Theo The Washington Post, Ngày Độc thân 11/11, sự kiện mua sắm trực tuyến lớn nhất Trung Quốc, đang cho thấy những dấu hiệu kém sôi động khi người tiêu dùng ngày càng thận trọng với các khoản chi tiêu, ngay cả khi được chào mời bằng hàng loạt chương trình giảm giá.
Tương tự Black Friday hay Cyber Monday tại Mỹ, ngày 11/11 từng là dịp người tiêu dùng Trung Quốc chờ đợi để mua sắm với mức giá ưu đãi nhất năm. Tuy nhiên, những năm gần đây, lễ hội này ngày càng kéo dài, thậm chí bắt đầu trước ngày chính thức nhiều tuần.
Theo nền tảng dữ liệu bán lẻ Syntun, tính đến ngày 31/10, tổng doanh số tích lũy trong mùa mua sắm 11/11 năm nay đạt hơn 1.000 tỷ nhân dân tệ (khoảng 154 tỷ USD), gần như tương đương cùng kỳ năm ngoái.
Trước đó, doanh số toàn mùa 11/11 năm 2025 từng lập kỷ lục gần 1.700 tỷ nhân dân tệ (254 tỷ USD). Tuy nhiên, mức tăng trưởng này phần lớn đến từ việc các nhà bán lẻ kéo dài thời gian tổ chức chương trình, thay vì nhu cầu mua sắm gia tăng rõ rệt.
Diễn biến trên phản ánh tâm lý tiêu dùng còn yếu tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, nơi cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài đã ảnh hưởng đáng kể đến niềm tin của các hộ gia đình.
Max Zenglein, chuyên gia kinh tế cấp cao khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại The Conference Board, nhận định kỳ vọng về sự phục hồi của nhu cầu trong nước đang dần suy yếu. Những cải thiện về tâm lý người tiêu dùng thường chỉ mang tính ngắn hạn.
Giảm giá quanh năm khiến 11/11 mất sức hút
Tại Trung Quốc, nhiều người tiêu dùng cho biết họ không còn hào hứng với các chương trình khuyến mại 11/11 như trước.
Gabby Liang, 24 tuổi, làm việc trong ngành kinh doanh nội thất tại thành phố Phật Sơn, cho biết cô đã giảm đáng kể việc mua sắm trực tuyến, đặc biệt đối với những sản phẩm không thực sự cần thiết.
"Năm ngoái, tôi mua khá nhiều sản phẩm chăm sóc da trong dịp 11/11. Nhưng năm nay, tôi dự định mua ít hơn", Liang chia sẻ.
Những món đồ như máy ảnh hay máy chơi game cũng đã bị cô loại khỏi danh sách mua sắm.
Tương tự, Kong Min, một người dân Bắc Kinh, cho biết bản thân không còn quá chú trọng đến những thương hiệu nổi tiếng hoặc sản phẩm cao cấp như trước.
 |
| Dịp 11/11 là đợt sale lớn nhất trong năm trên các sàn thương mại điện tử Trung Quốc. Ảnh: Quartz. |
Theo Shaun Rein, Giám đốc điều hành China Market Research Group tại Thượng Hải, niềm tin của tầng lớp trung lưu Trung Quốc đã suy giảm đáng kể. Bên cạnh đó, nhiều chương trình giảm giá trong mùa mua sắm năm nay không còn hấp dẫn như trước.
Yaling Jiang, nhà sáng lập công ty nghiên cứu thị trường ApertureChina, cũng cho rằng người tiêu dùng đang ngày càng rơi vào trạng thái "mệt mỏi vì giảm giá".
Khi các chương trình khuyến mại xuất hiện quanh năm, từ những ngày sale định kỳ đến các chiến dịch kéo dài nhiều tuần, lợi thế từng làm nên sức hút của ngày 11/11 dần biến mất.
"Ban đầu, 11/11 là dịp người tiêu dùng kỳ vọng được hưởng mức giảm giá lớn nhất trong năm. Nhưng điều đó không còn đúng khi sự kiện mở rộng ra nhiều nền tảng và kéo dài tới cả tháng", bà Jiang nhận xét.
Trước sự thay đổi này, các doanh nghiệp thương mại điện tử đang tìm cách tạo thêm động lực mua sắm bằng công nghệ.
Alibaba đã tích hợp mô hình trí tuệ nhân tạo Qwen vào 2 nền tảng Taobao và Tmall từ trước khi mùa mua sắm bắt đầu, nhằm hỗ trợ người dùng tìm kiếm sản phẩm, nhận gợi ý và hoàn tất đơn hàng.
Đáng chú ý, mùa 11/11 năm nay cũng lần đầu xuất hiện các chương trình bán gói token AI được quảng bá rộng rãi. Theo truyền thông Trung Quốc, một phiên livestream của Li Jiaqi, người được mệnh danh là "ông hoàng son môi", đã ghi nhận doanh số token AI tương đương khoảng 2.000 tỷ token chỉ trong nửa giờ.
Xuất khẩu bùng nổ, người dân vẫn thắt chặt chi tiêu
Sự trầm lắng của thị trường tiêu dùng nội địa đang tạo ra một nghịch lý trong nền kinh tế Trung Quốc.
Trong 9 tháng đầu năm, GDP nước này vẫn tăng 4,6% so với cùng kỳ, chủ yếu nhờ hoạt động xuất khẩu tăng trưởng mạnh. Tuy nhiên, doanh số bán lẻ hàng tiêu dùng chỉ tăng 1,1%, cho thấy sức mua trong nước chưa phục hồi tương xứng.
Một trong những nguyên nhân quan trọng là sự suy yếu kéo dài của thị trường bất động sản.
Trong khi đó, tình trạng dư cung ở nhiều ngành sản xuất, từ ôtô, tivi đến giày dép và thiết bị điện tử, khiến cạnh tranh trên thị trường nội địa ngày càng gay gắt, buộc các doanh nghiệp phải đẩy mạnh tìm kiếm khách hàng ở nước ngoài.
 |
| Người tiêu dùng Trung Quốc thắt chặt chi tiêu và không còn mặn mà với dịp sale 11/11. Ảnh: SCMP. |
Riêng tháng 10, xuất khẩu Trung Quốc tăng tới 35% so với cùng kỳ, nhờ những mặt hàng công nghệ cao như chất bán dẫn và xe điện. Nước này cũng đang trên đà vượt mức thặng dư thương mại kỷ lục 1.200 tỷ USD của năm ngoái.
Nhu cầu đối với hàng xa xỉ cũng suy yếu. Hai tập đoàn LVMH, sở hữu các thương hiệu Louis Vuitton, Dior và Fendi, cùng Kering, công ty mẹ của Gucci, Balenciaga và Saint Laurent, đều ghi nhận sức mua tại Trung Quốc giảm trong những tháng gần đây.
Zenglein nhận định chừng nào Trung Quốc còn đạt tiến triển trong các tham vọng công nghiệp và công nghệ, các nhà hoạch định chính sách sẽ chưa có nhiều động lực để tái cân bằng nền kinh tế theo hướng dựa nhiều hơn vào tiêu dùng hộ gia đình.
Người Trung Quốc chuyển sang chi tiền cho sức khỏe
Dù nhu cầu tiêu dùng nói chung còn yếu, không phải tất cả ngành hàng đều gặp khó khăn.
Theo Jacob Cooke, Giám đốc điều hành công ty tư vấn WPIC Marketing + Technologies tại Bắc Kinh, các sản phẩm liên quan đến sức khỏe và chăm sóc bản thân vẫn duy trì sức mua tương đối tốt.
Dữ liệu của WPIC cho thấy trong 12 tháng tính đến hết tháng 9, doanh số bán trực tuyến dầu cá nhập khẩu tăng gần 43% so với cùng kỳ. Các sản phẩm bổ sung dinh dưỡng hỗ trợ giấc ngủ, xương khớp cũng ghi nhận mức tăng trưởng 28-37%.
Ông dự báo doanh số mùa mua sắm 11/11 năm nay vẫn có thể tăng trưởng, dù xu hướng chi tiêu đã thay đổi.
Theo bà Jiang, một trong những đặc điểm nổi bật của văn hóa tiêu dùng Trung Quốc năm nay là xu hướng tập trung vào cuộc sống thường nhật, thay vì chạy theo những món đồ đắt tiền hoặc các biểu tượng địa vị.
Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên nhu cầu thiết yếu, sức khỏe, trải nghiệm và sự hài lòng cá nhân.
Theo chuyên gia Zenglein, câu chuyện tiêu dùng Trung Quốc hiện nay không đơn thuần là nhu cầu suy yếu trên diện rộng, mà là sự phân hóa ngày càng rõ nét giữa các nhóm hàng và phân khúc khách hàng.
Như lời Gabby Liang, người làm việc trong ngành nội thất tại Phật Sơn, thu nhập hiện tại vẫn đủ để trang trải cuộc sống, nhưng không còn nhiều dư địa cho những khoản mua sắm tùy hứng.
"Chúng tôi vẫn kiếm đủ sống, nhưng chẳng còn dư bao nhiêu để tiêu xài thoải mái", cô chia sẻ.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
