 |
Trong một bước ngoặt đầy kịch tính trên bàn cờ địa chính trị Trung Đông, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu - người vốn nổi tiếng với lập trường "chiến thắng tuyệt đối" - đã buộc phải chấp thuận thỏa thuận ngừng bắn tại Lebanon.
Tuy nhiên, đằng sau những tuyên bố về một thắng lợi quân sự chiến thuật, thực tế cho thấy nhà lãnh đạo Israel đã bị đẩy vào một thế bí khó hóa giải bởi chính đồng minh lớn nhất của mình: Chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump đã không giấu giếm ý định tái lập trật tự tại Trung Đông theo một lộ trình thực dụng và quyết liệt hơn bao giờ hết. Khác với những nỗ lực ngoại giao đa phương có phần mềm mỏng trước đây, Washington hiện nay vận hành dựa trên những thông điệp trực diện và các điều kiện kinh tế sát sườn.
Áp lực đối ngoại và đối nội
Các nguồn tin ngoại giao cấp cao xác nhận rằng một "tối hậu thư" đã được gửi tới Tel Aviv, khẳng định Mỹ sẽ không tiếp tục bảo trợ cho các chiến dịch mở rộng của quân đội Israel (IDF) nếu chúng đe dọa phá hỏng các thỏa thuận hòa bình sơ bộ mà Washington đang nỗ lực đàm phán với Iran.
Sức ép này càng trở nên nghẹt thở khi Mỹ bắt đầu sử dụng quyền trợ giúp quân sự như một đòn bẩy điều kiện, trì hoãn các lô hàng đạn dược thông minh và linh kiện cho hệ thống Vòm Sắt, theo Guardian.
 |
| Bài đăng về thỏa thuận ngừng bắn Israel - Lebanon của ông Trump. |
Đối với ông Netanyahu, việc mất đi "lá chắn" bảo trợ từ Mỹ trong bối cảnh eo biển Hormuz bị phong tỏa và nguy cơ đối đầu trực diện với Tehran đang hiển hiện là một rủi ro không thể đặt cược.
Quyết định ngừng bắn của ông Netanyahu không chỉ là một sự thỏa hiệp đối ngoại mà còn là kết quả của một cuộc đấu tranh nội tại đầy cam go.
Sau nhiều tuần xung đột, dư luận Israel ngày càng hoài nghi về hiệu quả của chiến tranh. Nhiều ý kiến cho rằng chiến dịch không đạt được kết quả rõ ràng, trong khi lại làm gia tăng nguy cơ đối đầu khu vực, Washington Post cho biết.
Tại Israel, nền kinh tế đang bắt đầu rạn nứt dưới sức ép của lệnh động viên kéo dài và sự đình trệ của ngành công nghệ vốn là xương sống của quốc gia. Chi phí cho cuộc chiến tại Iran và Lebanon đã vượt xa mọi dự báo ngân sách ban đầu, đẩy thâm hụt quốc gia lên mức báo động.
Ông Netanyahu hiểu rằng nếu tiếp tục duy trì đà tiến công mà không có sự đồng thuận từ Mỹ, ông sẽ không chỉ đối mặt với sự cô lập quốc tế mà còn là sự sụp đổ của nền kinh tế nội địa.
    |
Israel bị tàn phá nặng nề sau cuộc chiến với Iran và Lebanon. Ảnh: Reuters. |
Dồn vào góc tường
Dẫu vậy, ngay sau khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu xác nhận thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 10 ngày giữa nước này và lực lượng Hezbollah tại Lebanon, ông lập tức đối mặt với làn sóng chỉ trích từ cả đồng minh và các đối thủ chính trị trong nước.
Lệnh ngừng bắn - được Tổng thống Donald Trump công bố trước đó - phản ánh mong muốn của Washington trong việc hạ nhiệt xung đột tại Lebanon, nơi giao tranh leo thang gần đây đe dọa phá vỡ thế cân bằng mong manh liên quan đến hồ sơ Iran.
Điều này đặt ông Netanyahu vào thế khó. Trong khi chịu sức ép ngày càng lớn từ Mỹ, mục tiêu then chốt của Israel là làm suy yếu triệt để Hezbollah vẫn còn xa vời, theo New York Times.
Lãnh đạo phe đối lập cánh hữu Avigdor Liberman gọi thỏa thuận này là “sự phản bội đối với người dân” miền bắc Israel - những người đã phải rời bỏ nhà cửa dọc khu vực biên giới.
Trong khi đó, thủ lĩnh đối lập trung dung Yair Lapid cho rằng việc công bố ngừng bắn “một lần nữa cho thấy những cam kết của chính phủ đã bị thực tế phủ nhận”.
Ngay trong nội bộ đảng cầm quyền Likud, nhiều nghị sĩ cũng bày tỏ sự hoài nghi, dù không công khai chỉ trích. Một số đặt câu hỏi liệu chính phủ Lebanon có thực sự đủ năng lực đại diện cho Hezbollah trong đàm phán hay không, khi lực lượng này hoạt động độc lập và không chịu sự kiểm soát trực tiếp của Beirut.
 |
| Thủ tướng Benjamin Netanyahu bị dồn vào thế khó sau quyết định đồng ý ngừng bắn. Ảnh: Reuters. |
Trong nhiều năm, Hezbollah - lực lượng được Iran hậu thuẫn và bắt đầu phóng rocket qua biên giới sau các đòn tấn công của Mỹ và Israel vào Iran hồi tháng trước - được đánh giá có sức mạnh quân sự vượt trội so với quân đội Lebanon.
Chỉ vài giờ sau thông báo ngừng bắn từ phía Mỹ, ông Netanyahu khẳng định quân đội Israel vẫn sẽ duy trì hiện diện tại Lebanon trong suốt thời gian đình chiến, như một phần của “vùng an ninh mở rộng” kéo dài từ bờ Địa Trung Hải của Lebanon tới biên giới Syria, phía nam sông Litani.
“Đây là vị trí của chúng tôi. Chúng tôi sẽ không rời đi”, ông Netanyahu tuyên bố trong một đoạn video ngắn.
Cuộc xung đột mới nhất tại Lebanon, bùng phát từ đầu tháng 3, đã khiến gần 2.200 người thiệt mạng. Phía Israel cũng ghi nhận 13 binh sĩ và 2 dân thường thiệt mạng, theo số liệu chính thức.
Phản ứng trước thỏa thuận, ông Moshe Davidovich - người đứng đầu cụm các khu dân cư Israel dọc biên giới Lebanon - đã đưa ra chỉ trích gay gắt trên mạng xã hội: “Các thỏa thuận được ký bởi những bộ vest ở Washington, nhưng cái giá phải trả là máu, là nhà cửa bị phá hủy và những cộng đồng tan hoang tại đây”.
Những người dân mà ông Davidovich đại diện nằm trong số hàng chục nghìn người Israel từng phải sơ tán trong đợt xung đột trước với Hezbollah năm ngoái. Sau khi trở về nhà, họ lại tiếp tục sống trong cảnh bị pháo kích gần như mỗi ngày.
Hòa bình mong manh
Thỏa thuận ngừng bắn năm 2026, với các điều khoản buộc IDF rút quân khỏi miền Nam Lebanon và yêu cầu Hezbollah di chuyển khí tài lên phía Bắc sông Litani, được xem là một thành tựu ngoại giao lớn của chính quyền Trump.
Tuy nhiên, giới quan sát nhận định đây chỉ là một giải pháp tình thế hơn là một nền hòa bình bền vững. Bản thân ông Netanyahu khi thông báo về thỏa thuận này vẫn không quên nhấn mạnh quyền tự vệ của Israel, một cách nói khéo léo để trấn an phe diều hâu và để ngỏ khả năng tái kích hoạt chiến dịch quân sự nếu nhận thấy bất kỳ sự vi phạm nào từ phía đối phương.
Thực tế cho thấy, việc rút lui trong thế bí lần này của ông Netanyahu mang đậm tính toán chiến thuật. Ông cần thời gian để tái thiết quân đội, xoa dịu những căng thẳng với chính quyền Trump và chờ đợi một thời điểm thuận lợi hơn khi áp lực từ cộng đồng quốc tế hạ nhiệt.
Song, lịch sử Trung Đông đã chứng minh rằng các thỏa thuận hòa bình thường có tuổi thọ rất ngắn ngủi. Khi những mâu thuẫn cốt lõi giữa Israel và Iran vẫn chưa được giải quyết, và khi Hezbollah vẫn là "cánh tay nối dài" của Tehran tại biên giới phía Bắc, thì lệnh ngừng bắn này có lẽ chỉ là một khoảng lặng ngắn ngủi để các bên nạp đạn cho một cuộc đối đầu lớn hơn trong tương lai.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
