Những món ăn vui miệng nhưng là 'án tử' thầm lặng cho gan, thận

Mứt, kẹo Tết tưởng “vui miệng” nhưng có thể làm gan, thận và cân nặng lao đao nếu không kiểm soát lượng đường hợp lý. Ảnh: Freepik.

Nhìn mâm kẹo, mứt đầy màu sắc dịp Tết, nhiều cha mẹ tưởng chỉ là niềm vui nho nhỏ. Nhưng PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, nhấn mạnh ăn quá nhiều đồ ngọt có thể làm gan, thận và cân nặng "lao đao" chỉ sau vài ngày nghỉ lễ.

"Ngày Tết, chúng ta không thể cấm tuyệt đối đồ ngọt, nhưng cần kiểm soát lượng và hình thức trình bày. Không nên để cả khay mứt kẹo bày sẵn để trẻ tự do ăn, mà nên mua lượng vừa phải và trình bày ít, đồng thời dặn trẻ trước để tránh ăn vô tội vạ", PGS Hưng nói với Tri Thức - Znews.

Theo chuyên gia, trẻ em thừa cân thường có xu hướng ăn nhiều đồ ngọt, trong khi trẻ gầy lại ít hứng thú. PGS.TS.BS Hưng giải thích tiêu thụ quá nhiều đường trong thời gian ngắn khiến cơ thể phải tăng cường hoạt động của gan, tụy và thận để chuyển hóa, dẫn đến nguy cơ mệt mỏi các cơ quan này.

Với trẻ em, việc ăn nhiều đồ ngọt còn gây ra tình trạng "ngang dạ”, làm trẻ chán ăn bữa chính, lâu dài ảnh hưởng đến hấp thu dinh dưỡng và sự phát triển. Ngoài ra, lượng đường dư thừa nhanh chóng được tích trữ dưới dạng mỡ, góp phần tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, thậm chí làm rối loạn chuyển hóa, tăng đường huyết hay mỡ máu.

Nguy cơ này không chỉ riêng trẻ em, người lớn và người cao tuổi cũng dễ gặp các vấn đề về tim mạch, gan nhiễm mỡ hay tiểu đường nếu không kiểm soát lượng đường trong dịp Tết.

"Không thể nghĩ rằng vài ngày Tết là để ăn thả ga, bởi điều này dễ dẫn tới rối loạn chuyển hóa và vấn đề sức khỏe sau Tết", PGS.TS.BS Hưng nhấn mạnh.

Kiểm soát đồ ngọt giúp trẻ và người lớn tránh thừa cân, mệt mỏi và rối loạn chuyển hóa. Ảnh: Freepik.

Vì vậy, chuyên gia này khuyến nghị dịp Tết, hãy ưu tiên chất lượng hơn số lượng, ăn đủ bữa, kiểm soát đồ ngọt, và biến các ngày nghỉ thành dịp nghỉ dưỡng, đi chơi thay vì ăn uống vô độ.

Để vừa tận hưởng không khí Tết vừa bảo vệ sức khỏe, PGS.TS.BS Hưng khuyến nghị một số "bí kíp" kiểm soát đồ ngọt:

• Mua ít, trình bày ít: Thay vì để cả khay mứt kẹo “vẫy gọi”, hãy mua lượng vừa phải và bày ở mức vừa tầm, trẻ nhỏ khó tiếp cận sẽ giảm nguy cơ ăn quá nhiều.
• Lựa chọn thông minh: Ưu tiên thực phẩm ít đường, như sữa chua, thạch trái cây, hoặc trái cây tươi. Những món này vẫn giữ được hương vị ngọt nhưng ít gánh nặng lên gan, tụy.
• Đặt quy tắc trước: Thông báo trước với trẻ về giới hạn lượng đồ ngọt mỗi ngày. Việc đồng bộ với gia đình, người thân khi đi chúc Tết sẽ giúp trẻ không ăn quá mức.
• Ăn chất lượng, đủ bữa: Đồ ngọt nên là phần bổ sung, không thay thế bữa chính. Ăn đủ protein, rau củ và trái cây giúp trẻ no hợp lý, giảm sự hấp dẫn của kẹo, mứt.
• Người lớn cũng phải kiểm soát: Không chỉ trẻ em, người cao tuổi hay bản thân các bậc cha mẹ cũng nên hạn chế đồ ngọt để tránh tăng cân, mỡ máu hay rối loạn chuyển hóa sau Tết.