Sắp hết thời AI miễn phí

Trong hơn 2 năm qua, người dùng toàn cầu đã quen với việc sử dụng các chatbot AI mà không tốn một đồng. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi đó là những hóa đơn và chi phí vận hành khổng lồ mà các nhà đầu tư không còn muốn chi trả vô điều kiện.

Việc chuyển dịch từ mô hình thuần công cụ sang nền tảng thương mại là bước đi tất yếu. Các tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Google và thậm chí là OpenAI đang ráo riết tìm cách biến những dòng phản hồi của chatbot thành "mỏ vàng" quảng cáo mới, tương tự như cách Google đã làm trong 2 thập kỷ qua.

Gánh nặng chi phí

Mặc dù sở hữu hàng trăm triệu người dùng, các công ty AI đang đối mặt với thực tế nghiệt ngã: chi phí cho mỗi câu trả lời của AI cao hơn gấp nhiều lần so với một lượt tìm kiếm truyền thống. Việc vận hành các trung tâm dữ liệu với hàng chục nghìn chip xử lý đắt đỏ đang tiêu tốn hàng triệu USD/ngày.

Sam Altman, CEO của OpenAI, từng thẳng thắn thừa nhận trong một cuộc phỏng vấn: "Chi phí vận hành các mô hình này là cực kỳ lớn, chúng khiến chúng ta phải kinh ngạc mỗi khi nhìn vào hóa đơn tính toán".

Giá cổ phiếu của Walmart đã tăng vọt vào năm ngoái sau khi công ty này công bố thỏa thuận với ChatGPT, cho phép khách hàng mua hàng trực tiếp từ "cuộc trò chuyện". Ảnh: Michael Nagle/Bloomberg.

Theo các nguồn tin chia sẻ với Financial Time, OpenAI đang đặt mục tiêu đầy tham vọng là tạo ra doanh thu hàng tỷ USD trong năm nay với yêu cầu các nhà quảng cáo phải cam kết mức chi tối thiểu 200.000 USD để xuất hiện trong kết quả tìm kiếm. Để so sánh, Netflix đã báo cáo doanh thu quảng cáo khoảng 1,5 tỷ USD vào năm 2025.

Dentsu, tập đoàn quảng cáo Nhật Bản và là một trong những đối tác đầu tiên của OpenAI, dự báo đến cuối năm 2027, hơn một nửa khách hàng sẽ tìm thấy các thương hiệu thông qua các bản tóm tắt do AI tạo ra.

Tôi cực kỳ ghét quảng cáo. Đó sẽ là lựa chọn cuối cùng trong mô hình kinh doanh của chúng tôi.

CEO OpenAI Sam Altman

"Các công cụ tìm kiếm định nghĩa thế hệ quảng cáo trước đây đang dần bị thay thế bởi AI hội thoại và các công cụ trả lời trực tiếp", bà Kate Scott-Dawkins, Chủ tịch toàn cầu về số liệu kinh doanh tại WPP Media, nhận định.

Các chuyên gia tài chính nhận định rằng mô hình thu phí (subscription) chỉ là giải pháp tạm thời và khó có thể giúp AI đạt được quy mô lợi nhuận tỷ USD. Để duy trì sự tăng trưởng, các chatbot buộc phải tìm đến quảng cáo - nguồn thu nhập ổn định và dồi dào nhất của Internet.

"Sự kết hợp giữa các mô hình trả phí và quảng cáo sẽ hoạt động tốt nhất với các ứng dụng AI, giống như cách mà mọi mô hình truyền thông khác từng làm", Mark Read, cựu CEO của WPP, nhận định. Điều này đánh dấu sự kết thúc của giai đoạn "trăng mật" khi các công ty sẵn sàng lỗ vốn để giành thị phần.

Khi AI trở thành "người bán hàng"

Sự xuất hiện của quảng cáo trên AI sẽ không phải dưới dạng biểu ngữ (banner) thông thường, mà sẽ được lồng ghép "mềm mại" vào chính phản hồi của chatbot. Ví dụ, khi người hỏi về cách chăm sóc da, AI có thể đề xuất một dòng kem dưỡng cụ thể từ đối tác kèm liên kết mua hàng.

Các chuyên gia cho rằng hình thức quảng cáo này hiệu quả hơn nhiều so với banner thông thường. Dentsu, tập đoàn quảng cáo Nhật Bản và là một trong những đối tác đầu tiên của OpenAI, dự báo rằng đến cuối năm 2027, hơn một nửa khách hàng sẽ tìm thấy các thương hiệu thông qua các bản tóm tắt do AI tạo ra.

Hai cuộc trò chuyện với chatbot về du lịch có đính kèm quảng cáo. Ảnh: OpenAI.

"Các công cụ tìm kiếm - mỏ vàng quảng cáo trước đây đang dần bị thay thế bởi AI hội thoại và các công cụ trả lời trực tiếp", bà Kate Scott-Dawkins, Chủ tịch toàn cầu về trí tuệ kinh doanh tại WPP Media, nhận định.

Theo một số nguồn tin, OpenAI đã bắt đầu chào mời mức giá 60 USD cho mỗi 1.000 lượt hiển thị (CPM) - một mức giá "trên trời".

Ông James Denton-Clark, Giám đốc tăng trưởng của Stagwell Europe nhấn mạnh đây không chỉ là một định dạng quảng cáo mới, mà là một nỗ lực nghiêm túc nhằm thương mại hóa các "trợ lý AI" có khả năng trả lời, lập kế hoạch và mua sắm thay cho người dùng.

Tuy nhiên, OpenAI đang tỏ ra khá thận trọng. Hiện tại, quảng cáo chỉ được thử nghiệm với người dùng bản miễn phí tại Mỹ. Quảng cáo được hiển thị tách biệt với câu trả lời của ChatGPT, nằm dưới các đoạn hội thoại liên quan kèm thông báo rõ ràng rằng phản hồi của chatbot không bị ảnh hưởng bởi quảng cáo.

"Xói mòn niềm tin"

Một trong những rào cản lớn nhất khi đưa quảng cáo vào AI là vấn đề niềm tin. Chatbot AI được tin tưởng vì khả năng tổng hợp dữ liệu khách quan. Nếu một ngày lời khuyên của AI bị điều hướng bởi người trả tiền cao nhất, giá trị cốt lõi của công nghệ này sẽ bị sụt giảm. Người dùng có thể cảm thấy bị phản bội khi nhận ra trợ lý ảo của mình đang cố gắng "thao túng" họ.

"Nhiều người dùng sẽ trở nên dè chừng hơn khi trò chuyện với ChatGPT vì không muốn thông tin cá nhân bị dùng để nhắm mục tiêu quảng cáo. Nếu người dùng sợ chia sẻ ngữ cảnh cá nhân, AI sẽ trở nên kém hữu ích hơn, khiến sản phẩm tồi tệ đi", giáo sư David Rand từ Đại học Cornell cảnh báo.

Bên cạnh đó, trải nghiệm người dùng sẽ bị phân cực rõ rệt. Satya Nadella, CEO của Microsoft, từng gợi ý về một tương lai đa tầng: "Sẽ có những mô hình dịch vụ khác nhau. Một số người sẽ chọn trả phí để có trải nghiệm riêng tư, trong khi những người khác sẽ sử dụng các dịch vụ có quảng cáo để dùng miễn phí".

Quảng cáo có thể khiến AI sẽ trở nên kém hữu ích hơn.

Giáo sư David Rand

Sau cùng, kỷ nguyên AI miễn phí sẽ biến thành một cuộc đua nơi dữ liệu của người dùng mới là loại tiền tệ đắt giá nhất. Như cách mà nghệ sĩ Richard Serra từng đúc kết: "Nếu bạn không trả tiền cho sản phẩm, thì chính bạn là sản phẩm", và AI cũng không nằm ngoài quy luật nghiệt ngã này.

Bên cạnh đó, trải nghiệm người dùng cũng có nguy cơ bị gián đoạn nếu các đoạn hội thoại bị chèn quá nhiều nội dung tiếp thị. Các nhà phát triển AI đang đứng trước một bài toán cân bằng hóc búa: Làm sao để chèn quảng cáo đủ để tạo lợi nhuận nhưng không khiến người dùng quay lưng.