Cây cà phê thường được trồng xen canh với những cây lương thực ngắn ngày. Ảnh minh họa: C.W.

Cần thực hiện đủ mọi biện pháp phòng ngừa để tránh làm cây bị chết, vì những cây được bù vào hiếm khi hoặc chẳng bao giờ phát triển tốt được như cây non trồng lên đất chưa canh tác.

Ta có thể tránh được thất bại bằng cách chăm bón cây cẩn thận và cũng có thể giảm thiểu số cây hư hại bằng cách diệt sạch cỏ dại, đảm bảo đất thoát nước hiệu quả, bón phân và tỉa cành chu đáo.

Tuy nhiên, thỉnh thoảng vẫn sẽ có cây chết và để lại chỗ trống. Cần phải bù vào vị trí này theo phương thức sau: cái lỗ ban đầu, giờ lại bị trống, nên được nới rộng ra tất cả mọi phía thêm 2,5 - 5 cm, đặc biệt là độ sâu, nên thực hiện việc này trong tiết trời khô ráo, để lỗ trống trong một thời gian và chỉ lấp lại khi đã đến lúc trồng cây vào, nhưng trong hầu hết mọi trường hợp, lý tưởng nhất là dùng đất được đào lên từ đó để lấp vào.

Khi chỗ khuyết cây nằm ngay giữa những cây đã trồng từ trước, ta cần phải đào một cái lỗ lớn để rễ cũ không cản trở cây mới và cũng nên đào một rãnh rộng từ 15- 20 cm sâu 30 cm chạy vòng quanh cây mới để tách biệt nó.

Ngoài ra, tốt hơn là trút khoảng một giỏ đất mới lên trên lỗ trồng cây, nếu không làm được điều này, hãy trộn vài nắm phân bón với đất mùn bề mặt.

Một số người cho rằng để bù vào chỗ trống, gốc cây thường phù hợp hơn là cây giống vì chúng cứng cáp hơn nhiều. Khi gốc cây mọc ra từ ba đến bốn “chồi”, chồi nào tốt nhất sẽ được chọn khi chúng đạt tới chiều cao từ 15 - 25 cm, những chồi còn lại được cẩn thận ngắt đi.

Cây giống phát triển tốt, trổ ba hoặc bốn cặp cành và cao khoảng từ 30 đến 40 cm, được bọc đất quanh rễ và đem thẳng từ vườn ươm tới trồng vào đất, là lựa chọn thích hợp hơn khi ta dự tính được thời tiết sẽ ẩm ướt kéo dài trong một khoảng thời gian.

Nhưng dù chọn cách nào, thời điểm trồng cây bổ khuyết tốt nhất là vào đầu mùa mưa để tận dụng được mọi lợi thế; cần đánh dấu chúng bằng một cây cọc cao và nên để chúng ra trái xong một vụ trước khi bị cắt ngọn hay tỉa cành.

Đã có nhiều ý kiến ủng hộ hoặc phản đối việc trồng các loại cây khác trên đồn điền chung với cây cà phê. Ở Java và các nước trồng cà phê khác của phương Đông thường trồng xen canh giữa các luống.

Ở Ceylon, việc trồng xen canh hai loại cây từng được ưa chuộng trong một thời gian dài nhưng có vẻ giờ nó đã lỗi thời, vì người ta cho rằng phương pháp này làm cạn kiệt dưỡng chất trong đất và cho ra sản lượng quá nhiều.

Trong khi đó ở Mexico, Tây Ấn, khu vực Trung và Nam Mỹ, việc trồng chuối, củ từ, ca cao được tiến hành với cường độ cực cao tại nhiều đồn điền, đến nỗi cà phê thực tế chỉ còn mang tầm quan trọng thứ yếu hay thậm chí hoàn toàn bị khai tử.

Tuy nhiên, chẳng việc gì phải phản đối việc trồng nhiều loại cây cùng lúc, miễn là mỗi loại có đủ không gian và phân bón; các loài cây thường không đối địch với nhau như nhiều người nói và sự thất bại của loài này có thể được bù đắp bởi sự thành công của loài kia.

Người ta nhận thấy gạo và thuốc lá trồng xen canh sinh lời rất khá nhưng chúng có một khuyết điểm, là không có bóng mát cho cây cà phê non. Ca cao, củ từ và chuối có lẽ còn kém phù hợp hơn còn những nỗ lực tương tự với cây bông đã hoàn toàn thất bại, trong khi ngô lại được tích cực đề cử từ kinh nghiệm ở Brazil và các nước khác.

Khi bắt tay vào trồng ngô, ta nên trồng thưa thành ba hàng nằm giữa các luống cà phê, cách các hàng cà phê khoảng 45 cm, còn nếu trồng trong luống cà phê thì cách nhau hai cây cà phê.

Sau khi trồng cà phê, ta cần phải trồng ngô ngay. Loài cây này phát triển rất nhanh và nên sớm được trồng giãn ra cách nhau 45 cm trên một hàng, rồi chúng sẽ mau chóng mọc đủ cao để che chắn hoàn toàn hoặc che mát phần nào cho cây cà phê, giúp cà phê phát triển nhanh hơn vì chính chúng cũng được hưởng lợi ích to lớn khi đất được cày xới chăm bón nhiều hơn.

Vào mùa thu, cần chọn loại phân bón phù hợp với cả cà phê và ngô để bón vào đất rồi cày xới hay cuốc đất thật sâu (cày xới được thì tốt hơn). Có thể tiếp tục trồng loại cây này vào mùa xuân năm sau, nhưng giảm khoảng cách xuống còn hai hàng hoặc một cây cà phê và lặp lại các bước bón phân, cày xới hoặc cuốc đất, nhưng lần này cần dựa và kích thước cây cà phê để quyết định chọn cày hay cuốc, nếu cây quá cao thì cách thứ hai sẽ tốt hơn.