa dầu ở Iran. Ảnh: Reuters/ WANA.

Negin nói thêm khi ra ngoài mua khẩu trang và ống hít, cô nhận thấy những vật dụng này ngày càng khó tìm. Giá cả cũng tăng vọt.

“Người dân lấy đâu ra tiền? Nhiều người ở Tehran là lao động theo ngày và đã không có việc làm từ lâu. Thực phẩm trở nên cực kỳ đắt đỏ và nhiều mặt hàng bắt đầu khan hiếm”, cô nói.

Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran đã cảnh báo người dân Tehran và các khu vực xung quanh rằng lượng mưa sau cuộc tấn công có thể “rất nguy hiểm và có tính axit cao”, có khả năng gây bỏng hóa học trên da và tổn thương nghiêm trọng đến phổi.

Tổ chức này cũng khuyến cáo người dân không ra ngoài ngay cả khi mưa đã ngừng, vì quá trình bốc hơi của nước mưa cũng khiến nồng độ chất độc hại trong không khí tăng cao.

Bác sĩ Shahram Kordasti, một chuyên gia huyết học - ung thư học người Iran sống tại Anh, cảnh báo rằng khí độc và các hạt bụi siêu nhỏ có thể gây kích ứng mắt và đường hô hấp, làm trầm trọng thêm hen suyễn, bệnh phổi, bệnh tim và tăng nguy cơ một số loại ung thư.

Một chủ nhà hàng 42 tuổi sống ở phía tây thành phố nói rằng nỗi sợ hít phải khí độc hoặc chạm vào các bề mặt bị ô nhiễm khiến ông nhớ đến thời kỳ đại dịch Covid-19.

“Chúng tôi sợ đến mức không dám lau cửa sổ hay ban công. Bụi muội ở khắp nơi và chúng tôi thậm chí không muốn chạm vào nó dù có đeo găng tay. Mắt tôi bỏng rát, nhưng nhìn ra ngoài tôi thấy nhiều người vẫn đi lại bình thường mà không đeo khẩu trang. Tôi không can đảm như thế. Có một mùi trong không khí mà tôi không thể diễn tả”, người này nói.

Ông cũng chia sẻ dự định rời khỏi thành phố, vì việc phục vụ thức ăn trong nhà hàng sẽ rất nguy hiểm nếu chưa biết nguồn nước có an toàn hay không.

Nỗi bất an

Trước đó, quân đội Israel đã tiến hành không kích nhằm vào hàng loạt cơ sở nhiên liệu của Iran.

4 kho lưu trữ dầu bị đánh trúng gồm kho dầu Aghdasieh ở phía đông bắc Tehran, nhà máy lọc dầu ở phía nam, nhà máy lọc dầu Shahran ở phía tây thủ đô và một kho dầu nằm tại thành phố Karaj. Nhân chứng cho biết dầu từ nhà máy Shahran đã tràn ra đường phố sau vụ tấn công.

Một phụ nữ Iran giơ miếng vải dùng để lau sạch cặn dầu bám. Ảnh: Morteza Nikoubazl/NurPhoto.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei viết trên mạng xã hội X rằng việc tấn công các kho nhiên liệu đồng nghĩa với việc “những kẻ tấn công đang giải phóng vật liệu nguy hiểm và chất độc hại vào không khí, đầu độc dân thường, tàn phá môi trường và đe dọa tính mạng trên quy mô lớn”.

Tuy nhiên, quân đội Israel viết trên mạng xã hội X rằng họ nhắm vào “một số khu phức hợp lưu trữ nhiên liệu thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tại Tehran”, nơi mà họ cho là được sử dụng để “phân phối nhiên liệu cho nhiều đơn vị quân sự tại Iran”.

Bộ trưởng Năng lượng Israel Eli Cohen cảnh báo các cuộc tấn công vào cơ sở dầu Iran chỉ là “bước leo thang đầu tiên”, đồng thời nhấn mạnh rằng mọi mục tiêu có thể gây tổn hại cho chính quyền Iran đều đang được xem xét.

“Thật đáng sợ. Ngày lẫn đêm, lúc ăn hay lúc ngủ, mọi thứ đều hỗn loạn”, một cư dân ở phía tây Tehran nói qua tin nhắn WhatsApp, trong bối cảnh Internet tại đây bị gián đoạn từng lúc.

“Chỉ có Chúa mới biết điều gì sẽ xảy ra với chúng tôi. Nhưng hiện tại chúng tôi vẫn còn nước, điện và thực phẩm”, một cư dân khác ở trung tâm Tehran cho hay.

Hôm 7/3, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cáo buộc Mỹ tấn công một nhà máy khử mặn - cơ sở biến nước biển thành nước ngọt có thể dùng trong đời sống - trên đảo Qeshm.

“Mỹ đã tạo ra tiền lệ này, không phải Iran”, Araghchi viết trên X. “Nguồn cung nước của 30 ngôi làng đã bị ảnh hưởng. Việc tấn công cơ sở hạ tầng của Iran là hành động nguy hiểm với những hậu quả nghiêm trọng”.

Cả Israel và quân đội Mỹ đều phủ nhận thực hiện cuộc tấn công này.

Một ngày sau cảnh báo của Iran về “hậu quả nghiêm trọng”, Bahrain cáo buộc Tehran thực hiện cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái gây thiệt hại vật chất cho một nhà máy khử mặn tại nước này.

Iran, Bahrain và nhiều quốc gia vùng Vịnh khác phụ thuộc rất lớn vào các nhà máy khử mặn để cung cấp nước cho hàng triệu người trong điều kiện khí hậu khô hạn.

Trong khi những cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng tiếp tục leo thang, Bộ Quốc phòng Kuwait cho biết một “làn sóng thiết bị bay không người lái” đã làm hư hại các bồn chứa nhiên liệu tại Sân bay Quốc tế Kuwait, dù không nêu rõ bên thực hiện cuộc tấn công.