Có rất nhiều yếu tố ngoài hôn nhân ảnh hưởng tới cách người trong cuộc đối mặt với ngoại tình. Ảnh minh họa: Một cảnh trong phim Tham vọng rực đỏ.

Cách ta phát hiện ra chuyện ngoại tình và cách ta phản ứng khi biết mình bị phản bội có liên quan mật thiết với các kỳ vọng, sự nhạy cảm, quá khứ của chúng ta và cũng liên quan đến sự trắng trợn trong hành vi ngoại tình của người kia. Giới, văn hóa, đẳng cấp, chủng tộc, thiên hướng tình dục - tất cả đều đóng khuôn trải nghiệm ngoại tình và kiến tạo hình thù của nỗi đau.

Một lăng kính để ta xem xét mức độ ảnh hưởng của ngoại tình chính là hoàn cảnh của ta. Mang thai, lệ thuộc về tài chính, thất nghiệp, đang mắc bệnh, tình trạng nhập cư,... khiến ảnh hưởng của sự phản bội càng thêm thê thảm.

Lịch sử gia đình cũng là một lăng kính quan trọng để xem xét: những người lớn lên trong gia đình có người ngoại tình hoặc bội tín, những người từng chịu đựng những điều này trong những mối quan hệ cũ, thường dễ nhạy cảm và tổn thương.

Ngoại tình luôn xảy ra ngay trong lòng mạng lưới của những kết nối và thường bén rễ rất lâu trước khi gây ra một vết thương thật sự. Với một số người, chuyện người kia ngoại tình khẳng định một nỗi sợ sâu kín: "Chẳng phải anh ấy không yêu mình mà là mình không cảm thấy rằng mình đáng yêu".

Với nhiều người khác, ngoại tình đập tan hình ảnh đẹp đẽ về người kia trong lòng họ: "Ngày xưa tôi chọn anh vì tôi chắc chắn anh không phải loại người bạc tình bạc nghĩa. Vậy mà...".

Vùng đệm bao gồm mạng lưới bạn bè và gia đình. Những người thân thiết này sẽ kiên nhẫn ở cạnh, động viên, an ủi người bị phản bội, sẽ trở thành nơi trú ẩn bình yên của họ. Ý thức mạnh mẽ về bản thân hoặc một niềm tin tâm linh/ tôn giáo cũng có thể giúp làm thuyên giảm sang chấn. Chất lượng của chính mối quan hệ trước khi xảy ra khủng hoảng ngoại tình luôn đóng vai trò then chốt.

Nếu một người cảm thấy mình còn những chọn lựa khác như phân chia bất động sản, tiền tiết kiệm, triển vọng nghề nghiệp, triển vọng hẹn hò với những người khác, thì những điều này không chỉ làm dịu đi nguy cơ bị tổn thương mà còn tạo không gian để họ có thể xoay xở xử lý vấn đề. Không gian này không chỉ là không gian cho tâm lý mà còn là không gian bên ngoài họ. Phân tích nỗi đau do phản bội gây ra giúp ta xác định các cơ hội để củng cố những vùng đệm bảo vệ này.

Trong những lần gặp gỡ đầu tiên với người đang bị tổn thương vì một vụ ngoại tình, tôi thường xem xét các "vết thương" cho đến khi xác định được cảm xúc cụ thể của người ấy, xem xét những lăng kính và đề ra chiến lược kiện toàn những vùng đệm.

Điều gì khiến người ấy đau đớn nhất? Điều gì đang khiến tình hình càng tồi tệ thêm? Sự coi thường, sự phản bội, sự bỏ rơi, sự vi phạm niềm tin, lời nói dối hay sự lăng nhục? Đấy là mất mát hay chối từ? Có phải là vỡ mộng hay tủi hổ? Đó là sự giải tỏa, thoái lui hay căm phẫn? Ta đang xoay quanh cảm xúc hay chùm cảm xúc cụ thể nào?