Bạn có thể chuyển sang phiên bản mobile rút gọn của Tri thức trực tuyến nếu mạng chậm. Đóng

'Overthinking' có thể gây đau bụng

Căng thẳng kéo dài làm rối loạn hoạt động miễn dịch, tiêu hóa, giấc ngủ và khả năng chịu đau của cơ thể.

Người hay "overthinking" trải qua đau đớn về thể lý nhiều hơn người bình thường. Ảnh: Pexels.

Một nghịch lý sinh học đáng chú ý là dù cortisol có tác dụng chống viêm, nhưng căng thẳng mạn tính lại khiến các tế bào miễn dịch trở nên kháng hormone này, dẫn đến tình trạng viêm hệ thống mạn tính mức độ thấp.

Lúc này, cơ thể sản xuất quá mức các cytokine gây viêm, các chất này có thể vượt qua hàng rào máu não để gây ra “biểu hiện ốm đau” bao gồm mệt mỏi, chán ăn và thu mình - những biểu hiện trùng khớp với triệu chứng trầm cảm. Như vậy, viêm nhiễm không chỉ là hậu quả mà còn có thể là nguyên nhân góp phần gây ra các rối loạn tâm thần.

Trục Não - Ruột cũng là một kênh giao tiếp quan trọng khác, kết nối sức khỏe tinh thần với hệ tiêu hóa qua dây thần kinh phế vị, hệ nội tiết và miễn dịch. Khoảng 90% serotonin, là chất điều chỉnh tâm trạng chủ chốt, được sản xuất tại ruột.

Căng thẳng mạn tính làm thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột, ức chế lợi khuẩn và tạo điều kiện cho vi khuẩn gây bệnh phát triển, từ đó làm giảm sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh và góp phần vào cơ chế gây lo âu, trầm cảm.

Hơn nữa, stress còn làm tăng tính thấm của niêm mạc ruột (hội chứng rò rỉ ruột), cho phép các nội độc tố xâm nhập vào máu và kích hoạt phản ứng viêm toàn thân.

Các rối loạn chức năng tiêu hóa như hội chứng ruột kích thích (IBS) thường liên quan mật thiết đến lo âu và trầm cảm, do sự nhạy cảm hóa của các đường dẫn truyền thần kinh dưới tác động của áp lực tâm lý.

Sức khỏe tinh thần còn ảnh hưởng sâu sắc đến thể chất thông qua giấc ngủ và ngưỡng chịu đau. Trầm cảm và lo âu làm thay đổi cấu trúc giấc ngủ, khiến bệnh nhân đi vào giai đoạn REM (ngủ mơ) quá nhanh nhưng lại bị cắt giảm đáng kể giấc ngủ sâu (SWS) - giai đoạn quan trọng nhất để cơ thể sửa chữa mô và củng cố miễn dịch.

Sự thiếu hụt giấc ngủ phục hồi này tạo ra một vòng luẩn quẩn: mất ngủ làm tăng cortisol, và cortisol cao lại khiến giấc ngủ trở nên tồi tệ hơn vào đêm hôm sau.

Trong vấn đề đau mạn tính, trầm cảm làm suy giảm nồng độ serotonin và norepinephrine tại tủy sống, vốn là những chất đóng vai trò cổng kiểm soát ức chế tín hiệu đau.

Khi các chất này bị thiếu hụt, ngưỡng chịu đau giảm xuống, khiến bệnh nhân cảm thấy đau nhức cơ thể mơ hồ ngay cả khi không có tổn thương thực thể rõ ràng.

Bên cạnh các cơ chế sinh học trực tiếp, sức khỏe tinh thần còn tác động gián tiếp đến thể chất thông qua việc định hình lối sống. Những người mắc rối loạn tâm thần thường mất động lực vận động, dẫn đến hành vi tĩnh tại và tăng nguy cơ béo phì, tim mạch.

Họ cũng có xu hướng tìm đến thực phẩm nhiều đường, béo để “tự an ủi” hoặc sử dụng thuốc lá, rượu bia như một biện pháp tự điều trị lo âu, từ đó gây ra các bệnh lý về phổi, gan và ung thư.

Đặc biệt, sự suy giảm trí nhớ và cảm giác tuyệt vọng do tâm bệnh gây ra thường dẫn đến việc bệnh nhân bỏ điều trị hoặc không tuân thủ các chỉ định y khoa, làm cho các bệnh lý nền tiến triển nặng hơn và tăng tỷ lệ tử vong sớm.

PGS.TS.BS Nguyễn Thị Bay

Saigon Books & NXB Thế giới

SÁCH HAY

Đại hội Hội Xuất bản Việt Nam lần thứ V

Đại hội Hội Xuất bản Việt Nam lần thứ V

0

Việc chuyển đổi mô hình hoạt động có thể giúp đơn vị xuất bản chủ động sản xuất từ sách giấy, ebook cho đến sách nói để tạo sự sôi nổi và đa dạng cho thị trường.

BOOK SPACE

BOOK SPACE

0

Một không gian lấy cảm hứng từ chốn đàm đạo với tài tử văn nhân khi xưa của Hồ Xuân Hương mới được mở ra, nhằm tiếp nối những khát vọng cách đây hơn 200 năm của nữ sĩ.

Nghề viết văn

Nghề viết văn

0

Nhiều nhà văn có con đường học vấn khá sâu rộng, ngược lại một số người chủ yếu tự học và viết bằng trải nghiệm. Các nhà văn sẽ tự học bằng việc đọc, nó giúp họ tích lũy tri thức.

Sống một đời xứng đáng

Sống một đời xứng đáng

0

Chừng nào mẹ còn năng lượng, thì chừng đó mẹ còn có quyền quyết định tiếp tục dùng nó để mang lại niềm vui cho chính mình và những người xung quanh. Thấy hai cha con tôi cười phá lên, với mẹ, thế là xứng đáng.

Vũ trụ tuần hoàn

Vũ trụ tuần hoàn

0

Sau khoảng một nghìn tỷ năm hoặc hơn, một vụ nổ lớn mới xảy ra và một chu kỳ mới bắt đầu.

Giải mã hoóc-môn dopamine

Giải mã hoóc-môn dopamine

0

Nhân vô thập toàn, con người ai cũng có khuyết điểm. Có điều cách bạn đối diện với nó ảnh hưởng rất nhiều từ thái độ sống mà chúng ta được cha mẹ hình thành tự nhỏ.

6 vật liệu định hình văn minh nhân loại

6 vật liệu định hình văn minh nhân loại

0

Nó nhẹ đến mức nổi trên dầu, mềm đến mức có thể cắt bằng dao nhà bếp, nhưng lại phản ứng mạnh đến mức sôi sục và phát nổ khi tiếp xúc với nước và không khí.

Điểm kỳ dị đã cận kề

Điểm kỳ dị đã cận kề

0

Công nghệ truyền thông đầu tiên do điện hỗ trợ là radio. Phát thanh thương mại ở Mỹ khởi phát năm 1920 tới thập niên 1930 đã trở thành phương tiện truyền thông đại chúng chủ đạo.