Môi trường làm việc lành mạnh cũng là một yếu tố quan trọng để hấp dẫn nhân sự. Ảnh minh họa: C.F.

Ta không thể đi cả chặng đường trăm mét chỉ trong nháy mắt. Ta cũng không thể gắn kết hoàn toàn mọi thành viên trong tổ chức để cùng theo đuổi mục tiêu chung và tận dụng kiến thức cục bộ của họ.

May mắn thay, để giành chiến thắng trong cuộc đua, hoặc trên thị trường, bạn chỉ phải giải quyết những thách thức này tốt hơn những đối thủ cạnh tranh. Điều này đòi hỏi bạn phải bổ sung một bộ công cụ mới vào hộp đồ nghề của mình, một thứ sẽ đưa bạn và tổ chức của mình đến nơi mà những người khác không thể đến.

Tôi sẽ cho bạn thấy rằng khi trở thành một nhà lãnh đạo siêu việt, bạn có thể giải quyết các vấn đề cơ bản về phần thưởng khích lệ và thông tin tốt hơn nhiều so với đa số các nhà lãnh đạo hiện nay.

Tài lãnh đạo siêu việt dựa trên sức mạnh truyền cảm hứng của những biện pháp khích lệ phi vật chất, ý thức cá nhân của nhân viên về ý nghĩa, thành tích và lòng tự trọng, cũng như các giá trị, đạo đức chung và lòng mong muốn thuộc về một cộng đồng của họ.

Nhà lãnh đạo siêu việt mời mọi người tham gia vào một dự án sẽ giúp cho cuộc sống của họ thấm nhuần ý nghĩa và tầm quan trọng. Một dự án như vậy hứa hẹn để lại một dấu ấn trên thế giới và dấu ấn này sẽ vượt xa hơn cả cuộc đời của những ai tạo nên nó.

“Hàng hóa phi vật chất” là trụ cột của tài lãnh đạo siêu việt, với sự kết hợp hiếm hoi giữa hai đặc tính cho phép các nhà lãnh đạo giải quyết những tình huống nan giải trong tổ chức theo cách mà tiền bạc và bổng lộc không thể chạm tới.

Thứ nhất, theo các nhà kinh tế học, hàng hóa đạo đức và hàng hóa luân lý là hàng hóa không có tính cạnh tranh. Điều này có nghĩa là nếu chúng ta làm việc trong cùng một tổ chức, thì việc tôi hưởng lợi từ mục đích cao cả, các giá trị đạo đức và cộng đồng thân thiết sẽ không hề ảnh hưởng đến (mà thậm chí còn bổ sung cho) khả năng hưởng lợi của bạn.

Ngược lại, với một lượng tiền thưởng cố định, phần nào được phân bổ cho bạn sẽ không còn dành cho tôi. Trong khi hàng hóa vật chất luôn bị ràng buộc bởi ngân sách và tạo ra sự thù địch do khan hiếm, thì hàng hóa đạo đức và hàng hóa luân lý không những không bị ràng buộc mà còn tạo ra sự cố kết, bởi chúng được hình thành theo các chuẩn mực văn hóa chung.

Theo ý nghĩa này, chúng giống như những gì mà các nhà kinh tế gọi là “hàng hóa công” (public goods), ví dụ như quốc phòng hoặc Internet.

Thứ hai, hàng hóa đạo đức và luân lý thì có tính loại trừ. Điều này nghĩa là, nếu bạn không phải là một phần của tổ chức, dù về mặt hình thức hay cảm xúc, thì những hàng hóa này không dành cho bạn. Điều này không giống với quốc phòng hoặc Internet, thứ mà mọi người đều phụ thuộc vào.

Tính loại trừ tạo nên cảm giác về ranh giới, thứ xác định một cộng đồng gồm các thành viên cùng chí hướng, cùng chung mục đích và một tập hợp giá trị đạo đức. Mục đích chung này thúc đẩy sự gắn kết giữa các thành viên trong tổ chức tốt hơn so với bất kỳ hàng hóa vật chất nào. Vì lẽ đó, hàng hóa đạo đức giống như những gì mà nhà kinh tế gọi là “hàng hóa tư nhân”, như những thứ chúng ta mua bán trên thị trường.

Các nhà kinh tế học gọi loại hàng hóa có tính loại trừ và không cạnh tranh này là “hàng hóa câu lạc bộ” (club goods). Bởi vì một khi bạn là thành viên của “câu lạc bộ”, thì bạn có thể tận hưởng hàng hóa này mà không làm ảnh hưởng đến sự tận hưởng của thành viên khác. Nhưng bạn phải trở thành thành viên trong câu lạc bộ để hưởng loại hàng hóa này.

Hàng hóa đạo đức cho phép các nhà lãnh đạo phân biệt giữa các nhân viên theo đuổi sứ mệnh (người truyền giáo) và các nhân viên theo đuổi tài chính (lính đánh thuê). Bằng cách phối hợp đúng đắn các biện pháp khích lệ về vật chất lẫn phi vật chất, bạn có thể thu hút các nhóm nhân viên tiềm năng khác nhau.

Lương bổng luôn là một “giao dịch trọn gói”. Giống như một tảng băng trôi, tiền lương và phúc lợi là phần dễ thấy. Nhưng chúng chỉ hàm chứa chưa đến 15% động lực thúc đẩy con người. Hơn 85% lý do mọi người tận tâm vào công việc hiện tại đều nằm dưới bề mặt. Và phần đó bao gồm sự tôn trọng, lòng quan tâm, sự chính trực, cảm giác thuộc về, cảm giác về thành quả, mục đích cao quý và các nguyên tắc đạo đức.

Abraham Maslow, nhà tâm lý học nổi tiếng đã mô tả thứ bậc các nhu cầu của con người, tuyên bố rằng một khi chúng ta đã thỏa mãn những nhu cầu cơ bản về sự sống còn và an toàn, như thức ăn và chỗ ở, thì mong muốn cao nhất của chúng ta đó là cảm giác rằng cuộc sống mình quan trọng, rằng chúng ta có thể góp phần biến thế giới thành một nơi tốt đẹp hơn cho những người xung quanh và thế hệ mai sau.

Tất cả chúng ta đều muốn sống, yêu thương và để lại di sản. Một tổ chức “dấn thân” sẽ cho phép mọi người đạt được cả ba điều ấy. Đó là hội đoàn tối thượng của hạnh phúc và lòng nhiệt huyết.