NHỮNG NGÀY CUỐI CỦA 8 HỘ DÂN Ở MÉP VỰC SAU KHI HẠ CỐT NỀN ĐƯỜNG

Sau khi nhà thầu hạ cốt nền đường, căn nhà của chị Mộng Cầm cheo leo trên vách đất cao 9 m, gia đình chị vừa sinh hoạt vừa đối mặt với "hố vực" mỗi ngày. Ngày 6/3, chị cùng các hộ dân ở đây chính thức được hỗ trợ chuyển đi.

Cuối tháng 12 năm ngoái, máy xúc bắt đầu đào khoét đất trước nhà 8 hộ dân sinh sống trên đoạn đường ĐT753 (Đồng Nai). Không rào chắn, không lời cảnh báo an toàn. Dần dần sau 3 tháng, căn nhà của họ cheo leo trên vách đất dựng đứng cao gần chục mét. Phần lớn hộ dân sống nhờ vào nghề làm nông. Căn nhà tích góp cả đời giờ “đứng bên mép vực”.

Sau khi vụ việc được phản ánh, đến sáng ngày 3/3, khu vực này mới giăng dây cảnh báo nguy hiểm. Ngày 4/3, người dân nhận tiền hỗ trợ, chuẩn bị di dời đến nơi ở tạm thời trong lúc chờ giải pháp lâu dài. Ngày 6/3, các hộ dân tại đây chính thức được dời đi.

Dự án trăm tỷ đồng

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Đồng Nai (chủ đầu tư dự án) thông tin đoạn đường làm ảnh hưởng đến 8 hộ dân ở xã Tân Lợi có tên đầy đủ là Dự án Nâng cấp, mở rộng đường tỉnh 753 và xây dựng cầu Mã Đà kết nối với sân bay Long Thành, cảng Cái Mép - Thị Vải. Dự án dài 13 km, có tổng mức đầu tư 480 tỷ đồng.

Đây được xác định là trục giao thông huyết mạch, kết nối Đồng Xoài và Đồng Nai, điểm cuối của tuyến đường kết nối vào Vành Đai 4 TP.HCM.

Trong quá trình thi công, đơn vị xây dựng đã tiến hành đào hạ cốt nền để mở rộng mặt đường. Sau khi đất được đào xuống, mặt đường mới thấp hơn nền nhà của một số hộ dân từ 5-10 m, tạo thành vách đất dựng đứng ngay trước cửa nhà.

Tình trạng này khiến 8 căn nhà vốn là nhà mặt tiền bỗng trở nên “treo” trên mép vách đất. Lối đi cũ từ nhà xuống đường bị cắt đứt hoàn toàn. Để di chuyển, người dân buộc phải bắc thang, đào lối mòn tạm hoặc đi vòng qua các khu đất bên cạnh.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai, nguyên nhân khiến các căn nhà rơi vào tình trạng cheo leo là do công tác giải phóng mặt bằng chưa hoàn thành toàn bộ. Trong khi đó, để đảm bảo tiến độ dự án, chủ đầu tư đã triển khai thi công trước tại một số đoạn, bao gồm khu vực có nhà dân nằm sát phạm vi đào. Điều này dẫn đến việc hình thành vách taluy cao, gây nguy hiểm.

“Viễn cảnh chưa bao giờ nghĩ tới”

Với những hộ dân gắn bó hơn chục năm, cuộc sống yên ổn bỗng chốc đảo lộn khi công trình thi công. Ngôi nhà từng là nơi ở, buôn bán của cả gia đình nay đứng sát mép vách đất.

Chị Mộng Cầm gọi đó là “viễn cảnh chưa bao giờ nghĩ tới”. Gia đình chị và 7 hộ dân khác luôn canh cánh nỗi lo sạt lở khi mùa mưa đến gần, giao thông bị cô lập và những ngày sống giữa bụi đỏ, bụi trắng từ công trình.

Từ khi việc thi công bắt đầu, đoạn đường 300 m bụi mù mịt cả ngày. Lượng xe máy lưu thông giảm rõ, phần lớn là xe tải, xe ben chở đất qua lại - người dân kể lại.

Quá trình hạ thấp mặt đường không diễn ra tức thì mà thực hiện qua nhiều đợt, gây bất ngờ cho người dân về quy mô cuối cùng của dự án. Ban đầu, chị Mộng Cầm dự đoán đường chỉ hạ xuống khoảng 1-2 m.

Hiện trạng khu đất trước nhà chị Mộng Cầm vào năm ngoái. Ảnh: NVCC

Việc múc đất được thực hiện theo từng đợt. Máy móc như xe cuốc, xe ben, xe lu hoạt động liên tục gây rung chấn mạnh. “Đến khi tượng Phật trên bàn thờ đổ, tôi mới ý thức được kết cấu nhà có thể bị ảnh hưởng bởi thi công”, anh Võ Văn Trọn nói.

Nền đất trước sân nhà chị Mộng Cầm xuất hiện nhiều vết nứt. Những lối đi lên xuống trước đây đã mất, buộc các hộ dân phải dùng chung một lối tạm trên vách đất.

Sinh hoạt thường ngày bị đảo lộn. Không còn ai dám phơi đồ ngoài trời mà phải mang vào nhà. Quần áo mất đến 2-3 ngày mới khô, có hôm chưa kịp khô, họ đành mặc lại đồ cũ.

Bụi đỏ từ đất công trình bay thẳng vào nhà mỗi khi có xe chạy qua. Chỉ sau vài phút lau dọn, lớp bụi mới lại bám đầy sàn, tường nhà, bàn ghế.

Tiệm tạp hóa nhỏ của chị Nguyễn Thị Mộng Cầm vẫn chờ ngày mở cửa.

Phía đối diện, nhà ông Nguyễn Văn Phước nằm cheo leo bên đường. Ông cho biết gia đình chưa có nơi ở khác nên phải tạm bám trụ, mỗi khi xe chạy qua, căn nhà rung lắc, tiềm ẩn nguy cơ sập bất cứ lúc nào.

Ông Phước bắc thang để tiện di chuyển ra vào hơn. Chiếc xe ôtô để ông chạy dịch vụ cũng phải gửi nhà người thân.

Những vật dụng tưởng chừng đơn giản như bình gas, bao gạo hay thùng hàng hóa giờ trở thành gánh nặng mỗi khi cần vận chuyển.

Điều người dân tại đây lo sợ nhất là nguy cơ sạt lở khi mùa mưa tới. Sống lâu năm trên vùng đất đồi bazan, người dân cho biết loại đất này tương đối ổn định vào mùa khô, nhưng dễ bị xói lở khi gặp mưa lớn.

Vô tình bị mắc kẹt

“Tết năm nay không có chậu mai nào trước nhà”, anh Võ Văn Trọn nói. Sau 7 năm sinh sống tại đây, gia đình anh lần đầu đón một cái Tết khác hẳn mọi năm. Không còn cảnh dọn dẹp sân trước, hay chuẩn bị bàn ghế đón họ hàng ghé thăm.

Công trình thi công khiến gia đình ba người của anh Trọn tạm thời ly tán. Anh ở lại “giữ nhà”, còn vợ và con gái về nhà bà ngoại nương nhờ. Những vật dụng có giá trị như két sắt, máy giặt, bàn ủi đều được chuyển đi.

Hướng mắt sang những căn nhà cùng hoàn cảnh, anh Trọn nhớ lại những ngày khu đất còn vang tiếng cười trẻ nhỏ.

“Tôi từng rất tự hào khi con gái có thể vui chơi trong chính ngôi nhà do mình tự tay xây nên. Từ nền sàn đến màu sơn tường đều được cân nhắc để con có chỗ chạy nhảy, dù lúc đó vợ chồng tôi vẫn đang vay nợ khắp nơi”, anh Trọn nói.

Giống với gia đình anh Trọn, để tránh bụi bặm, tiếng ồn và đảm bảo an toàn cho con trẻ trước vực sâu nguy hiểm, gia đình 6 người của anh Đỗ Văn Nam và chị Kim Thị Phận đã rời căn nhà tình thương, di chuyển vào rẫy cách đó khoảng 4 km để sống tạm.

Căn nhà của anh Nam và chị Phận còn là nơi thờ cúng ông bà. Trong nhà còn lại bộ bàn ghế cùng ấm trà, chén dĩa để tiện tiếp khách.

Cuộc sống trong căn chòi lợp mái tôn giữa rẫy kéo theo nhiều bất tiện. Gia đình không thể sử dụng điện lưới trực tiếp mà phải mua lại điện từ hàng xóm với giá 7.000 đồng/kWh, cao hơn khoảng 3.000 đồng so với bình thường. Nước sinh hoạt chủ yếu lấy từ giếng khoan.

Sau phản ánh của báo chí và người dân, lãnh đạo tỉnh Đồng Nai yêu cầu các sở, ngành khẩn trương kiểm tra, xác minh vụ việc. Ngày 4/3, Sở Xây dựng đề xuất tạm dừng thi công đoạn hạ cốt nền qua xã Tân Lợi để đánh giá nguy cơ sạt lở, đồng thời làm việc với các hộ dân bị ảnh hưởng về việc bố trí nơi ở tạm và thủ tục bồi thường. Ngày 6/3, các hộ dân tại đây chính thức được hỗ trợ dời đi.

Tuy đã có những giải pháp kịp thời để khắc phục, hỗ trợ những hộ dân tại đây nhưng nhiều câu hỏi về quy trình xây dựng và vai trò giám sát vẫn còn bỏ ngỏ.