Bạn có thể chuyển sang phiên bản mobile rút gọn của Tri thức trực tuyến nếu mạng chậm. Đóng

Sự tàn phá của hôn nhân không hạnh phúc

Một nghiên cứu mới tại Pháp cho thấy những cuộc hôn nhân không hạnh phúc có thể làm tăng nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ do gây ra tình trạng cô đơn kéo dài.

cô đơn ảnh 1

Nhiều người cô đơn dù sống chung nhà với người khác. Ảnh: Ichad Windhiagiri/Pexels.

Trong cuốn Cô đơn nhưng không cô độc: Hạnh phúc luôn bên ta, tác giả Tom Albrighton bàn về sự cô đơn, phân biệt giữa việc chủ động ở một mình và cảm giác cô đơn không mong muốn. Theo tác giả, khoảng thời gian ở một mình có thể trở thành cơ hội để con người tạm dừng nhịp sống, suy ngẫm về bản thân, sắp xếp lại suy nghĩ và phục hồi năng lượng sau những tương tác xã hội. Với người hướng nội, sự đơn độc thậm chí là nhu cầu cần thiết để cân bằng đời sống tinh thần.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa mọi trạng thái cô đơn đều tích cực. Ranh giới nằm ở việc một người có lựa chọn sự riêng tư hay đang phải chịu đựng cảm giác thiếu vắng kết nối.

Điều này đáng chú ý trong các mối quan hệ gia đình. Một người có thể sống cùng vợ hoặc chồng, con cháu nhưng vẫn cảm thấy trống trải nếu thiếu sự chia sẻ, quan tâm và kết nối về mặt cảm xúc. Khi tình trạng ấy kéo dài, cô đơn không còn đơn thuần là một cảm xúc nhất thời mà có thể trở thành yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe.

Tăng nguy cơ mất trí nhớ

Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Ageing và Mental Health, các nhà nghiên cứu phát hiện những người trên 65 tuổi thường xuyên cảm thấy cô đơn có nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ cao hơn 38% so với những người không trải qua cảm giác này.

Đáng chú ý, gần 1/3 số người cô đơn nhất không sống một mình, mà sống chung nhà với những người không có sự gắn bó, kết nối thực sự với họ.

“Điều này cho thấy nguy cơ dễ bị tổn thương cũng có thể bắt nguồn từ những mối quan hệ không thỏa mãn, gánh nặng chăm sóc người thân hoặc thiếu các hoạt động mang lại ý nghĩa cho cuộc sống”, Yvanna Simon, tác giả chính của nghiên cứu thuộc Đại học Bordeaux (Pháp), cho biết.

Bà nhấn mạnh các chuyên gia y tế, nhân viên công tác xã hội và nhà hoạch định chính sách không nên chỉ dựa vào việc một người sống một mình hay sống cùng người khác để đánh giá nguy cơ cô đơn. Thay vào đó, cần quan tâm đến cảm nhận chủ quan của họ về sự kết nối và tình trạng cô đơn trong các mối quan hệ.

cô đơn ảnh 2

Cảm giác thỉnh thoảng cô đơn không gây ra tác động đáng kể như tình trạng cô đơn kéo dài. Ảnh: Dương Nhân/Pexels.

Chiến dịch chấm dứt cô đơn (Campaign to End Loneliness) định nghĩa cô đơn là “cảm giác chủ quan, không mong muốn về sự thiếu vắng hoặc mất đi sự đồng hành. Tình trạng này xuất hiện khi có sự chênh lệch giữa số lượng, chất lượng các mối quan hệ xã hội mà một người đang có với những gì họ thực sự mong muốn.

Cô đơn từ lâu được biết đến là yếu tố gây hại cho sức khỏe. Một số nghiên cứu thậm chí cho rằng tác động của nó đối với quá trình lão hóa còn nghiêm trọng hơn cả hút thuốc lá, có thể khiến tuổi sinh học tăng thêm gần 20 tháng, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc ung thư, bệnh viêm ruột và đa xơ cứng.

Cảm giác cô đơn dường như kích hoạt phản ứng căng thẳng “chiến đấu hoặc bỏ chạy” (fight or flight), khiến tình trạng viêm trong cơ thể kéo dài và làm suy giảm hoạt động của các gen có chức năng chống bệnh tật.

Trước đây, những tác động tiêu cực này thường được lý giải chủ yếu bởi sự thiếu hụt tương tác và kích thích xã hội. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy chỉ có các tương tác xã hội thôi là chưa đủ, mà chất lượng của những mối quan hệ này cũng đóng vai trò quan trọng.

Đừng cô đơn quá lâu

Trong nghiên cứu của Đại học Bordeaux, các nhà khoa học phân tích dữ liệu của 3.777 người cao tuổi được theo dõi trong giai đoạn 1988-2018. Những người tham gia được chia thành ba nhóm: không bao giờ cảm thấy cô đơn, thỉnh thoảng cô đơn và cô đơn kéo dài.

Sau đó, các nhà nghiên cứu đánh giá nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ của những người này trong 20 năm tiếp theo.

Kết quả cho thấy gần một nửa (49%) số người thuộc nhóm cô đơn kéo dài phát triển chứng sa sút trí tuệ. Tỷ lệ này ở nhóm không bao giờ cảm thấy cô đơn là 33%, trong khi nhóm thỉnh thoảng cô đơn là 34%.

Karine Pérès, nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Sức khỏe Cộng đồng Bordeaux, cho biết kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng cảm giác thỉnh thoảng cô đơn không gây ra tác động đáng kể như tình trạng cô đơn kéo dài.

“Đây là sự khác biệt rất quan trọng. Hầu hết mọi người đều trải qua cảm giác cô đơn vào một thời điểm nào đó trong cuộc đời. Tuy nhiên, khi cảm giác này trở nên dai dẳng và kéo dài, nó có thể làm tăng nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ”, bà nói.

cô đơn ảnh 3

Người cô đơn được khuyến khích tăng cường tham gia các hoạt động kết nối xã hội. Ảnh: Hải Nguyễn/Pexels.

Theo nhà nghiên cứu, cô đơn kéo dài có thể kích hoạt tình trạng viêm dai dẳng trong cơ thể. Tình trạng này cũng có liên quan đến việc ít vận động và chế độ ăn uống kém lành mạnh, từ đó góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tiểu đường - hai yếu tố nguy cơ của chứng sa sút trí tuệ.

Dữ liệu gần đây từ Văn phòng Thống kê Quốc gia Anh (ONS) cho thấy khoảng 1/4 người trưởng thành tại nước này thường xuyên, luôn luôn hoặc đôi khi cảm thấy cô đơn.

Trong khi đó, theo Campaign to End Loneliness, khoảng 7,1% dân số trải qua tình trạng cô đơn kéo dài, nghĩa là họ thường xuyên hoặc luôn cảm thấy cô đơn.

Từ những phát hiện trên, các nhà nghiên cứu kêu gọi bác sĩ chủ động sàng lọc tình trạng cô đơn ở người cao tuổi, đồng thời khuyến khích họ tham gia các hoạt động xã hội để tăng cường giao tiếp, kết nối với cộng đồng và duy trì đời sống tinh thần.

Lợi ích khi ngồi cạnh người mình yêu

Một nghiên cứu mới cho thấy sự hiện diện của người thương có thể ảnh hưởng đến lượng đường trong máu, thân nhiệt và cách cơ thể phản ứng với căng thẳng.

Quan hệ độc hại 'núp bóng' tình yêu

Nhiều người khăng khăng họ làm điều gì đó vì "muốn tốt cho bạn", nhưng lại đòi hỏi bạn phải thỏa mãn yêu cầu của họ. Đó là tình yêu "cấp thấp", tồn tại ở nhiều loại quan hệ như bạn bè, người yêu, vợ chồng, cha mẹ và con cái. Nếu chấp nhận, bạn sẽ bị ràng buộc bởi sự hẹp hòi của đối phương, mất đi sự tự do, luôn chìm đắm trong muộn phiền, u sầu.

Vì sao yêu vẫn thấy kiệt sức?

Vì sao yêu vẫn thấy kiệt sức?

0

Vẫn còn yêu nhưng không còn năng lượng để vun đắp, nhiều người đang rơi vào trạng thái kiệt sức trong tình yêu mà không nhận ra.

Muốn yêu lâu đừng chỉ biết hy sinh

Muốn yêu lâu đừng chỉ biết hy sinh

0

Sự quan tâm không giới hạn đôi khi khiến một người phải hy sinh quá nhiều. Biết đặt ra ranh giới và nói rõ khả năng của mình có thể giúp đôi bên duy trì mối quan hệ lành mạnh.

Tình yêu lệch tuổi có bền không?

Tình yêu lệch tuổi có bền không?

0

Khoảng cách tuổi tác không chỉ ảnh hưởng đến sức hút ban đầu mà còn đặt ra những thách thức riêng khi hai người xây dựng mối quan hệ lâu dài.

Băng Tâm

Bạn có thể quan tâm