Sắp chấm dứt vấn đề lạm thu, ép học thêm?

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu. Ảnh: VGP/Thu Sa.

Sáng 26/6, tại Trụ sở Chính phủ, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì họp triển khai kết quả buổi làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với ngành giáo dục và đào tạo.

Thay mặt lãnh đạo Chính phủ, phó thủ tướng ghi nhận sự nỗ lực của Bộ GD&ĐT đã tích cực, khẩn trương, nghiêm túc triển khai các nhiệm vụ tại Nghị quyết 71, đặc biệt có nhiều chuyển biến từ sau buổi làm việc với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Tuy nhiên, phó thủ tướng cũng thẳng thắn lưu ý ngành giáo dục cần phải nỗ lực nhiều hơn mới có thể đáp ứng yêu cầu đặt ra.

"Chúng ta tập trung chủ yếu vào việc hoàn thiện thể chế, chuẩn bị chính sách và ban hành văn bản. Còn sự chuyển biến thực chất trong từng nhà trường, từng lớp học, trong đời sống của giáo viên, trải nghiệm học tập của học sinh, sinh viên và niềm tin của phụ huynh thì chưa thực sự rõ nét", theo phó thủ tướng.

Phó thủ tướng nhấn mạnh đây không chỉ là câu chuyện của Bộ GD&ĐT, mà là của toàn ngành giáo dục và cả hệ thống, trong đó vai trò của địa phương rất quan trọng. Do đó, ông yêu cầu Bộ GD&ĐT tập trung chỉ đạo một số nội dung.

Quản lý vấn đề lạm thu, dạy thêm, học thêm

Cụ thể, Bộ GD&ĐT chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan báo cáo Thủ tướng chi tiết số liệu thừa - thiếu giáo viên sau khi phân bổ biên chế năm 2026, đồng thời đề xuất phương án giải quyết cho năm học 2026-2027; báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 10/7.

Về lâu dài, Bộ GD&ĐT chủ trì nghiên cứu đổi mới cơ chế quản lý biên chế giáo viên. Lộ trình này cần gắn liền với việc sắp xếp lại các trường học, rà soát định mức nhân sự và chế độ làm việc trong các cơ sở giáo dục công lập.

Để chuẩn bị cho khai giảng, Bộ GD&ĐT cần phối hợp với các địa phương rà soát toàn diện về giáo viên, lớp học, sách giáo khoa, thiết bị dạy học, an toàn trường học và nguy cơ học sinh bỏ học. Trên cơ sở đó, các địa phương phải cam kết chịu trách nhiệm chuẩn bị đủ điều kiện khai trường.

Đồng thời, bộ cần khuyến khích các tỉnh, thành chủ động chi ngân sách địa phương và huy động nguồn lực hợp pháp để hỗ trợ thiết thực cho học sinh, đặc biệt là ở vùng khó khăn, vùng sâu vùng xa và khu công nghiệp.

Về vấn đề lạm thu, phó thủ tướng đề nghị Bộ GD&ĐT nghiên cứu ban hành mẫu công khai, thống nhất trên toàn quốc về các khoản thu đầu năm học, trong đó phân biệt rõ khoản thu bắt buộc, khoản thu dịch vụ và khoản đóng góp tự nguyện. Việc này phải thống nhất trên phạm vi cả nước.

Ngoài ra, Bộ GD&ĐT nghiên cứu lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh về lạm thu, ép học thêm, dạy thêm trá hình; đồng thời, công khai quy trình và thời hạn xử lý phản ánh.

Vấn đề giảm áp lực học tập và thi cử cho học sinh, theo phó thủ tướng, hướng nghiệp rất quan trọng, định hình lộ trình cuộc đời của người học và cũng là một trong những giải pháp để giảm áp lực thi cử.

Bộ GD&ĐT cần rà soát tổng thể toàn bộ chương trình, cắt giảm tối đa các thủ tục, hồ sơ không cần thiết, thậm chí nghiên cứu loại bỏ những môn học không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay, khi trí tuệ nhân tạo đang hỗ trợ rất tích cực cho việc dạy và học.

Đối với hoạt động thi cử, cần chủ động lựa chọn phương án tổ chức tối ưu, vừa giảm tải áp lực cho học sinh, vừa bảo đảm chất lượng và sự công bằng.

Phó thủ tướng Lê Tiến Châu giao các nhiệm vụ cụ thể cho Bộ GD&ĐT. Ảnh: VGP/Thu Sa.

Nghiên cứu phương án quản lý việc sử dụng mạng xã hội

Về an toàn trường học, phó thủ tướng đề nghị Bộ GD&ĐT phối hợp với các bộ, ngành và địa phương tổng rà soát, kiểm tra các trường trước ngày khai giảng. Quy trình phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các lực lượng chức năng cần được hoàn thiện để chủ động phòng ngừa, xử lý kịp thời các vụ việc.

Trong đó, hệ thống quản lý phải xử lý nghiêm bạo lực học đường, vấn đề thuốc lá điện tử, ma túy, đồng thời siết chặt kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm cả trong và trước cổng trường.

Bên cạnh việc đẩy mạnh giáo dục thể chất, văn thể mỹ, phó thủ tướng cũng thống nhất đề xuất nghiên cứu phương án quản lý việc sử dụng mạng xã hội theo hướng có kiểm soát.

Về các trường phổ thông liên cấp nội trú tại các xã biên giới, theo rà soát của Văn phòng Chính phủ, mới có 13/21 địa phương gửi cam kết bằng văn bản, vẫn còn 8 địa phương chưa thực hiện đầy đủ. Phó thủ tướng phê bình chủ tịch UBND các địa phương này.

Ông giao Bộ GD&ĐT chủ trì nghiên cứu công khai tiến độ thực hiện. Những đợt sau, nếu địa phương nào chậm thì công khai trên cổng thông tin để tăng cường giám sát. Đồng thời, bộ phải thường xuyên đôn đốc các địa phương thực hiện đúng cam kết và đúng chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ.

Thứ bảy, Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Bộ GD&ĐT rà soát ngay thực trạng đội ngũ công chức phụ trách giáo dục cấp xã; làm rõ nơi nào chưa có người phụ trách, nơi nào cán bộ phải kiêm nhiệm quá nhiều lĩnh vực, nơi nào còn thiếu chuyên môn để có phương án bồi dưỡng, hướng dẫn và hỗ trợ nghiệp vụ trước năm học mới.

Thứ tám, Bộ GD&ĐT rà soát, chỉ đạo ngay trong học kỳ I năm học tới không phát sinh thêm hồ sơ, sổ sách, báo cáo ngoài quy định. Theo phó thủ tướng, chuyển đổi số phải giúp giáo viên giảm việc hành chính để có thêm thời gian đầu tư cho bài giảng, cho học sinh và cho chuyên môn; không để việc đổi mới giáo dục lại đồng nghĩa với việc tăng thêm giấy tờ cho giáo viên.