Cậu sinh viên tái chế những cuốn sách bỏ đi thành tác phẩm nghệ thuật

William Aasholm-Bradley và các cuốn sách cậu nhặt được trong một tháng vừa qua.

Đối mặt tình trạng giá nhà tăng cao, không gian sống thu hẹp và văn hóa xê dịch thịnh hành, nhiều người Đan Mạch thường để lại các đồ không dùng đến bên ngoài đường phố. Đó có thể là những bộ quần áo, nội thất, đồ gia dụng và rất nhiều sách.

Cách đây gần năm tháng, William Aasholm-Bradley, sinh viên năm hai Trường Kiến trúc thành phố Aarhus (Đan Mạch), đã bắt đầu một dự án cá nhân. Cậu thu thập các cuốn sách bị bỏ đi này để tạo nên những tác phẩm nghệ thuật. "Thay vì bỏ đi, chúng ta có thể đem lại sức sống mới cho chúng", William chia sẻ.

Sáng tạo từ những cuốn sách cũ

Trong căn phòng nhỏ ngập ánh sáng ở một khu ký túc xá sinh viên tại Aarhus, cậu sinh viên ngành kiến trúc William cặm cụi bên tập sách cũ to và nặng. Với sự chăm chú và tỉ mỉ, William cắt, ghép và biến chúng thành những tác phẩm nghệ thuật độc đáo. Các bức tranh do William tạo ra với đầy đủ hình dán được xếp đặt một cách bất quy tắc. Nhưng nếu nhìn vào tổng thể, người xem sẽ cảm nhận được sự sáng tạo mang tính ngẫu hứng.

Ý tưởng của William và những cuốn sách cũ bắt đầu từ dịp Giáng Sinh 2025. Như thường lệ, trong kỳ nghỉ lễ, cả nhà rơi vào trạng thái “chạy đua với thời gian”. Người đóng đồ, người kiểm tra hành lý, người nấu đồ ăn mang theo. Kế hoạch ban đầu khá đơn giản, gia đình William sẽ tổ chức một buổi tối quây quần bên nhau tại căn nhà nghỉ nhỏ giữa vùng quê Jutland, uống rượu vang và vẽ tranh. Rượu thì dễ kiếm, nhưng không phải ai cũng biết vẽ.

Các hình dán được William sử dụng có thể đến từ sách lịch sử, kiến trúc, nhiếp ảnh.

Trong lúc tưởng như phải bỏ ý định, anh trai của William bất ngờ lấy ra một sấp tạp chí và sách cũ. Vậy là thay vì vẽ tranh, họ quyết định dùng cách cắt dán để tạo nên tác phẩm cho riêng mình. “Chúng tôi ngồi đó, giữa một nơi gần như tách biệt hoàn toàn với cuộc sống đô thị náo nhiệt, vừa nhâm nhi rượu vừa cắt dán những trang sách. Đó là một kỳ nghỉ đáng nhớ”, William kể lại.

Gia đình William vốn không ai theo nghệ thuật, cũng không có kỹ năng đặc biệt về hội họa. Thế nhưng, từng mảnh giấy khi được cắt ra, ghép lại đã tạo nên những bố cục thú vị bất ngờ. “Tôi nhận ra rằng nghệ thuật không phải thứ gì quá xa vời. Ai cũng có thể tạo ra cái đẹp, chỉ cần họ sẵn sàng bắt đầu", William chia sẻ.

Tác phẩm đầu tay của William được tạo nên từ hình ảnh trong cuốn tạp chí Ekstra Bladet và các cuốn sách lịch sử nghệ thuật.

Trở lại trường sau kỳ nghỉ, ý tưởng về việc biến sách cũ thành nghệ thuật không rời khỏi tâm trí cậu. Vốn là một sinh viên kiến trúc, William vốn quen với việc nhìn nhận không gian và vật liệu theo cách sáng tạo. Nhưng lần này, chất liệu không phải bê tông hay kính, mà là những cuốn sách đã bị bỏ đi. Cậu bắt đầu thu gom sách cũ từ bạn bè, thư viện thanh lý, thậm chí từ những thùng đồ bỏ đi ngoài phố. William cũng nhờ các thành viên khác trong gia đình sưu tầm các cuốn sách cũ và đẹp.

Từ đó, những tác phẩm đầu tiên ra đời: có khi là một bức chân dung được tạo nên từ hàng trăm mảnh chữ nhỏ, có khi là một “công trình kiến trúc giấy” được dựng lên từ những trang sách gấp nếp tinh xảo. Điều đặc biệt là mỗi tác phẩm đều giữ lại một phần “ký ức” của cuốn sách gốc. “Tôi không nghĩ mình đang phá hủy các cuốn sách, tôi để chúng có một cuộc đời khác”, William chia sẻ.

Dần dần, các tác phẩm của William thu hút sự chú ý của những người xung quanh. Cậu tổ chức những buổi workshop nhỏ, nơi mọi người cùng nhau cắt dán, trò chuyện và chia sẻ câu chuyện phía sau mỗi cuốn sách. Không khí ở đó rất giản dị và ấm giống với buổi tối cùng gia đình trước đó. Nhiều người tham gia thừa nhận với William rằng họ chưa từng nghĩ mình có thể làm nghệ thuật cho đến khi thử.

Khi việc lưu trữ sách trở thành một rắc rối

Việc tái chế các cuốn sách bị bỏ đi của William có thể trở thành một ý tưởng tốt đối với tình trạng nhiều người phải từ bỏ thói quen lưu trữ sách và đồ dùng vì không gian sống thu hẹp.

Theo số liệu từ Danmarks Statistics, kể từ năm 2010 đến năm 2025, không gian sống trung bình của mỗi người dân Đan Mạch đã giảm một nửa, từ 111 xuống 53,8 mét vuông. Cùng với đó, giá nhà tăng cao và tình trạng khan hiếm nhà ở xuất hiện ở một số vùng lõi của thành phố lớn. Việc bố trí không gian sống trở thành một bài toán khó và việc có một tủ sách lớn dường như chỉ xuất hiện ở trong các gia đình, cá nhân có thu nhập từ khá trở lên. Chính vì vậy, lối sống tối giản cũng được hình thành từ đây.

Một số những bức tranh khác do William tạo nên. Với bức tranh ở phía dưới, cậu đã làm ra nó từ một bài thơ cậu yêu thích của tác giả Leif Sylvester trong tập Mig og Danmark. Cùng với đó là hình ảnh sơ đồ trạm tàu điện ngầm Paris (thành phố yêu thích của William).

Đổi lại, thư viện công tại đất nước đã phát triển để giải quyết được bài toán không gian này. Một khảo sát quy mô quốc gia từ Trung tâm Thư viện Rockslide kết hợp thư viện Seismonaut (Đan Mạch) cho thấy phần lớn người tham gia đều trả lời rằng họ hài lòng với kho sách mà họ có thể truy cập. Hơn hết, nghiên cứu khẳng định tác động tích cực của việc người dùng có thể đọc sách, báo và tạp chí mà không gặp rắc rối với việc lưu trữ tại nhà.

Bên cạnh việc không gian sống thu hẹp, văn hóa và sự xê dịch cũng là một trong những nguyên nhân khiến nhiều người không muốn lưu trữ sách. Bất đắc dĩ, họ đành phải để chúng ở ven đường, một cách nhanh chóng hơn so với việc đem tới cửa hàng sách cũ. Đặc biệt ở các thành phố trẻ, thành phố đại học, không khó để bắt gặp các thùng đồ cũ với đồ gia dụng, quần áo và sách ở ven đường vào khoảng tháng 6 hoặc tháng 1. Cũng vào những lúc đó, William sẽ bắt đầu đi tìm kiếm thêm các chất liệu cho bộ sưu tập của mình.

Với chàng sinh viên kiến trúc này, việc thu gom và tái chế các cuốn sách cũ được ví như việc “lưu giữ” một phần ký ức đô thị dần nhuốm màu thời gian. Cũng từ đó, những buổi workshop nhỏ, những cuộc trò chuyện xoay quanh từng mảnh giấy cắt dở lại trở thành nơi con người tìm thấy sự chậm lại giữa nhịp sống vội vã.

“Tôi không cố gắng trở thành nghệ sĩ. Tôi chỉ muốn dùng các cuốn sách giữ lại cảm giác của buổi tối hôm đó, khi cả gia đình tôi, những người không ‘nghệ sĩ’ chút nào, vẫn có thể tạo ra cái đẹp”, William cười. Có lẽ, chính sự giản dị ấy lại là điều khiến hành trình tái chế của cậu trở nên đặc biệt.