Ông Trump ‘bất thường’, thế giới bất an

Theo CNN, các hoạt động được triển khai có tính kỷ luật trong những tháng đầu nhiệm kỳ hai của Tổng thống Trump giờ chỉ còn là ký ức.

Các sắc lệnh hành pháp được soạn thảo bài bản từng tái định hình Washington và các ưu tiên của Mỹ, có thể kể tới việc đóng cửa Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ USAID, cắt giảm mạnh bộ máy liên bang và gia tăng can thiệp vào các trường đại học danh tiếng thuộc nhóm Ivy League.

Dù các động thái này gây tranh cãi, nhưng đều là những bước đi xuất phát từ kế hoạch được xây dựng kỹ lưỡng trong 4 năm ông Trump rời Nhà Trắng.

Tuy nhiên gần đây, ông Trump dường như hành động tùy hứng hơn, ngày càng đi xa hơn. Tính khí “thích căng thẳng” của ông ngày càng gây lo ngại cả ở trong và ngoài nước Mỹ.

Hành xử tùy hứng của ông sẽ đi xa đến đâu nhiều khi phụ thuộc vào cách thực tế diễn ra. Đôi khi leo thang “làm già” không được, ông Trump vẫn phải tự xuống thang hạ giọng.

Tuần hỗn loạn, năm biến động

Bên trong nước Mỹ, tuần trước, ông Trump khiến dư luận Mỹ phẫn nộ khi đăng video bị coi là mang tính phân biệt chủng tộc nghiêm trọng. Đoạn video đăng trên tài khoản Truth Social của ông Trump ghép hình ảnh cựu Tổng thống Mỹ Barack và phu nhân Michelle Obama vào thân hình loài khỉ.

Việc ông Trump từ chối xin lỗi về đoạn video này cho thấy ông “miễn nhiễm” với hậu quả. Một CEO đăng tải nội dung như vậy có thể mất chức, mất việc. Nhưng chúng ta đang nói về... ông Trump.

Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt thoạt tiên yêu cầu giới báo chí Mỹ "thôi tỏ ra phẫn nộ giả tạo và hãy tập trung đưa tin vào những gì thực sự quan trọng và có ý nghĩa đối với công chúng Mỹ".

Tuy nhiên, không lâu sau, ê-kíp của ông Trump nhận ra họ đang phải đối mặt với làn sóng phản ứng dữ dội từ công chúng và cả các thành viên trong đảng Cộng hòa. Rất nhanh chóng, lập trường suy yếu. Video bị xóa. Một trợ lý không rõ danh tính bị quy trách nhiệm. Nhưng sau tất cả, ông Trump vẫn không xin lỗi, khẳng định ông không làm gì sai.

Bài đăng đó không phải là ngoại lệ duy nhất. Nó là bằng chứng nối dài cho thấy sự bốc đồng, bất thường đang trở thành đặc điểm nổi bật trong cách hành xử của ông Trump ở nhiệm kỳ hai.

Đoạn video đã tạo nên một tuần hỗn loạn xoay quanh Nhà Trắng. Sự việc này, cũng như nhiều sự việc khác xảy ra trước đó, dự báo năm 2026 sẽ nhiều chuyện, nhiều biến động.

Gần đây, ông Trump còn đặt tầm ngắm vào hoạt động bầu cử. Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã đến bang Georgia để tìm kiếm bằng chứng chứng minh rằng cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2020 có gian lận.

Ông Trump cũng làm dấy lên lo ngại về việc ông sẽ tìm cách can thiệp vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra trong tháng 11, bởi ông vừa nảy ra ý tưởng “quốc hữu hóa” hoạt động bỏ phiếu. Cụ thể là chuyển quyền kiểm soát bầu cử từ cấp bang sang liên bang.

Các đặc vụ liên bang giải tán đám đông tại Minneapolis, bang Minnesota, Mỹ, ngày 24/1. Ảnh: Reuters.

Đối với chiến dịch trấn áp nhập cư, sau cái chết của hai công dân Mỹ vì bị đặc vụ nhập cư liên bang bắn, ông Trump hiện kêu gọi cách tiếp cận “mềm mỏng hơn”. Nhưng theo CNN, việc điều đặc vụ liên bang xuống đường là hệ quả trực tiếp từ yêu cầu của ông Trump trong việc quân sự hóa lực lượng thực thi pháp luật.

Nỗi ám ảnh về di sản cá nhân còn khiến ông Trump nỗ lực gắn tên ông lên những công trình lớn tại Mỹ. Ông vừa có thêm động thái gây sửng sốt trong tuần qua khi được cho là hứa dỡ bỏ lệnh đóng băng ngân sách dành cho một công trình lớn tại New York, nếu Sân bay Quốc tế Dulles ở Washington và ga Penn ở New York gắn tên ông.

Bên ngoài nước Mỹ, một số chính sách của chính quyền ông Trump từng thể hiện mức độ chuẩn bị nhất định, chẳng hạn như chiến dịch quân sự tại Venezuela.

Nhưng sự khó lường của chính quyền ông Trump đang gia tăng. Chẳng hạn khi ông Trump yêu cầu Đan Mạch trao lại Greenland cho Mỹ hồi tháng 1. Sự căng thẳng bất ngờ leo thang những tưởng có thể làm sụp đổ NATO. Sự khó lường còn thể hiện qua việc ông liên tục sử dụng đòn thuế quan.

Tuy nhiên, vụ Greenland cũng cho thấy đôi khi ông Trump vẫn phải lùi bước trước thực tế. Sự đồng loạt phản đối từ châu Âu và sự giận dữ trong nội bộ đảng Cộng hòa đã buộc ông phải xuống thang khi tới Davos (Thụy Sĩ) tham gia Diễn đàn Kinh tế Thế giới.

Việc Nhà Trắng phải xóa đoạn video cắt ghép hình ảnh vợ chồng ông Obama cũng cho thấy bước lùi hiếm thấy của ông Trump.

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ cho thấy cử tri Mỹ muốn gì: Kiềm chế ông Trump hay tiếp tục trao cho ông quyền lực lớn hơn? Và liệu ông có chấp nhận kết quả bầu cử đó không, nếu kết quả không ủng hộ ông? Không ai biết ông Trump sẽ làm gì tiếp theo. Có lẽ chính ông cũng không biết.

"Kẻ phá dỡ trật tự thế giới"

Thế giới đang bước vào kỷ nguyên chính trị mang phong cách “quả cầu phá dỡ” do ông Trump dẫn đầu. Ông Trump đang gây sức ép chưa từng có lên trật tự quốc tế vốn được duy trì suốt nhiều thập kỷ, đó là nhận định vừa được đưa ra trong Báo cáo An ninh Munich 2026.

Ngôn từ của bản báo cáo công bố ngày 9/2 thẳng thắn hiếm thấy so với những gì các nhà lãnh đạo châu Âu thường thể hiện. Báo cáo được đưa ra bởi ban tổ chức Hội nghị An ninh Munich - diễn đàn quốc phòng hàng đầu châu Âu.

Báo cáo thường niên, công bố trước thềm hội nghị, mô tả thẳng thắn ông Trump là nhân vật quyền lực nhất đang thách thức các quy tắc và thể chế hiện hành. Báo cáo nhận định cách tiếp cận của ông Trump có nguy cơ làm suy yếu các liên minh và chuẩn mực lâu đời.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Phòng Bầu dục, Nhà Trắng, Washington, Mỹ, ngày 2/2. Ảnh: SIPA.

“Hơn 80 năm sau khi bắt đầu được xây dựng, trật tự quốc tế hậu Thế chiến II do Mỹ dẫn dắt đang bị phá hủy”, báo cáo gọi ông Trump là một trong những “kẻ phá dỡ” nổi bật nhất.

“Tổng thống Mỹ - người đại diện cho quốc gia đóng vai trò lớn nhất trong việc định hình trật tự thế giới sau năm 1945 - giờ lại là nhân vật nổi bật nhất trong số những “kẻ phá dỡ”. Nước Mỹ dưới thời ông Trump phớt lờ chuẩn mực cơ bản nhất của trật tự thế giới hậu 1945, đó là tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ, cấm đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại các quốc gia khác. Dưới thời ông Trump, Mỹ gần như từ bỏ vai trò lãnh đạo thế giới tự do”, báo cáo nhận định.

Theo báo cáo, các nhà phân tích hiện lo ngại chính sách của ông Trump “sẽ mở đường cho một thế giới ưu ái người giàu và quyền lực, thay vì số đông”, khiến thế giới kém an toàn và thịnh vượng.

Có thể rồi đây thế giới sẽ được “định hình bởi các thỏa thuận mang tính giao dịch thay vì hợp tác dựa trên nguyên tắc, bởi lợi ích tư nhân thay vì lợi ích công, bởi các chuẩn mực do các cường quốc khu vực chi phối thay vì các chuẩn mực phổ quát toàn cầu”.

Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker ngay lập tức bác bỏ những nhận định này tại sự kiện công bố báo cáo: “Tôi không thấy một thế giới đang bị phá hủy”.

Ông Whitaker khẳng định các hành động của ông Trump chỉ nhằm buộc châu Âu trở nên mạnh mẽ hơn. “Khi con bạn còn nhỏ, chúng phụ thuộc vào bạn. Nhưng rồi sẽ đến lúc bạn kỳ vọng chúng có việc làm để tự lập, và theo tôi, đó chính là hoàn cảnh hiện nay”, ông Whitaker ví von.

Hội nghị An ninh Munich là sự kiện thường niên được theo dõi sát sao, quy tụ các quan chức an ninh từ châu Âu, Mỹ và nhiều khu vực khác.

Tại sự kiện năm ngoái, Phó tổng thống Mỹ JD Vance đã gây chấn động với bài phát biểu chỉ trích châu Âu, đồng thời cho rằng mối đe dọa của châu lục này đến từ “bên trong”.

Hội nghị An ninh Munich năm nay diễn ra từ 13/2 đến 15/2 tại Munich (Đức). Hơn 50 nguyên thủ quốc gia đến tham dự. Tuy nhiên, ông Trump không góp mặt. Đoàn Mỹ sẽ do Ngoại trưởng Marco Rubio dẫn đầu.

Hội nghị năm nay mang sắc thái khẩn cấp hơn, đặt trong bối cảnh châu Âu ngày càng lo ngại về sự khó đoán, khó lường của ông Trump. Quả thực, chỉ cần một động thái bất thường từ ông Trump, thế giới ngay lập tức thấy bất an.