Dù có chung ngày sinh, ngoại hình và lớn lên trong cùng một gia đình, anh chị em sinh đôi không phải lúc nào cũng hòa thuận. Những bất đồng tưởng chừng nhỏ có thể tích tụ theo thời gian, khiến hai người từng gắn bó trở nên xa cách, thậm chí ngừng nói chuyện trong nhiều năm.
Theo nhà tâm lý học Barbara Klein, tình trạng rạn nứt giữa những người sinh đôi là vấn đề thường bị bỏ qua. Xã hội vẫn có quan niệm rằng các cặp song sinh phải luôn thân thiết, thấu hiểu và đồng hành cùng nhau.
Kỳ vọng này đôi khi tạo thêm áp lực, khiến cả trẻ lẫn cha mẹ cảm thấy xấu hổ khi mối quan hệ không được như mong đợi, theo Psychology Today.
Không phải cặp song sinh nào cũng dễ hòa thuận
Theo Barbara Klein, trẻ sinh đôi có quá trình phát triển tâm lý và hình thành bản sắc cá nhân phức tạp hơn trẻ không có anh chị em sinh đôi. Nguyên nhân là các em phải chia sẻ cha mẹ, người chăm sóc và môi trường sống ngay từ khi chào đời.
Khi còn nhỏ, những băn khoăn thường gặp xoay quanh việc phải chia sẻ sự quan tâm của cha mẹ, các hoạt động hàng ngày, bạn bè và môi trường học tập. Trẻ cũng thường quan tâm đến suy nghĩ của người còn lại, mong muốn có anh hoặc em bên cạnh trong những tình huống căng thẳng và được thấu hiểu mà không cần giải thích quá nhiều.
Tuy nhiên, sự gắn bó này không đồng nghĩa hai người luôn hòa thuận. Theo bà, có nhiều nguyên nhân khiến mối quan hệ giữa anh chị em sinh đôi trở nên căng thẳng.
Một trong số đó là cảm giác lo lắng khi phải xa nhau. Tình trạng này có thể xuất hiện từ lúc mới sinh và thay đổi theo từng giai đoạn trưởng thành. Khi không nhìn thấy người còn lại, một số trẻ có thể khóc hoặc phản ứng mạnh vì nhớ sự hiện diện của người luôn đồng hành với mình.
Bên cạnh đó, những bất đồng không được giải quyết có thể khiến khoảng cách ngày càng lớn. Mâu thuẫn đôi khi bắt nguồn từ chuyện nhỏ, nhưng cũng có thể xuất phát từ những vấn đề kéo dài.
Khi cha mẹ xem nhẹ tình trạng này hoặc liên tục yêu cầu hai con phải hòa thuận, trẻ có thể cảm thấy thêm áp lực. Những câu hỏi như "Tại sao hai đứa không thể hòa thuận với nhau?" đôi khi khiến các em tổn thương, bởi chính họ cũng mong muốn điều đó nhưng chưa tìm được cách giải quyết.
 |
| Gỡ mối bất hòa giữa anh chị em giúp tôi luyện nhân cách trẻ đề cập cách cha mẹ giúp con giải quyết xung đột và xây dựng mối quan hệ gia đình tích cực. Ảnh: Thái Hà Books. |
Những xung đột như tranh giành đồ chơi, ghen tị hay cạnh tranh sự quan tâm của cha mẹ cũng được hai tác giả Adele Faber và Elaine Mazlish đề cập trong cuốn Gỡ mối bất hòa giữa anh chị em giúp tôi luyện nhân cách trẻ.
Theo các tác giả, cạnh tranh giữa anh chị em là điều bình thường. Tuy nhiên, nếu người lớn liên tục so sánh hoặc không biết cách xử lý những bất đồng, mâu thuẫn giữa trẻ có thể ngày càng sâu sắc.
Sự tức giận cũng có thể khiến hai người sinh đôi không muốn gặp mặt hoặc trò chuyện. Một số cặp ngừng nói chuyện trong vài ngày, trong khi những trường hợp khác có thể kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều năm.
Tình trạng này càng dễ trở nên khó khăn vào các dịp lễ, Tết, khi hai người không còn nhận được sự đồng hành từ người từng gắn bó nhất. Mâu thuẫn cũng có thể xuất hiện khi cha mẹ hoặc người chăm sóc thiên vị một trong hai người.
Không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ gia đình, sự xa cách còn tác động đến đời sống xã hội của người sinh đôi. Khi trưởng thành, họ phải học cách kết bạn và hòa nhập với những người không có trải nghiệm tương tự.
Một số người cảm thấy xấu hổ vì thường xuyên tranh cãi với anh/chị hoặc em mình, nhưng đồng thời vẫn cô đơn và nhớ sự đồng hành, lời khuyên từ người còn lại.
Giúp con phát triển cá tính riêng
Từ trải nghiệm cá nhân, Barbara Klein cho biết bà đặc biệt quan tâm đến chủ đề này vì bản thân cũng là một người sinh đôi và từng không thể giải quyết mối quan hệ vừa yêu thương vừa mâu thuẫn với người còn lại.
Trong thời gian học cao học ngành tâm lý học và giáo dục tại Đại học Nam California (USC), bà tìm hiểu cách các cặp song sinh được sử dụng trong nghiên cứu tâm lý nhằm xác định ảnh hưởng của di truyền, môi trường sống và cách nuôi dạy đối với quá trình phát triển của con người.
Đến nay, các nhà nghiên cứu vẫn chưa thống nhất yếu tố nào quan trọng hơn đối với sự hình thành bản sắc cá nhân. Đó có thể là gen di truyền hay môi trường sống. Tuy nhiên, cả hai đều có vai trò đáng kể, trong đó sự quan tâm của cha mẹ đặc biệt cần thiết.
Trong cuốn Bí ẩn thứ tự sinh, TS. Kevin Leman phân tích cách vị trí của một đứa trẻ trong gia đình có thể liên quan đến tính cách, hành vi và cách xây dựng các mối quan hệ.
Tác giả đề cập đến những khác biệt thường thấy giữa con cả, con giữa và con út, đồng thời phân tích cách cha mẹ vô tình tạo ra những kỳ vọng nhất định đối với từng người. Chẳng hạn, con cả có thể thường được giao trách nhiệm chăm sóc em, trong khi con út dễ được xem là người cần bảo bọc.
 |
| Cha mẹ cần tôn trọng cá tính riêng, tránh so sánh hoặc tạo sự cạnh tranh giữa hai người con. Ảnh: Tuấn Vũ/Pexels. |
Những vai trò này nếu bị áp đặt quá lâu có thể ảnh hưởng đến cách trẻ nhìn nhận bản thân và đối xử với anh chị em. Với các cặp sinh đôi, vấn đề đáng lưu ý không phải chỉ là ai sinh trước hay sinh sau, mà còn là việc cha mẹ có vô tình gắn cho mỗi người một vai trò cố định hay không.
Nuôi dạy trẻ sinh đôi đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và sự kiên nhẫn. Cha mẹ không chỉ phải chăm sóc hai đứa trẻ cùng lúc mà còn cần đáp ứng những nhu cầu riêng về thể chất, cảm xúc và tinh thần của từng người.
Để hạn chế mâu thuẫn và giúp các con phát triển độc lập, Barbara Klein đưa ra một số gợi ý.
Trước hết, cha mẹ nên tìm hiểu sở thích, cảm xúc và tính cách của từng người, thay vì xem hai con như một thể thống nhất. Việc hiểu rõ mỗi trẻ thích hay không thích điều gì giúp cha mẹ tôn trọng sự khác biệt và tránh so sánh các con.
Bên cạnh đó, trẻ cần được hướng dẫn cách giải quyết bất đồng, kể cả khi đang tranh cãi gay gắt. Cha mẹ cũng nên giúp các con hiểu rằng không phải thứ gì cũng cần chia sẻ. Đồ chơi, thức ăn, sự quan tâm của cha mẹ và sở thích cá nhân đều có thể có không gian riêng.
Ngoài ra, cha mẹ có thể kết nối với những gia đình có con sinh đôi để tổ chức các buổi gặp gỡ, vui chơi chung. Đây là cơ hội để trẻ giao lưu, kết bạn và học cách tương tác với những người có hoàn cảnh tương tự.
Có những tình yêu không cần nói thành lời, nhưng vẫn luôn hiện diện, dịu dàng và vĩnh cửu. Trong Triệu lá thư gửi mẹ, mỗi trang sách là một phong thư nhỏ, chứa đựng lời nhắn gửi chân thành và sâu sắc để dành tặng những người phụ nữ quan trọng trong cuộc đời mỗi chúng ta.
