Nhạc Việt 'kêu cứu'

Sự việc liên quan đến ca khúc Hôn vào đây đi của VSTRA không chỉ tạo ra tranh luận về quyền sử dụng tác phẩm phái sinh, mà còn làm dấy lên những lo ngại về tác động ngày càng lớn của công nghệ AI đối với thị trường âm nhạc Việt Nam.

Cùng lúc, tlinh, K-ICM và Ngô Lan Hương đồng loạt lên tiếng việc ca khúc được thực hiện bằng AI xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội lẫn sự kiện âm nhạc, văn hóa. Theo các nghệ sĩ, đây là tình trạng đáng báo động.

Các nghệ sĩ lần lượt lên tiếng

Trong thông báo được đăng tải tối 7/6, VSTRA cho biết điều khiến cô quan ngại không chỉ nằm ở câu chuyện cấp phép một tác phẩm cụ thể, mà còn là nguy cơ các sản phẩm âm nhạc được tạo ra bằng AI xuất hiện và được khai thác khi chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng. Theo ca sĩ, điều này có thể ảnh hưởng tới quyền tác giả, trải nghiệm của công chúng cũng như uy tín của nghệ sĩ và các đơn vị liên quan.

VSTRA lên tiếng khi ban tổ chức đêm nhạc sử dụng ca khúc của cô nhưng được phối cùng AI. Ảnh: FBNV.

Lý do VSTRA lên tiếng là trong đêm nhạc diễn ra tối 6/6, ban tổ chức K-Pulse Hanoi 2026 đã sử dụng phiên bản remix của Hôn vào đây đi kết hợp với phần nhạc được tạo bằng AI trong tiết mục biểu diễn ngẫu hứng của Jay Park. Ngay sau chương trình, việc sử dụng phiên bản này đã tạo nên tranh luận trên mạng xã hội.

Sau đó, BTC sự kiện lên tiếng xin lỗi đồng thời thừa nhận thiếu sót khi chưa xác minh, tìm hiểu đoạn nhạc và cũng chưa liên hệ với VSTRA trước khi sử dụng.

Những băn khoăn của VSTRA cũng là vấn đề đang được nhiều nghệ sĩ Việt quan tâm trong thời gian gần đây. Khi các công cụ trí tuệ nhân tạo ngày càng có khả năng mô phỏng giọng hát và tạo ra những bản nhạc mới chỉ trong thời gian ngắn, không ít nghệ sĩ bày tỏ lo ngại về nguy cơ bị khai thác hình ảnh, giọng hát hoặc tác phẩm mà không có sự cho phép.

Cũng thời gian qua, tlinh lên tiếng trên mạng xã hội, kêu gọi người hâm mộ thông báo nếu phát hiện các sản phẩm âm nhạc của cô bị cá nhân, tổ chức nào đó sử dụng để tạo ra phiên bản AI. Nữ rapper cho rằng sự phát triển quá nhanh của công nghệ đang đặt ra thách thức lớn đối với những người làm nghề sáng tạo.

Trong khi đó, K-ICM cũng bày tỏ sự không hài lòng khi chứng kiến một lễ hội âm nhạc vừa diễn ra sử dụng phần lớn các bản nhạc được tạo bằng AI. Theo nam producer, điều này phần nào làm giảm giá trị của quá trình lao động sáng tạo và vai trò của người nghệ sĩ trong các sự kiện âm nhạc.

Ngô Lan Hương cũng đối mặt với tình huống tương tự khi ca khúc Có công mài sắc bất ngờ lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội thông qua một phiên bản sử dụng giọng hát AI.

Dù việc ca khúc được quan tâm giúp tác phẩm tiếp cận thêm nhiều khán giả, nữ ca sĩ cho biết cô không đồng tình với việc các phiên bản AI sử dụng giọng hát nhân tạo, thậm chí thể hiện sai lời bài hát.

“Mọi người đừng nghe nhạc AI nữa. Hiện tại, phiên bản AI của Có công mài sắc đang rất viral. Tôi thực sự cảm ơn vì mọi người đã yêu mến, lan tỏa ca khúc. Tuy nhiên, việc sử dụng vocal AI, thậm chí hát sai lời thì không được đâu. Phiên bản AI đã bị gỡ khỏi hầu hết nền tảng rồi, thay vào đó sẽ là phiên bản afro do chính Ngô Lan Hương thể hiện”, Ngô Lan Hương nói.

Từ vụ việc của VSTRA đến những trường hợp mà tlinh, K-ICM hay Ngô Lan Hương gặp phải, câu chuyện về AI trong âm nhạc đang trở thành chủ đề được bàn luận rộng rãi. Bên cạnh những cơ hội mà công nghệ mang lại cho hoạt động sáng tạo, nhiều ý kiến cho rằng trí tuệ nhân tạo đang bị lạm dụng, biến tướng, dẫn đến xâm phạm quyền lợi của nghệ sĩ, các nhạc sĩ, nhà sản xuất, đồng thời đe dọa trực tiếp tới công việc của họ.

Ngô Lan Hương mong khán giả dừng nghe bản nhạc của cô nhưng được thể hiện bằng AI. Ảnh: FBNV.

AI biến tướng

Trao đổi với Tri Thức - Znews, nhạc sĩ Sỹ Luân nhận định AI đang là xu hướng tất yếu không thể tránh khỏi trong thị trường âm nhạc. Nó vừa tiết kiệm chi phí lại sản xuất nhanh chóng, nắm bắt đúng mong muốn của người sử dụng.

Còn về việc khán giả đón nhận nhạc AI ra sao tùy thuộc vào thẩm mỹ của mỗi người. AI có thể sẽ làm đa dạng, phong phú hơn lựa chọn, mang đến những điều mới cho người nghe. Khán giả được thụ hưởng những công nghệ mới mẻ. Tuy nhiên, từ góc độ của các nhạc sĩ, ca sĩ, họ đang đối mặt với tình thế khó khăn. Điều đó đòi hỏi họ phải liên tục cập nhật kiến thức, công nghệ thường xuyên để gia tăng sản phẩm, rút ngắn thời gian sản xuất, nâng cao chất lượng và có ý tưởng tốt hơn.

Theo nhạc sĩ, AI là một công cụ giúp nghệ sĩ tối ưu hơn trong việc sản xuất, có thêm nhiều ý tưởng sáng tạo nhưng không thể lạm dụng, khiến nó trở thành chủ trong công việc của mình.

Trong khi đó, nhà sản xuất K-ICM chia sẻ việc dùng AI để hỗ trợ trong quá trình sáng tạo không xấu, nhưng việc lạm dụng AI trong tất cả hoạt động sự kiện âm nhạc gây nhiều hiểu lầm không đáng có, chất lượng âm nhạc AI không qua kiểm duyệt khắt khe dẫn tới hát lệch nốt, cưỡng âm, sai nhịp. Vấn đề này làm giảm chất lượng nghệ thuật trong chương trình, không còn màu sắc riêng trong các sản phẩm, đặc biệt đối với mảng văn hóa truyền thống và màu sắc dân tộc.

Sỹ Luân và K-ICM chia sẻ về sự bùng phát của nhạc AI. Ảnh: FBNV.

Với âm nhạc mang âm hưởng văn hóa, dân tộc AI không thể tái hiện được các âm sắc nhạc cụ hay cách hát truyền thống. Việc này làm sai lệch trải nghiệm của khán giả khi nghe. Đa số sản phẩm âm nhạc AI đều có cách hát rất “đơ” không có cảm xúc.

“Trong giai đoạn đầu tiên, việc AI phát triển sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến thị trường âm nhạc. Trong khi một ca khúc truyền thống phải trải qua nhiều khâu từ sáng tác, hoà âm, mix&master, bây giờ chỉ cần một vài câu lệnh là có thể có một bài hát. Âm nhạc AI đang như phim ngắn hay nội dung ngắn, sẽ thịnh hành một thời gian rồi cũng sẽ hạ nhiệt và khán giả quay về với âm nhạc truyền thống, vì người nghe nhạc sẽ cảm nhận được âm nhạc thật sự là thế nào. Nhưng hiện tại không thể phủ nhận các sản phẩm AI vẫn được nhiều người nghe, đặc biệt là các bài cover do AI hát. Nó sẽ làm giảm doanh thu các ca khúc gốc trong thời điểm hiện tại, những khán giả dễ tính sẽ có suy nghĩ là AI hát hay hơn bản gốc”, K-ICM nói.

Trước ý kiến cho rằng việc các đơn vị tổ chức sự kiện sử dụng nhạc AI là để tiết kiệm chi phí, tránh bản quyền, K-ICM trả lời: “Việc tiết kiệm chi phí là có thể. Nhưng thật sự đó không phải ý hay. Vì nó tuy có thể tiết kiệm chi phí, lại làm giảm chất lượng toàn bộ chương trình. Còn về việc tránh bản quyền là không đúng, bởi lẽ các sản phẩm cover AI đều dựa trên bài hát gốc. Cho nên dù có làm bất kỳ phiên bản nào bằng AI, vẫn phải tính bản quyền dựa trên bài gốc”.