Ngủ dậy hay bị tê bì tay chân là dấu hiệu bệnh gì?

Tê bì tay chân sau khi ngủ có thể liên quan đến tư thế, chèn ép thần kinh hoặc một số bệnh lý chuyển hóa, thần kinh nếu thường xuyên tái diễn. Ảnh: Healthline.

Sau một đêm ngủ, nhiều người thức dậy với cảm giác tê, châm chích hoặc như kiến bò ở bàn tay, bàn chân. Nếu tình trạng này chỉ xuất hiện thỉnh thoảng và nhanh chóng biến mất sau khi thay đổi tư thế, nguyên nhân có thể đơn giản là cơ thể nằm đè lên một chi trong thời gian dài.

Tuy nhiên, nếu tình trạng xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc xảy ra đồng thời ở cả tay và chân, nguyên nhân có thể không đơn thuần là nằm sai tư thế. Một số bệnh lý thần kinh, rối loạn chuyển hóa và thiếu hụt dinh dưỡng cũng có thể gây ra triệu chứng này.

Tư thế ngủ có thể gây tê tay chân

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), một trong những nguyên nhân thường gặp nhất là tư thế ngủ khiến dây thần kinh hoặc mạch máu ở tay, chân bị chèn ép trong thời gian dài. Chẳng hạn, nằm đè lên cánh tay, gập cổ tay hoặc giữ một chân ở tư thế bất thường suốt nhiều giờ có thể khiến chi bị tê, mất cảm giác hoặc có cảm giác kim châm khi vừa thức dậy.

Thông thường, cảm giác này giảm dần sau khi thay đổi tư thế, vận động hoặc xoa bóp nhẹ. Nếu tê chỉ xảy ra ở vị trí bị chèn ép và biến mất nhanh chóng, tình trạng này thường ít đáng lo hơn so với cảm giác tê kéo dài hoặc tái diễn không rõ nguyên nhân.

Hội chứng ống cổ tay

Theo Mayo Clinic, hội chứng ống cổ tay xảy ra khi dây thần kinh giữa bị chèn ép tại vùng cổ tay. Người bệnh có thể cảm thấy tê, châm chích hoặc đau ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và một phần ngón áp út.

Hội chứng ống cổ tay có thể gây tê, châm chích hoặc đau ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và một phần ngón áp út. Ảnh: Magnific.

Các triệu chứng thường rõ hơn vào ban đêm hoặc lúc mới thức dậy. Một số người có thể phải thức giấc vì cảm giác tê ở bàn tay và có xu hướng lắc hoặc xoa tay để dễ chịu hơn. Nếu tình trạng kéo dài, người bệnh có thể gặp khó khăn khi cầm nắm đồ vật hoặc cảm thấy bàn tay yếu hơn.

Thiếu vitamin B12

Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), vitamin B12 tham gia vào quá trình hình thành tế bào máu và duy trì chức năng của hệ thần kinh. Khi cơ thể thiếu vitamin này trong thời gian dài, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng thần kinh như tê, châm chích hoặc cảm giác kim châm ở bàn tay và bàn chân.

Một số trường hợp còn có thể mệt mỏi, yếu cơ, mất thăng bằng hoặc gặp vấn đề về trí nhớ và khả năng tập trung.

Nguy cơ thiếu vitamin B12 có thể tăng ở một số nhóm người, chẳng hạn người ăn chay nghiêm ngặt, người gặp vấn đề hấp thu tại đường tiêu hóa hoặc sử dụng một số loại thuốc trong thời gian dài. Tuy nhiên, việc bổ sung vitamin B12 nên dựa trên đánh giá nguyên nhân và xét nghiệm khi cần thiết, thay vì tự ý sử dụng.

Đái tháo đường và tổn thương thần kinh ngoại biên

Theo Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Bệnh Tiêu hóa và Bệnh Thận Mỹ (NIDDK), đường huyết tăng kéo dài có thể gây tổn thương các dây thần kinh ngoại biên. Một biểu hiện thường gặp là cảm giác tê, bỏng rát, châm chích hoặc đau ở bàn chân, sau đó có thể ảnh hưởng đến bàn tay.

Các triệu chứng do tổn thương thần kinh ngoại biên thường xuất hiện ở hai bên cơ thể và có xu hướng bắt đầu từ những vùng xa như ngón chân, bàn chân.

Vì vậy, người thường xuyên thức dậy với cảm giác tê ở cả hai bàn chân hoặc bàn tay, đặc biệt khi có tiền sử đường huyết cao, nên được kiểm tra đường huyết và đánh giá nguy cơ tổn thương thần kinh.

Các vấn đề ở cột sống có thể ảnh hưởng đến rễ thần kinh, gây tê, đau hoặc cảm giác châm chích lan từ cổ xuống tay hoặc từ lưng xuống chân. Ảnh: Magnific.

Bệnh lý cột sống và dây thần kinh

Các vấn đề ở cột sống cũng có thể gây tê hoặc đau lan xuống tay hoặc chân do ảnh hưởng đến các rễ thần kinh.

Chẳng hạn, tổn thương ở vùng cột sống cổ có thể gây đau hoặc tê lan từ cổ xuống vai, cánh tay và bàn tay. Trong khi đó, các vấn đề ở vùng thắt lưng có thể gây đau, tê hoặc cảm giác kiến bò lan xuống mông và chân.

Nếu tê bì đi kèm đau cổ, đau lưng, yếu cơ, cảm giác mất thăng bằng hoặc triệu chứng ngày càng tăng, người bệnh nên đi khám để xác định vị trí và nguyên nhân gây chèn ép thần kinh.

Rối loạn điện giải

Một số rối loạn điện giải trong cơ thể, chẳng hạn bất thường về nồng độ canxi, kali hoặc magie, cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động của thần kinh và cơ.

Người bệnh có thể xuất hiện cảm giác tê, châm chích, co cơ hoặc chuột rút. Tình trạng này có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau như mất nước, nôn ói, tiêu chảy kéo dài, một số bệnh lý hoặc thuốc đang sử dụng.

Khi nào tê tay chân cần đi khám?

Nếu cảm giác tê xuất hiện sau khi ngủ sai tư thế và biến mất nhanh chóng khi vận động, người bệnh có thể theo dõi và điều chỉnh tư thế ngủ.

Ngược lại, nên đi khám nếu tê bì thường xuyên tái diễn, kéo dài, lan rộng hoặc xuất hiện cả ở tay và chân. Đặc biệt, tình trạng tê kèm yếu cơ, đau cổ hoặc lưng, mất thăng bằng, khó cầm nắm đồ vật hay thay đổi cảm giác ở nhiều vùng cơ thể cần được đánh giá.

Nếu tê xuất hiện đột ngột, nhất là ở một bên cơ thể và đi kèm méo miệng, nói khó, yếu hoặc liệt tay chân, nhìn mờ, chóng mặt hoặc đau đầu dữ dội, người bệnh cần được cấp cứu ngay vì đây có thể là dấu hiệu của một tình trạng thần kinh cấp tính.