|
|
Holmes đã trở thành một nhân vật huyền thoại trong thể loại trinh thám. Ảnh: Warner Bros. |
Viết văn không phải là nghề chính của cha đẻ Sherlock Holmes vào thời kỳ đầu sự nghiệp. Arthur Conan Doyle theo học y khoa tại Đại học Edinburgh và sau đó hành nghề y trong khoảng 1 thập kỷ. Để trang trải thêm cho gia đình, ông bắt đầu viết lách để kiếm thêm thu nhập, nhắm vào thị trường tiểu thuyết trinh thám đang phát triển mạnh mẽ vào thời điểm đó.
Với mong muốn tạo ra một nhân vật thám tử khác biệt, một người am tường về khoa học và đặc biệt chú trọng vào các bằng chứng, Doyle nhớ đến một trong những giáo sư của mình tại Edinburgh, Joseph Bell. Ông vừa là giảng viên đại học, vừa là bác sĩ phẫu thuật cấp cao tại Bệnh viện Hoàng gia Edinburgh và vừa tham gia hỗ trợ cảnh sát trong các cuộc điều tra.
Ngoài ra, Joe Bell còn dần xây dựng nên một trong những phòng khám tư nhân lớn nhất ở Edinburgh và duy trì nó trong suốt sự nghiệp của mình. Theo mô tả của Literary Hub, mỗi ngày, Bell thực hiện tới 20 chuyến thăm khám tại nhà, di chuyển từ nơi này sang nơi khác trên chiếc xe ngựa sang trọng của mình.
 |
| Bác sĩ Joseph Bell là nguyên mẫu của Sherlock Holmes. Ảnh: lithub. |
Tri ân dành cho tài năng của Joseph Bell
Với tài năng và trách nhiệm như vậy, không khó hiểu khi Bell rất được sinh viên ưa thích, trong đó có Doyle. Quá trình đưa Bell trở thành nguyên mẫu ngoài đời thực của nhân vật Sherlock Holmes đã được khắc họa trong cuốn Sleuth-Hound của Fitzharris.
Fitzharris viết: “Nếu không có Joseph Bell, có lẽ nhân vật Sherlock Holmes mà cả thế giới biết đến và yêu mến đã chẳng bao giờ tồn tại”, theo New York Times.
Trong một bài phỏng vấn trên tạp chí vào năm 1891, Conan Doyle cũng mô tả Holmes là “hiện thân văn học” của thầy mình.
Tài năng và khả năng quan sát phong cách Sherlock Holmes được Bell thể hiện rõ nét xuyên suốt cuốn sách. Theo tờ Scotsman, chỉ cần liếc nhìn những vết chai trên bàn tay, Bell có thể đoán biết một người làm nghề gì. Ông phân biệt được binh lính với thủy thủ thông qua dáng đi hay qua lớp bùn đất bám trên giày và ông biết được họ đã đi qua những đâu.
Bell cũng từng nhận diện một bệnh nhân là ngư dân nhờ phát hiện những vảy cá lấp lánh trên tay và quần áo, biết được một người khác là thợ may nhờ những vết kim đâm trên bàn tay; hay nhận ra thói quen hút tẩu thuốc của một phụ nữ thông qua dấu vết trên môi bà.
“Rất dễ thôi, các quý ông, nếu các anh chịu khó quan sát và xâu chuỗi các dữ kiện lại với nhau”, ông nói với các sinh viên sau một buổi học.
Bức tranh xã hội Anh thế kỷ 19
Ngoài tập trung vào Bell, tác phẩm còn theo dấu lịch sử ngành pháp y trên con đường trở thành một lĩnh vực khoa học uy tín, đồng thời khắc họa một bức tranh sống động về xã hội Anh thế kỷ 19, đặc biệt là Edinburgh thời Victoria, với những công trình kiến trúc tráng lệ, những khu ổ chuột hôi hám và cả những vụ án mạng rùng rợn.
 |
| Cuốn "Sleuth-Hound: The Case of the Real Sherlock Holmes" ra mắt ngày 20/10. Ảnh: Amazon. |
Đây là lĩnh vực quen thuộc đối với Fitzharris, người có bằng Tiến sĩ về lịch sử khoa học, y học và công nghệ. Cuốn sách đầu tay của bà, The Butchering Art (xuất bản năm 2017), kể về bác sĩ phẫu thuật người Anh Joseph Lister cùng cuộc đấu tranh của ông nhằm thúc đẩy vấn đề vệ sinh trong y học suốt thế kỷ 19.
Bản thân Bell cũng là một trong những người tiên phong áp dụng các quy tắc vệ sinh của Lister. Đồng thời, cộng sự lâu năm của ông trong các cuộc điều tra tội phạm, Henry Duncan Littlejohn, bác sĩ cảnh sát kiêm quan chức y tế công cộng tại Edinburgh, cũng vậy.
Thông qua các vụ án mạng mà Bell và Littlejohn tham gia điều tra, Fitzharris đánh giá những điều kiện xã hội thời bấy giờ, từ hoàn cảnh khốn cùng của trẻ em nghèo cho đến các quy tắc khắc nghiệt trong hệ thống phân tầng xã hội tại Anh.
Một trong những ví dụ điển hình nhất là phiên tòa năm 1888 xét xử vụ án Jane Kelly, một phụ nữ ở Edinburgh bị chồng đánh đến chết. Bell và Littlejohn đã thu thập những bằng chứng không thể chối cãi về một cuộc đánh đập tàn bạo dẫn đến tử vong.
Tuy nhiên, vào thời điểm đó, việc một người chồng đánh đập vợ mình không bị coi là hành vi quá nghiêm trọng. Dù các bằng chứng y khoa dẫn đến phán quyết có tội, bồi thẩm đoàn lại cho rằng cái chết của nạn nhân chưa đủ nghiêm trọng để áp dụng án tử hình, mức phạt tiêu chuẩn cho tội giết người.
Bell cũng là người ủng hộ việc tiếp nhận những phụ nữ đầu tiên vào một trường y tại Anh, đồng thời nỗ lực chuyên nghiệp hóa ngành điều dưỡng. Ông đã biên soạn một cuốn sách giáo khoa về vai trò thiết yếu của điều dưỡng trong việc chăm sóc bệnh nhân, một đóng góp được chính Florence Nightingale, người đặt nền móng cho ngành điều dưỡng hiện đại, tán dương.
Có thể nói Doyle đã thành công khắc họa được niềm đam mê của Bell đối với các chi tiết và tư duy logic thông qua nhân vật hư cấu Holmes, tuy nhiên, chưa thể hiện được lòng tốt và sự tận tâm đối với công bằng xã hội của người bác sĩ và giáo sư đáng kính. Theo New York Times, cuốn sách xuất sắc và đầy chiều sâu của Fitzharris đã làm được điều đó.
