Bức tranh "Café Terrace at Night", được vẽ ở Arles năm 1888, là tác phẩm "đêm đầy sao" đầu tiên của Van Gogh. Ảnh: Bộ sưu tập Bảo tàng Kröller-Müller, Otterlo, Hà Lan

Thềm quán cà phê đêm, quảng trường Forum ở Arles - Phép thuật của đêm vùng Provence

Nổi tiếng với di sản của một quá khứ cổ đại và Ki-tô giáo, Arles quyến rũ Van Gogh bởi vẻ năng động và sức sống của nó, nhất là vào ban đêm. Họa sĩ thường xuyên đi lang thang trên các con phố, những ngóc ngách của thành phố nhỏ vùng Provence này, trải qua những đêm dài trong quán cà phê. Bức tranh Thềm quán cà phê đêm, trên quảng trường Forum ở Arles đã được thực hiện trong một buổi tối nóng nực cuối hè, vào tuần thứ hai của tháng 9 năm 1888.

Những sắc màu của đêm

Vincent đã miêu tả rõ ràng bức tranh này trong một bức thư gửi cho em gái Wilhelmina, cũng vào tháng 9. Trong đó, ông nhắc đến một bức tranh mới vẽ một quán cà phê nhìn từ bên ngoài. Những người uống ngồi ở bàn, người bồi bàn phục vụ họ, những người đi bộ ngoài phố, được Van Gogh biến thành những bức tượng nhỏ nhưng sống động và có vẻ chân thực một cách đáng ngạc nhiên.

Cốt lõi thực sự của bố cục chính là ngọn đèn vàng sáng rực chiếu sáng mặt trước quán, thềm và vỉa hè, hắt những ánh tím và hồng của nó ra tận mặt đường lát đá gồ ghề. Dọc theo con phố, đầu hồi của những ngôi nhà cao nổi bật trên nền trời lấp lánh sao. Tán cây ở bên phải hắt một ánh sáng mờ mờ màu xanh lạ thường xuống quảng trường. Phía xa, một cửa hàng vẫn còn sáng đèn.

Nghệ sĩ tỏ ra tự hào về bảng màu của mình một cách chính đáng: "Đây là một bức tranh đêm nhưng không tối, chỉ có màu xanh dương đẹp đẽ, màu tím, màu xanh lá cây bao quanh quảng trường sáng đèn có màu vàng lưu huỳnh và màu chanh".

Sự nồng ấm khác thường

Các chuyên gia về Van Gogh thường chỉ ra Thềm quán cà phê đêm nổi bật nhờ sức mạnh của phối cảnh cũng như nhờ màu sắc ấm áp. Điều đó có lẽ nhờ vào việc Vincent cảm thấy an tâm khi được đón tiếp trong một cửa tiệm mở cửa đến khuya, làm tiêu tan nỗi sợ bóng tối.

Hoạt động sáng tác về đêm của ông được xác nhận trong bức thư gửi em gái, đã được trích dẫn ở trên: "Anh rất thích thú việc vẽ buổi đêm ngay tại chỗ. Trước kia, người ta thường vẽ phác rồi hoàn thiện bức tranh vào ban ngày dựa theo hình phác. Nhưng về phần mình, anh thấy thoải mái khi vẽ ngay lập tức".

Bài học này, ông đã học được từ những họa sĩ theo trường phái Ấn tượng; chỉ một ngọn nến cũng hé lộ cho người quan sát chăm chú muôn vàn sắc màu, vậy thì tại sao lại chỉ bằng lòng với những ánh sáng nhợt nhạt theo ước lệ để tái hiện cuộc sống ban đêm của thành phố?

Chi tiết đáng chú ý

Bầu trời sao quá đặc trưng của Van Gogh xuất hiện lần đầu tiên ở đây. Ta sẽ gặp lại nó trong nhiều bức tranh khác, với quy mô ngày một quan trọng, đặc biệt là trong Đêm đầy sao trên sông Rhône, một cảnh ban đêm khác của thành phố Arles. Trên hết, trong bức Đêm đầy sao được vẽ tháng 6 năm 1889, tác phẩm của danh họa được công chúng ngưỡng mộ nhất, đề tài này đã chạm tới mức siêu nhiên.