Nước Mỹ hoàng kim và rạn nứt

Tổng thống Donald Trump tiến vào khán phòng để trình bày bản Thông điệp Liên bang ngày 24/2. Ảnh: Reuters.

Tối ngày 24/02, Tổng thống Donald Trump đã làm nên lịch sử với bản Thông điệp Liên bang dài nhất từng được ghi nhận: 1 giờ 47 phút. Ông Trump khẳng định đã thực hiện một cuộc "xoay chuyển mang tính thời đại" chỉ sau một năm trở lại Nhà Trắng, bất chấp tỷ lệ ủng hộ đang ở mức thấp kỷ lục.

Ông khẳng định đã kiềm chế được lạm phát, thúc đẩy thị trường chứng khoán lên mức cao cao nhất, ký kết các thỏa thuận quốc tế có lợi và hạ giá thuốc. "Đây là một bước chuyển mình lịch sử và là thời kỳ hoàng kim của nước Mỹ", ông Trump khẳng định trước khán phòng.

Dẫu vậy, bức tranh lạc quan này vấp phải sự hoài nghi lớn từ cử tri. Các cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy công chúng vẫn quan ngại sâu sắc về các ưu tiên của Tổng thống trong bối cảnh nền kinh tế có dấu hiệu đình trệ và áp lực chính trị gia tăng mạnh mẽ trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Ông Trump tìm cách đổ lỗi cho người tiền nhiệm thuộc Đảng Dân chủ, Joe Biden, về tình trạng giá cả cao, nhưng các cuộc thăm dò dư luận cho thấy cử tri coi ông Trump là người phải chịu trách nhiệm vì đã không hành động nhiều hơn để xoa dịu cuộc khủng hoảng khả năng chi trả sau khi ông đã vận động tranh cử không ngừng nghỉ về vấn đề này.

Những thách thức bủa vây

Bản Thông điệp Liên bang diễn ra trong bối cảnh nhiệm kỳ của ông Trump đang bị bủa vây bởi hàng loạt thách thức. Tỷ lệ ủng hộ cách điều hành kinh tế của ông đã giảm từ 48% (tháng 2/2025) xuống còn 36%. Đáng ngại hơn, mức tín nhiệm trong nhóm cử tri độc lập đã chạm đáy lịch sử ở mức 26%.

Theo Reuters, dù ông Trump tuyên bố lạm phát đang giảm, nhưng thực tế giá thực phẩm, nhà ở, bảo hiểm và các dịch vụ tiện ích vẫn cao hơn đáng kể so với những năm trước. Dữ liệu mới công bố hôm thứ Sáu tuần trước cho thấy nền kinh tế tăng trưởng chậm hơn dự kiến trong quý trước trong khi lạm phát lại gia tăng.

Để xoa dịu nỗi lo chi phí, ông cam kết giảm giá thuốc và khẳng định nguồn thu thuế quan vẫn được duy trì dưới cơ sở pháp lý mới dù bị Tòa án bác bỏ.

Ông Trump đã không lặp lại những lời chỉ trích dữ dội hôm thứ Sáu tuần trước nhằm vào Tòa án Tối cao vì đã bác bỏ các mức thuế toàn cầu của ông. Thay vào đó, ông tập trung khẳng định mình vẫn có đòn bẩy lớn với các cơ quan quản lý thuế quan khác.

Tổng thống nói phán quyết là "đáng tiếc" nhưng lập luận rằng nó sẽ có ít tác động đến chính sách thương mại của ông. Ông khẳng định thuế quan đang giải cứu ngân sách Mỹ, bất chấp các nghiên cứu chỉ ra rằng người tiêu dùng trong nước mới là đối tượng thực sự gánh chịu chi phí.

Trái ngược với kỳ vọng về một lập luận chi tiết cho khả năng quân sự với Iran, ông Trump chỉ dành vỏn vẹn 3 phút cuối để nhắc về Iran với thông điệp muốn “giải quyết vấn đề này thông qua ngoại giao”, dù đang duy trì sự hiện diện quân sự lớn nhất tại Trung Đông trong nhiều thập kỷ. Tổng thống gây bất ngờ khi giữ im lặng về Nga, Ukraine và hoàn toàn không đề cập đến Trung Quốc - đối thủ kinh tế chính của Mỹ (dù ông sắp có chuyến thăm cấp nhà nước đến đây).

Xung đột gay gắt trong khán phòng

Hạ nghị sĩ Al Green đã thu hút sự chú ý khi giơ cao tấm biển viết tay: "Người da đen không phải là vượn!". Ảnh: Reuters.

Khi chuyển sang chủ đề nhập cư, ông Trump lặp lại quan điểm rằng người nhập cư bất hợp pháp phải chịu trách nhiệm cho làn sóng tội phạm bạo lực, bất chấp các nghiên cứu chỉ ra điều ngược lại.

Khi Tổng thống ca ngợi các chiến dịch trục xuất, Nghị sĩ Ilhan Omar đã hét lớn: “Ông đã giết người Mỹ!” - cáo buộc đanh thép nhắm vào vụ đặc vụ liên bang bắn chết hai công dân tại Minneapolis gần đây.

Giữa tiếng tung hô của phe Cộng hòa, Nghị sĩ Al Green giơ cao thông điệp viết tay: “Người da đen không phải là vượn!”, nhằm nhắc lại vụ lùm xùm Tổng thống Trump chia sẻ video xúc phạm vợ chồng cựu Tổng thống Obama.

Tổng thống Mỹ đã nhắm vào Đảng Dân chủ, gắn nhãn họ là "điên rồ", không thể đắc cử và phản Mỹ. Một số thành viên Đảng Dân chủ đã bỏ về sớm. Thượng nghị sĩ Mark Warner, một thành viên Đảng Dân chủ từ Virginia, đã đăng trên Bluesky rằng ông "không thể ngồi nghe một giờ đồng hồ toàn những lời dối trá của Trump".

Đáp lại thông điệp của Nhà Trắng, theo New York Times, Thống đốc Virginia Abigail Spanberger đã đại diện Đảng Dân chủ đưa ra một bài phản biện sắc sảo trong 12 phút từ Williamsburg. Thay vì công kích cá nhân, bà xoáy sâu vào thực trạng đời sống qua ba câu hỏi cốt lõi: Tổng thống có đang làm cuộc sống người dân dễ chi trả hơn không? Ông có giữ an toàn cho người Mỹ không? Và ông có đang làm việc vì lợi ích của người dân không?

Bà Spanberger đặc biệt nhấn mạnh "cái giá đắt" của chính sách thuế quan, gọi đó là một đợt tăng thuế trá hình khiến mỗi gia đình Mỹ thiệt hại trung bình 1.700 USD mỗi năm. Bà khẳng định: “Mỗi phút ông ấy dùng để gieo rắc nỗi sợ hãi là một phút bỏ mặc việc điều tra tội phạm thực sự”.

Theo CNN, dù nhận được đánh giá tích cực từ nhóm khán giả ủng hộ, Thông điệp Liên bang 2026 của ông Trump vẫn ghi nhận mức tín nhiệm sụt giảm so với năm trước và vấp phải sự hoài nghi lớn về hiệu quả giải quyết cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt. Với tỷ lệ ủng hộ chung chỉ đạt 36% cùng sự tẩy chay quyết liệt từ phe Dân chủ, bài phát biểu cho thấy những tuyên bố của Tổng thống vẫn chưa thể khỏa lấp được sự chia rẽ sâu sắc trong lòng nước Mỹ.

Bản Thông điệp Liên bang 2026 không chỉ là một báo cáo thường niên, mà còn là một phát súng mở màn cho chiến dịch bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới. Với việc cả hai bên đều giữ những quan điểm không thể khoan nhượng, cử tri Mỹ sẽ là người đưa ra phán quyết cuối cùng về việc liệu đây thực sự là "Thời đại Hoàng kim" hay là một "cơn ác mộng chia rẽ".