|
|
Sán lá gan là loài ký sinh trùng ký sinh có thể lây nhiễm ở người do ăn cá hoặc uống nước bị ô nhiễm. Ảnh: Science Photo Library. |
Sán lá gan là những loài giun ký sinh có thể xâm nhập và gây tổn thương cho gan, túi mật và đường mật. Con người có thể nhiễm loại ký sinh trùng này khi ăn cá sống hoặc chưa được nấu chín kỹ, rau cải xoong và các loại thực vật thủy sinh nhiễm nang sán hoặc uống phải nguồn nước ô nhiễm.
Sán lá gan thường không gây tử vong trực tiếp nhưng có thể tồn tại lâu trong cơ thể. Tình trạng nhiễm mạn tính có thể gây viêm, tổn thương gan và đường mật, thậm chí làm tăng nguy cơ một số biến chứng nghiêm trọng.
Nguyên nhân gây nhiễm sán lá gan
Theo Cleveland Clinic, các loài sán lá gan như Opisthorchis và Clonorchis sinensis có thể tồn tại dưới dạng ấu trùng trong các nang và xâm nhập vào cá nước ngọt. Trong khi đó, nang chứa ấu trùng sán lá gan Fasciola có thể sống trong nước, bám vào cải xoong và những thực vật thủy sinh khác.
Sau khi con người ăn phải thực phẩm chứa nang sán, các nang này mở ra trong đường tiêu hóa. Ấu trùng sau đó di chuyển đến gan, túi mật và đường mật, tiếp tục phát triển thành sán trưởng thành.
Một số con đường khiến con người có thể nhiễm sán lá gan gồm:
- Ăn cá sống hoặc chưa chín kỹ: Cá nước ngọt được muối nhẹ, hun khói hoặc ngâm chua vẫn có thể chứa ấu trùng sán nếu chưa được xử lý đúng cách.
- Ăn rau thủy sinh sống: Cải xoong và một số thực vật mọc dưới nước có thể nhiễm nang ấu trùng Fasciola.
- Uống hoặc nuốt phải nước nhiễm bẩn: Nguồn nước có chứa ký sinh trùng có thể trở thành con đường lây nhiễm.
- Ăn rau củ được rửa hoặc tưới bằng nước nhiễm: Nang sán có thể bám trên thực phẩm nếu nguồn nước bị ô nhiễm.
Vì vậy, việc ăn thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín kỹ, đặc biệt là cá nước ngọt và một số loại rau thủy sinh, có thể làm tăng nguy cơ nhiễm sán lá gan.
Dấu hiệu nhận biết
Nhiễm sán lá gan không phải lúc nào cũng gây triệu chứng rõ ràng. Một số trường hợp có thể chỉ được phát hiện khi kiểm tra sức khỏe hoặc làm xét nghiệm. Khi có biểu hiện, người bệnh có thể gặp những dấu hiệu sau:
Đau bụng, đặc biệt vùng hạ sườn phải
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), đau bụng là một trong những biểu hiện có thể gặp khi nhiễm sán lá gan. Người bệnh có thể đau ở vùng bụng trên bên phải, nơi gan và đường mật nằm. Cơn đau đôi khi xuất hiện từng đợt và có thể liên quan đến tình trạng viêm hoặc tắc nghẽn đường mật.
Sốt và mệt mỏi
Ở giai đoạn nhiễm sán lá gan lớn, khi ấu trùng di chuyển qua mô gan, người bệnh có thể bị sốt, mệt mỏi, buồn nôn hoặc nôn. Một số trường hợp còn xuất hiện phản ứng dị ứng như phát ban.
Gan to
Ấu trùng sán có thể gây tổn thương mô gan trong quá trình di chuyển. Tình trạng này có thể khiến gan to và gây đau hoặc cảm giác khó chịu ở vùng bụng trên bên phải.
Sụt cân
Ngoài buồn nôn, một người có thể chán ăn. Chán ăn có thể gây sụt cân nếu tình trạng này kéo dài theo thời gian.
Vàng da
Khi sán trưởng thành cư trú trong đường mật, chúng có thể gây viêm hoặc cản trở dòng chảy của mật. Người bệnh khi đó có thể xuất hiện vàng da hoặc vàng lòng trắng mắt. Đây là dấu hiệu cần được kiểm tra y tế, đặc biệt nếu đi kèm đau bụng hoặc sốt.
Rối loạn tiêu hóa
Nhiễm sán lá gan có thể đi kèm các biểu hiện như buồn nôn, chán ăn, tiêu chảy hoặc khó tiêu. Một số người có thể sụt cân nếu tình trạng nhiễm kéo dài. Tuy nhiên, đây là những triệu chứng không đặc hiệu và có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý tiêu hóa khác.
Ngoài các biểu hiện trên, xét nghiệm máu ở một số người nhiễm sán lá gan có thể ghi nhận tăng bạch cầu ái toan, đặc biệt trong giai đoạn cấp. Khi có các dấu hiệu nghi ngờ, đặc biệt là đau vùng hạ sườn phải kéo dài, sốt, vàng da hoặc có tiền sử ăn cá nước ngọt sống, người bệnh nên đi khám để được xét nghiệm và chẩn đoán phù hợp.
Da chỉ nhẵn mịn và căng bóng khi gan thải độc tốt. Mắt chỉ sáng trong khi lá gan được bồi bổ đúng cách. Có thể nói dưỡng gan chính là chìa khóa để dưỡng nhan. Cuốn sách Dưỡng gan để dưỡng nhan của bác sĩ - dược sĩ Thẩm Ninh là lời nhắc nhở đến phụ nữ hãy hình thành ý thức dưỡng gan.
