'Ông Tám', 'bà Tám' là ai mà dùng để mắng người nhiều chuyện?
"Bà tám” có thể bắt nguồn từ cách gọi “bát bà” trong tiếng Hoa, nghĩa là tám người đàn bà. Cách gọi này gắn với giả thuyết về tám nghề nghiệp thường dành cho phụ nữ thời xưa.
Đức An
“Bà tám”, "ông tám" là cách gọi quen thuộc trong tiếng Việt để chỉ người hay buôn chuyện nhưng nguồn gốc của cụm từ này vẫn có nhiều cách lý giải. Ảnh minh họa: Pexels.
Trong giao tiếp, “bà tám” là cách gọi những người phụ nữ hay buôn chuyện, bàn tán và lan truyền chuyện của người khác. Từ cách nói này, tiếng Việt còn có “ông tám” để chỉ đàn ông nhiều chuyện và động từ “tám” với nghĩa buôn chuyện. Tuy nhiên, nguồn gốc của cách gọi “bà tám” vẫn có những cách lý giải khác nhau.
Trong sách Tiếng Việt ân tình, do Lê Trọng Nghĩa chủ biên, tác giả đề cập đến lời kể cho rằng “bà Tám” là một phụ nữ có thật ở xã Tân Lập, huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An. Bà là con thứ bảy trong gia đình có 10 người con, thường đi nghe ngóng chuyện rồi tụ tập chị em để bàn tán. Tuy nhiên, tác giả cho biết chưa rõ nhân vật này có thực sự tồn tại hay không. Ngay cả khi có thật, đây cũng có thể chỉ là sự trùng hợp, bởi cách nói “bà tám” được cho là đã xuất hiện từ rất lâu.
Một hướng giải thích khác cho rằng cách gọi này bắt nguồn từ tiếng Hoa, với cụm từ “bát bà”. Theo sách, có hai giả thuyết về nguồn gốc của cụm từ này.
Giả thuyết thứ nhất kể về một phụ nữ tên Chu Yên hoặc Chu Yến ở Trung Hoa, là con thứ tám trong gia đình. Bà làm thuê cho một nhà phú thương họ Hà Đông, sau đó bán bí mật làm ăn của chủ cho một lái buôn người Anh. Khi sự việc bị phát hiện, bà bị kết án và tên gọi “bà tám” được cho là bắt nguồn từ câu chuyện này.
Giả thuyết thứ hai hiểu “bát bà” là tám người đàn bà, gắn với tám nghề nghiệp dành cho phụ nữ thời xưa, gồm mai mối, đỡ đẻ, trang điểm, giã gạo, giặt đồ, gánh hàng rong, làm vú nuôi và lên đồng hoặc cầu cúng. Theo sách, những công việc này tạo điều kiện để người làm tiếp xúc với chuyện riêng tư của nhiều gia đình, rồi truyền tai nhau, khiến hình ảnh “bát bà” gắn với việc nhiều chuyện.
Nhà nghiên cứu nghiêng về giả thuyết thứ hai. Theo đó, số tám trong văn hóa Trung Hoa còn mang ý nghĩa rộng khắp, như cách nói “bốn phương tám hướng”. Sách cũng dẫn cách gọi “bát quái bà” và thành ngữ “tam cô lục bà” trong tiếng Hoa để củng cố cách hiểu “bát bà” là một nhóm phụ nữ, thay vì người đàn bà thứ tám.
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.