|
|
Giá xăng tại Mỹ tuy tăng nhưng vẫn thấp hơn nhiều quốc gia khác. Ảnh: Reuters. |
Cuộc xung đột với Iran đã khiến giá xăng tại Mỹ vượt mốc 4 USD/gallon (khoảng 27.800 đồng/lít), mức giá cao nhất trong bốn năm, theo Wall Street Journal. Tuy vậy, mức giá này vẫn thấp hơn hầu hết quốc gia phát triển. Thậm chí, nhiều nước đang phát triển cũng có giá xăng cao hơn Mỹ.
Ngay bên trong nước Mỹ, giá xăng tại các bang cũng có sự khác biệt do chi phí vận chuyển và mức thuế khác nhau.
Nguồn cung dồi dào và mức thuế xăng dầu thấp
Người Mỹ rất nhạy cảm với giá xăng dầu. Một người Mỹ mỗi năm lái xe trung bình hơn 20.000 km, theo số liệu của chính quyền liên bang Mỹ. Do đó, xăng dầu là khoản chi ảnh hưởng trực tiếp đến hầu bao người dân.
May mắn cho họ, Mỹ là nước có sản lượng khai thác dầu số một thế giới. Do đó, thị trường Mỹ ít chịu ảnh hưởng hơn trước những biến động của thị trường thế giới, nhất là trong những cuộc khủng hoảng lớn như hiện nay.
Một nguyên nhân khác khiến giá xăng của Mỹ thấp hơn thế giới là thuế. Theo hãng tư vấn S&P Global Energy, Mỹ là quốc gia áp dụng mức thuế xăng dầu thấp hàng đầu thế giới. Theo số liệu hồi tháng 3 - khi giá xăng tại Mỹ trung bình là 3,64 USD/gallon, mức thuế nộp vào ngân sách liên bang và các bang chỉ là 0,6 USD/gallon, đa số được sử dụng để bảo trì đường bộ.
Trong khi đó, thuế thường chiếm khoảng 50-60% giá bán lẻ xăng dầu tại châu Âu, theo ông Rob Smith, giám đốc mảng bán lẻ xăng dầu toàn cầu của S&P Energy. Cũng theo số liệu hồi tháng 3, người Đức trả trung bình 8,5 USD/gallon, trong đó hơn một nửa là thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu.
Tại Mexico, mức giá trung bình hồi tháng 3 là 5,07 USD/gallon, trong đó thuế chiếm gần 40%. Do mức giá này cao hơn giá xăng tại Mỹ, người dân Mexico sống gần biên giới với Mỹ thường xuyên sang bên kia biên giới để đổ xăng, đặc biệt là khu vực giáp ranh bang Texas.
 |
| Một cây xăng tại thành phố Wilkes-Barre, bang Pennsylvania, tháng 10/2022. Ảnh: Reuters. |
Chênh lệch giá xăng dầu giữa các bang
Ngay bên trong nước Mỹ, giá thành xăng dầu giữa các bang cũng có sự khác biệt, dao động từ 3,38 USD/gallon (bang Oklahoma) tới 5,82 USD/gallon (bang California).
Sự khác biệt này đến từ nhiều nhân tố: Chuỗi cung ứng từ nhà máy lọc dầu tới cây xăng, mức thuế của bang, thậm chí là chất lượng xăng.
Tại Mỹ, xăng dầu từ nhà máy lọc dầu thường được vận chuyển bằng đường ống - đôi khi bằng phà - tới các kho chứa lớn. Các xe tải sẽ chở xăng từ kho chứa tới cây xăng.
Các bang ở khu vực bờ Vịnh Mexico và Đông Nam nước Mỹ thường có giá xăng thấp hơn do nằm gần các nhà máy lọc dầu chính, khiến việc vận chuyển xăng dầu từ nhà máy đến cây xăng trở nên thuận lợi.
“Khi bạn càng xa trung tâm lọc dầu, càng xa các đường ống, giá xăng càng đắt đỏ”, ông Scott Berhang, giám đốc điều hành công ty marketing xăng dầu Sigma, nói với Washington Post.
Tại Bờ Đông và Bờ Tây nước Mỹ, nguồn cung xăng dầu nội địa còn được bổ sung bởi xăng thành phẩm nhập khẩu. Ở chiều ngược lại, các đường ống xăng dầu lớn thường không vượt qua dãy Rocky, do đó giá thành ở khu vực này thường cao hơn.
Các chuỗi cung ứng dựa theo khu vực khiến các vấn đề cục bộ - như mưa bão - có thể chỉ ảnh hưởng tới một số khu vực nhất định. Dù vậy, các cuộc khủng hoảng lớn như xung đột với Iran mang đến ảnh hưởng trên khắp nước Mỹ.
 |
| Nhà máy lọc dầu của Marathon Petroleum tại bang Washington, Mỹ. Ảnh: Reuters. |
Mức thuế xăng dầu cũng có sự khác biệt giữa các bang. Cả 50 bang tại Mỹ thu thuế xăng dầu để phục vụ bảo trì đường bộ với mức chênh lệch đáng kể: Từ 0,09 USD/gallon tại Alaska đến 0,71 USD/gallon tại California. Một số thành phố cũng tự đánh thuế xăng dầu.
Một số chính sách khác cũng ảnh hưởng đến giá xăng dầu. Các chính sách hạn chế xăng dầu nhằm bảo vệ môi trường của ba bang bờ tây California, Washington và Oregon cũng khiến giá xăng tăng nhất định - cao nhất là mức 0,23 USD/gallon tại California.
Chất lượng và thành phần của xăng cũng tác động đến giá thành. Theo quy định của chính quyền liên bang, xăng tiêu thụ tại một số khu vực vào mùa hè tuân thủ công thức nhất định để làm giảm ô nhiễm không khí. Loại xăng này có mức giá cao hơn xăng thông thường. Tuy vậy, quy định này đang tạm thời bị đình chỉ do cuộc xung đột tại Iran.
Một số bang khác cũng đặt ra quy định với xăng để giảm ô nhiễm. Đặc biệt, quy định của California chặt chẽ đến mức chỉ một số nhà máy lọc dầu có thể đáp ứng, khiến giá thành tại bang này càng dễ thay đổi.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
