Nỗi sợ của Tổng thống Trump

Theo Wall Street Journal, chiều 3/4, sau khi biết tin một máy bay Mỹ bị bắn rơi ở Iran, Tổng thống Donald Trump đã la hét với các phụ tá hàng giờ liền. Ông liên tục nói châu Âu không hề hỗ trợ gì hết, còn giá xăng trung bình ở mức 4,09 USD. Những hình ảnh về cuộc khủng hoảng con tin Iran năm 1979 - một trong những thất bại chính sách quốc tế lớn nhất của một tổng thống Mỹ hiện đại - ám ảnh tâm trí ông.

Ông Trump yêu cầu quân đội phải ngay lập tức giải cứu phi công. Một quan chức cho biết các trợ lý thay mặt nhận thông tin cập nhật từng phút với Phòng Tình huống vì ông Trump đang thiếu bình tĩnh. Còn tổng thống chỉ được biết về những thời điểm quan trọng.

Một phi công nhanh chóng được cứu. Phải tới cuối ngày 4/4, ông Trump mới nhận tin về phi công thứ 2. Viễn cảnh tồi tệ nhất nhiệm kỳ thứ 2 đã không xảy ra. Tới 2h sáng 5/4, ông Trump đi ngủ.

Chỉ 6 tiếng sau, ông trở lại cùng với sự giận dữ khủng khiếp trên mạng xã hội. “Mở ngay cái eo biển chết dẫm đó ra, kẻ thù điên rồ kia, nếu không các ngươi sẽ sống trong địa ngục”, ông viết trên Truth Social.

Một vị tổng thống mang phong cách phi truyền thống, “được ăn cả ngã về không” giờ đây bị đặt vào một tình thế hoàn toàn mới: Chiến tranh. Ông liên tục dao động giữa thái độ hiếu chiến và nhượng bộ, đồng thời phải vật lộn với nỗi lo sợ về những kịch bản tồi tệ nhất có thể xảy ra.

Song song đó, vị tổng thống này đôi khi lại mất tập trung. Ông dành thời gian cho những chi tiết vụn vặt như kế hoạch trang trí phòng khiêu vũ của Nhà Trắng hay chuẩn bị buổi gây quỹ bầu cử giữa kỳ.

Những bực bội và bàng hoàng

Ông Trump tranh cử với lời cam kết chấm dứt can thiệp quân sự ở nước ngoài, nhưng cũng tự tin mình có thể giải quyết một vấn đề an ninh quốc gia đã làm khó 7 đời tổng thống Mỹ chỉ nhờ sức mạnh không quân và hải quân. Giờ đây, lệnh ngừng bắn thì mong manh, tuyến đường thương mại quan trọng bị đóng cửa trong nhiều tuần còn giới lãnh đạo Iran thì ngày càng cứng rắn. Tất cả đều có nguy cơ đẩy chiến sự kéo dài hơn nữa, càng ngày càng xa mốc 4-6 tuần mà Washington đặt ra.

Quyết định dấn thân vào cuộc chiến khiến ngay cả những người hiểu ông Trump nhất cũng ngạc nhiên. “Máu và cát”, ông nói trong nhiệm kỳ đầu tiên để mô tả khu vực Trung Đông, giải thích lý do ông không muốn bị cuốn vào bất kỳ xung đột nào.

Sau cuộc họp vào tháng 2 với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại Phòng Tình huống, cùng nhiều cuộc trò chuyện với một nhóm đồng minh, ông Trump tin tưởng quân đội sẽ hoàn thành nhiệm vụ. Ông nói về “chiến thắng chóng vánh” ở Venezuela, nơi Mỹ chỉ trong vài giờ đã bắt giữ tổng thống và bắt tay với một phó tổng thống ôn hòa hơn.

Ở Iran, cuộc chiến bắt đầu bằng việc ám sát Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei và các quan chức cấp cao khác. Mỗi sáng, ông Trump xem đoạn phim về những vụ nổ trên khắp lãnh thổ Iran. Các quan chức nói ông Trump theo dõi sát sao cuộc chiến, đo lường số lượng mục tiêu của Iran bị phá hủy như một thước đo thành công quan trọng.

Tuy nhiên, ông Trump lại không nỗ lực thuyết phục công chúng Mỹ về lý do cần tham chiến, và chẳng mấy chốc ông thất vọng vì người dân lẫn truyền thông không tán dương như ông tưởng. Kết quả thăm dò dư luận cho bầu cử giữa nhiệm kỳ cho thấy cuộc chiến đang làm giảm uy tín của các ứng viên đảng Cộng hòa.

Các phụ tá đã lấp đầy căn phòng để bày tỏ sự ủng hộ ông Trump khi ông phát biểu trước toàn quốc hôm 1/4. Ảnh: Reuters.

Ông Trump không tranh cử nữa, đồng thời cho rằng chiến thắng trước Iran tạo cơ hội tái định hình trật tự toàn cầu theo cách ông không thể làm được trong nhiệm kỳ đầu tiên.

Tuy nhiên, ông bắt đầu suy nghĩ về việc hành động quân sự có thể chệch hướng thành thảm họa như thế nào.

Ông nổi giận với châu Âu và NATO vì từ chối hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz. Ông tức giận với Thủ tướng Keir Starmer vì chậm trễ cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh, chế giễu Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, đồng thời gọi cuộc gặp với Tổng thư ký NATO Mark Rutte là “lãng phí thời gian” vì ông Rutte không thể ép các thành viên giúp Mỹ.

Eo biển Hormuz là nguồn cơn của thất vọng đặc biệt. Trước khi Mỹ phát động chiến sự, ông Trump nghĩ rằng Iran sẽ đầu hàng trước khi đóng cửa eo biển, và dù trong tình huống nào quân đội Mỹ cũng xử lý được. Dẫu vậy, thực tế chứng minh điều ngược lại.

Một số cố vấn bất ngờ khi giao thông hàng hải nhanh chóng rơi vào thế bế tắc tới vậy, còn ông Trump ngạc nhiên vì “dùng máy bay không người lái thôi cũng kiểm soát được eo biển”. Ông bày tỏ sự bực bội muộn màng rằng tuyến đường thủy quan trọng này lại dễ bị tổn thương.

Cuối tháng 3, ông Trump ra lệnh các cố vấn tìm cách đàm phán. Đến đầu tháng 4, giá xăng đã tăng hơn 1 USD/gallon. Những mâu thuẫn trong suy nghĩ của tổng thống khiến các phụ tá ngày càng lo lắng cuộc chiến đang trở thành gánh nặng chính trị.

Khủng hoảng nối tiếp khủng hoảng

Ông liên tục nhận được cuộc gọi từ các nhà báo, nói “gần như hết mục tiêu” ở Iran hay phàn nàn về Thủ tướng Italy Giorgia Meloni. Trong một cuộc phỏng vấn khác, ông nói mình có thể tấn công “mọi nhà máy điện” ở Iran.

Các phụ tá liên tục khuyên tổng thống nên hạn chế phỏng vấn ngẫu hứng vì công chúng sẽ cho rằng Nhà Trắng không đồng nhất trong các thông điệp. Có lúc, ông Trump còn nói đùa với Thư ký báo chí Karoline Leavitt rằng ông đã nói chuyện với một phóng viên và có một tin cực bùng nổ, nhưng bà sẽ phải đợi đến lúc tin đó được đăng tải. Có lúc ông Trump đồng ý hạn chế nói chuyện với nhà báo, nhưng một thời gian sau lại đâu vào đó.

Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles khuyến khích ông Trump phát biểu trước toàn quốc để trấn an nước Mỹ. Ban đầu, ông không quan tâm vì không biết phải nói gì, cũng không thể tuyên bố chiến thắng. Sau cùng, bài phát biểu hôm 1/4 chưa thể làm rõ cách Mỹ sẽ rút khỏi cuộc chiến, khiến công chúng lại càng hoài nghi.

Theo các nguồn tin, ông Trump có nỗi sợ phải ra lệnh đưa quân vào vùng nguy hiểm, khi một số người có thể bị thương và một số sẽ không bao giờ trở về nhà.

Ví dụ, ông Trump phản đối việc gửi lính Mỹ đến chiếm đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu 90% lượng dầu của Iran. Mặc dù khả năng cao Mỹ sẽ hoàn thành nhiệm vụ và tiến gần hơn tới tiếp cận eo biển Hormuz, ông Trump lo ngại số thương vong cho lính Mỹ sẽ cao tới mức không thể chấp nhận được.

Các phụ tá khuyên ông Trump nên bớt nhận lời phỏng vấn một cách ngẫu hứng. Ảnh: Reuters.

Những khủng hoảng liên tiếp khiến Nhà Trắng không ngừng xáo trộn trong 7 tuần qua. Ông Trump đưa ra những tuyên bố mạo hiểm mà không tham khảo ý kiến của đội ngũ an ninh quốc gia. Ông chủ Nhà Trắng cho rằng hăm dọa và bất định có thể thúc đẩy Tehran đàm phán.

Ngay sau bài đăng hôm 5/4 của ông Trump, nhiều nghị sĩ đảng Cộng hòa và lãnh đạo Cơ đốc giáo đã gọi điện tới Nhà Trắng. Họ hỏi tại sao tổng thống lại “ngợi khen Allah” vào sáng ngày lễ Phục Sinh, và tại sao ông lại chửi tục.

Còn sau bài đăng đe dọa “hủy diệt nền văn minh Iran”, Nhà Trắng nói chuyện với Pakistan về việc làm trung gian hòa giải cho một lệnh ngừng bắn. Ông Trump quá tức giận với châu Âu nên không muốn ai đảm nhận vai trò này.

Trong khi cả thế giới đếm ngược tới thời hạn 20 giờ, ông Trump liên tục chuyển nhiều chủ đề, từ ủng hộ một ứng viên trong cuộc đua cấp tiểu bang ở Indiana, chuẩn bị cho bầu cử giữa kỳ, thảo luận về chính sách tiền điện tử và trí tuệ nhân tạo. Bất chấp những khoảnh khắc áp lực cực độ, ông Trump nói muốn thảo luận về các chủ đề khác và muốn giới truyền thông không chỉ đưa tin về Iran.

Ngoài ra, Nhà Trắng cũng tăng cường chú ý tới mối đe dọa an ninh. Ví dụ, trong những tuần gần đây, khách mời ở khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago cho biết tất cả ô dù được sắp xếp một cách bất thường để hạn chế tầm nhìn của máy bay không người lái.