Số công ty Nhật Bản có lãi tại Việt Nam cao kỷ lục

Nhiều doanh nghiệp Nhật Bản cho biết việc tuyển dụng tại Việt Nam đã trở nên khó khăn hơn trong hai năm gần đây, đặc biệt ở ngành chế tạo. Ảnh: Nam Khánh.

Tại họp báo công bố kết quả Khảo sát thực trạng doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư tại Việt Nam do Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (Jetro) tổ chức mới đây, ông Mitsutoshi Okabe, Trưởng đại diện Văn phòng Jetro cho biết 67,5% doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam dự báo có lãi trong năm 2025.

Đáng nói, đây là mức cao nhất kể từ năm 2009 và cũng là lần đầu tiên sau 5 năm tỷ lệ doanh nghiệp Nhật Bản có lãi tại Việt Nam vượt mức trung bình của toàn ASEAN (65,3%).

Jetro lưu ý năm tài chính của doanh nghiệp Nhật Bản kéo dài đến hết tháng 3 năm sau, do đó các số liệu cho năm tài chính 2025 hiện mới mang tính dự báo.

Khối chế tạo dẫn đầu

Xét theo ngành, khối chế tạo ghi nhận tỷ lệ doanh nghiệp có lãi đạt 74%, tăng gần 4 điểm % so với năm trước, trong khi tỷ lệ doanh nghiệp báo lỗ giảm còn 13%. Đặc biệt, các ngành giấy, sản phẩm gỗ, in ấn; linh kiện, thiết bị điện điện tử; sắt và kim loại màu đều ghi nhận mức tăng tỷ lệ doanh nghiệp có lãi từ 15 điểm % trở lên.

Ở khối phi chế tạo, tỷ lệ doanh nghiệp có lãi đạt 61%, tăng 3,3 điểm % so với năm trước, song tỷ lệ doanh nghiệp báo lỗ cũng tăng nhẹ lên 22%. Trong đó, các lĩnh vực kinh doanh bất động sản/cho thuê và giáo dục - y tế ghi nhận mức cải thiện mạnh, với tỷ lệ doanh nghiệp có lãi tăng trên 20 điểm %.

Ngược lại, một số ngành như thiết bị vận tải, khai khoáng - năng lượng, du lịch - giải trí, bán lẻ và nhà hàng vẫn có tỷ lệ doanh nghiệp có lãi dưới 50%.

Về triển vọng lợi nhuận kinh doanh năm 2026 so với năm 2025, gần 48% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam dự báo kết quả sẽ cải thiện. Tuy vậy, bức tranh này không đồng đều giữa các lĩnh vực, khi riêng ngành thiết bị vận tải và linh kiện thiết bị vận tải ghi nhận tỷ lệ doanh nghiệp dự báo kết quả kinh doanh "xấu đi" vượt trên 30%.

Ưu tiên mở rộng tại Việt Nam, cao nhất ASEAN

Trong định hướng hoạt động 1-2 năm tới, 57% doanh nghiệp Nhật Bản cho biết sẽ mở rộng kinh doanh tại Việt Nam, tăng nhẹ 0,8 điểm % so với năm trước. Dù mức độ tham vọng mở rộng nhìn chung khá ổn định, dữ liệu của Jetro cho thấy Việt Nam vẫn dẫn đầu ASEAN năm thứ hai liên tiếp về tỷ lệ doanh nghiệp Nhật Bản có kế hoạch mở rộng.

Theo ông Mitsutoshi Okabe, động lực chính đến từ xuất khẩu gia tăng, nhu cầu thị trường nội địa mở rộng cùng định hướng tăng cường chức năng bán hàng.

Bên cạnh đó, Việt Nam vẫn được đánh giá cao nhờ quy mô thị trường lớn, tiềm năng tăng trưởng, chi phí nhân công tương đối thấp và môi trường chính trị - xã hội ổn định, với tỷ lệ doanh nghiệp ghi nhận các lợi thế này đều tăng so với năm trước.

Tuy nhiên, thủ tục hành chính phức tạp, đặc biệt trong khâu cấp phép và phê duyệt, vẫn là rủi ro lớn nhất khi có hơn 67% doanh nghiệp Nhật đề cập, đồng thời tiếp tục tăng so với năm trước.

Đáng chú ý, hơn 48% doanh nghiệp cho biết việc tuyển dụng trong hai năm gần đây đã trở nên khó khăn hơn.

Theo Jetro, tình trạng thiếu hụt nhân lực không còn mang tính cục bộ mà đang lan rộng ở nhiều ngành nghề. Trong đó, ngành chế tạo chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, với 67% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tuyển dụng.

Không chỉ thiếu lao động, nhiều doanh nghiệp còn gặp thách thức trong việc kiểm soát tỷ lệ nghỉ việc và dịch chuyển nhân sự, làm gia tăng nguy cơ mất ổn định đội ngũ.

Ông Mitsutoshi Okabe cho rằng một nguyên nhân quan trọng là làn sóng dịch chuyển sản xuất của các doanh nghiệp Trung Quốc sang Việt Nam nhằm tránh các mức thuế bổ sung từ Mỹ. Việc các doanh nghiệp này ồ ạt mở nhà máy, đặc biệt tại khu vực miền Bắc, đã làm gia tăng cạnh tranh thu hút lao động với các doanh nghiệp Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc)...

Ông Mitsutoshi Okabe, Trưởng đại diện Văn phòng Jetro chia sẻ tại buổi họp báo. Ảnh: Liên Phạm.

Trước thực trạng này, đại diện Jetro cho biết các doanh nghiệp Nhật Bản đang đẩy mạnh tự động hóa, ứng dụng máy móc và công nghệ nhằm giảm phụ thuộc vào lao động thủ công, song ông thừa nhận công nghệ hiện vẫn khó có thể thay thế hoàn toàn con người.

Đồng thời, các doanh nghiệp cũng chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phối hợp với các chương trình của Chính phủ để nâng cao kỹ năng và năng suất lao động.

Khảo sát được Jetro thực hiện thông qua bảng hỏi gửi tới các doanh nghiệp Nhật Bản đang đầu tư tại 20 quốc gia và vùng lãnh thổ ở châu Á - châu Đại Dương. Trong tổng số 5.109 doanh nghiệp phản hồi hợp lệ, có 906 doanh nghiệp đang đầu tư tại Việt Nam, cao nhất trong khu vực.