Tác phẩm Chiếc tủ hình người của danh họa Salvador Dalí lấy ý tưởng và được đúc lần đầu năm 1982 từ những bức vẽ năm 1936. Ảnh: grunart.

Gia nhập phái Siêu thực

Vào mùa hè năm 1929, Dalí quyết định gia nhập trào lưu Siêu thực. Vì sao lại là thời điểm này? Ông đã nhìn thấy một cơ hội, và ngay lập tức nắm lấy nó. Kế hoạch của ông là “trở thành thủ lĩnh càng sớm càng tốt”.

Breton có lẽ đã nghĩ rằng sức lôi cuốn của Dalí sẽ đem lại lợi ích cho phái và mở ra nhiều hướng đi mới cho nghệ thuật Siêu thực. Khi nói về Dalí, ông ca ngợi hiệu ứng “gây ảo giác” của tranh Dalí, cho rằng Dalí có khả năng đưa người xem đến một xứ sở thần thoại và lý tưởng.

Những khác biệt giữa Dalí và Breton nhanh chóng lộ rõ, nhưng cả hai có chung mối quan tâm với lý thuyết của Freud. Năm 1938, Dalí đến thăm Freud tại tư gia ở Elsworthy Road, London. Freud nói rất ít, vì ông bị ung thư miệng khiến việc nói thành khó khăn.

Những ngày đầu tiên của mùa xuân đánh dấu một bước chuyển, và nó là nỗ lực nghiêm túc đầu tiên của Dalí nhằm tái hiện lên tranh cái vô thức kiểu Freud, qua đó định nghĩa lại chủ nghĩa Siêu thực theo lý thuyết phân tâm học.

Cho rằng Freud “đã hé lộ những ngăn kéo bí mật đầy rẫy trong thân xác con người”, Dalí ca ngợi cái thế giới vô thức như một vùng chưa được khám phá, nơi những hiện tượng “siêu thực” xảy ra.

Ở một số tác phẩm về sau, ông khắc họa cơ thể người như một chiếc tủ. Trong Chiếc tủ hình người (bức tượng giai đoạn sau này được chế tác dựa theo bức tranh năm 1936 của ông), ông mở ra những ngăn kéo bí mật của vô thức, và như ông nói, để cho “vô số mùi ái kỷ... tan đi”.

Những mạch máu li ti, những lông tóc như lũ giun, và bộ lòng ruột lòi ra khỏi những ngăn kéo, thảy đều trông thật gớm guốc. Bức tượng này toát ra một cảm thức tự kinh tởm, cảm thức về thế giới bên trong của Dalí, là một thế giới kỳ quái đối với người ngoài.