Vụ nhân viên di trú liên bang (ICE) khống chế và bắn chết Alex Pretti (37 tuổi) - một công dân Mỹ - đã thổi bùng làn sóng biểu tình phản đối dữ dội. Đây là ca tử vong thứ hai do đặc vụ liên bang gây ra chỉ trong chưa đầy ba tuần, làm gia tăng căng thẳng về sự hiện diện của lực lượng này tại các thành phố.
Sau khi vụ nổ súng sáng thứ Bảy (24/1) xảy ra, chính quyền Tổng thống Donald Trump ngay lập tức đổ lỗi cho nạn nhân. Thống đốc bang Minnesota Tim Walz chỉ trích đó là sự "vô lý" và "dối trá" sau khi xem các video hiện trường. Ông nói: “Ơn trời, ơn trời là chúng ta có video” để chứng minh điều đó.
 |
| Các đặc vụ liên bang xịt hơi cay trong một cuộc biểu tình tại Minneapolis. Ảnh: Reuters. |
Nạn nhân bị bắn trước khi tước vũ khí
Trong vụ nổ súng sáng 24/1, có ít nhất bốn đoạn video đã ghi lại diễn biến trước, trong và sau cái chết của Alex Pretti, một y tá hồi sức cấp cứu.
 |
| Khẩu súng ngắn Sig Sauer P320 được chính quyền đăng lên mạng sau vụ nổ súng. Ảnh: Minneapolis Police |
Theo video do các nhân chứng cung cấp cho CNN, Pretti đang đứng dưới lòng đường, một tay dùng điện thoại quay phim đặc vụ, tay kia điều phối giao thông, thì thấy một đặc vụ va chạm với những người xung quanh. Anh hét lớn: “Đừng đẩy họ vào dòng xe cộ!”.
Viên sĩ quan liền tiến về phía Pretti và nhóm người chứng kiến rồi đẩy ngã một người phụ nữ. Khi Pretti bước vào giữa để can thiệp, đặc vụ này đã xịt hơi cay và kéo ghì anh xuống đường.
Trong khi các đặc vụ tìm cách khống chế Pretti, người dân dọc con phố đã đồng loạt dùng điện thoại ghi lại hiện trường.
CNN trích dẫn video cho thấy các sĩ quan hét lên “hắn có súng”. Ngay lập tức, ít nhất sáu đặc vụ khác ập đến vây quanh và đè chặt Pretti xuống đất khi anh có dấu hiệu chống cự, dẫn đến một cuộc xô xát hỗn loạn.
Một đặc vụ khác thò tay vào thắt lưng lấy súng của Pretti trong lúc nhóm sĩ quan đang cố gắng khống chế anh ta. “Chỉ hơn một giây sau khi sĩ quan đó có được khẩu súng trên tay, một tiếng súng vang lên, tiếp theo là ít nhất 9 phát nữa bắn về phía Pretti”, video này quay lại.
 |
| Ảnh chụp Alex Pretti đang quay video bằng điện thoại khi bị một đặc vụ liên bang đẩy ngã - Ảnh: JESSIE |
Chính quyền khẳng định nổ súng tự vệ
Công dân Mỹ bị bắn chết là ai?
 |
Theo BBC, các thành viên trong gia đình Alex Pretti biết rằng anh có một khẩu súng được cấp phép hợp pháp, nhưng chưa bao giờ mang theo trên người.
Là một y tá hồi sức tại cơ sở chăm sóc cựu chiến binh, người đàn ông 37 tuổi này đã tham gia các cuộc biểu tình sau khi bà Renee Good bị một nhân viên di trú liên bang bắn chết ở thành phố hồi đầu tháng này.
“Pretti quan tâm sâu sắc đến con người và rất bức xúc với những gì đang diễn ra ở Minneapolis cũng như trên khắp nước Mỹ với ICE, giống như hàng triệu người khác,” ông Michael Pretti, cha của Pretti nói với hãng tin AP. “Con tôi cho rằng việc đi biểu tình là cách thể hiện sự quan tâm đó".
Mẹ anh, bà Susan Pretti, cho hay con trai mình rất lo lắng về hướng đi của đất nước, đặc biệt là việc chính quyền Trump thu hẹp các quy định về môi trường.
“Nó ghét việc mọi người tàn phá đất đai", bà nói. “Con tôi là người thích hoạt động ngoài trời… Con tôi yêu Mỹ, nhưng ghét những gì người ta đang làm với đất nước này”.
Cha Pretti cho hay đã nói chuyện với con trai “khoảng hai tuần trước” và anh nói rằng mình biết không nên “làm điều dại dột” trong các cuộc biểu tình.
Trong một tuyên bố, phát ngôn viên Bộ An ninh Nội địa (DHS) Tricia McLaughlin khẳng định một sĩ quan đã nổ súng vào Pretti do lo ngại cho tính mạng của mình. “Các sĩ quan đã cố gắng tước vũ khí của nghi phạm nhưng đối tượng có vũ trang này đã chống trả quyết liệt”, bà McLaughlin nói.
“Vì lo sợ cho tính mạng bản thân và sự an toàn của đồng nghiệp, một đặc vụ đã nổ súng tự vệ”. Bà cho biết thêm nhân viên y tế đã sơ cứu nhưng Pretti được xác nhận tử vong tại hiện trường.
Tổng thống Donald Trump cùng giới chức liên bang sau đó đăng tải ảnh khẩu súng được cho là của Pretti lên mạng xã hội. Dựa vào khẩu súng có hai băng đạn, bà McLaughlin lập luận - rằng “đây có vẻ là tình huống đối tượng muốn gây sát thương tối đa và thảm sát lực lượng hành pháp”.
Phó Chánh văn phòng Stephen Miller gọi Pretti là “kẻ khủng bố nội địa”, “cố gắng ám sát lực lượng thực thi pháp luật liên bang”.
Trái ngược với các tuyên bố từ chính quyền liên bang, Thống đốc Tim Walz chỉ trích đó là sự "vô lý" và "dối trá" sau khi xem các video hiện trường. Ông Walz mô tả những hình ảnh này là "kinh tởm" và khẳng định bang Minnesota sẽ trực tiếp dẫn dắt cuộc điều tra do không tin tưởng phía liên bang. Đáng chú ý, cảnh sát Minneapolis cũng xác nhận ông Pretti sở hữu súng có giấy phép hợp lệ, theo Reuters.
Charles Ramsey - nhà phân tích thực thi pháp luật - cũng bác bỏ luận điệu của giới chức trong chính quyền. Theo ông, việc quá nhiều đặc vụ vây chặt Pretti có thể khiến các sĩ quan cản trở lẫn nhau hoặc làm trầm trọng thêm sự nhầm lẫn về tình trạng vũ khí của nạn nhân.
Vũ khí chống lại ICE
Sau phát biểu của chính quyền Trump, cộng đồng mạng mổ xẻ 4 video quay lại hiện trường, từ các chuyên gia hành pháp đến những người dùng Instagram, Reddit, YouTube và mạng xã hội. Họ soi kỹ từng khung hình và phóng to video để làm rõ sự việc.
Tờ Minnesota Star Tribune tối thứ Bảy đưa tin rằng “một số chi tiết trong tuyên bố của chính phủ về vụ nổ súng không khớp với những thước phim do nhân chứng ghi lại”.
“Việc nhanh chóng công bố các phân tích về những sự kiện như thế này là tối quan trọng, đặc biệt khi chính phủ Mỹ cùng các cơ quan như ICE và DHS sẵn sàng bắt đầu nói dối ngay lập tức về những gì đang xảy ra”, Eliot Higgins, người sáng lập Bellingcat, một tổ chức điều tra trực tuyến, nói.
Trước làn sóng trấn áp của ICE, giới chức Minnesota thúc giục mọi người ra làm chứng, khẳng định chiếc điện thoại trong túi chính là một thứ quyền lực.
“Hãy luôn mang theo điện thoại bên mình”, ông Walz phát biểu tuần trước. “Nếu thấy ICE xuất hiện trong khu phố, hãy rút điện thoại ra và bấm ghi hình. Hãy giúp chúng tôi xây dựng cơ sở dữ liệu về những hành động tàn bạo đối với người dân Minnesota - không chỉ để lưu lại cho hậu thế, mà còn để tích lũy bằng chứng cho việc truy tố trong tương lai”.
    |
CNN đã phân tích video nhân viên di trú bắn chết Alex Pretti tại Minneapolis. Tổng hợp lại, những hình ảnh này cho thấy sự mâu thuẫn với các tuyên bố của Bộ An ninh Nội địa về vụ việc. |
Nhiều người dân đã bắt đầu hành động như vậy. Hầu hết bản tin truyền hình và bài báo tại Minnesota hiện nay đều trích dẫn những cảnh quay lan truyền này. Trong những tuần gần đây, từ các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp, những người có tầm ảnh hưởng trên mạng xã hội đến người dân bình thường đều đã ghi lại những hình ảnh và thước phim khó quên.
Ở khía cạnh nào đó, các video của nhân chứng chính là lời đáp trả đối với bộ máy sản xuất hình ảnh hùng hậu của ICE - thứ mà một số nhà bình luận ví như một công cụ tuyên truyền.
Hàng loạt tài khoản Instagram và kênh YouTube mới đã xuất hiện để lan tỏa những nội dung này, tạo nên một hệ sinh thái thông tin thực địa toàn diện về những căng thẳng đang diễn ra.
 |
| Vụ nổ súng đã thổi bùng làn sóng biểu tình phản đối chiến dịch trấn áp nhập cư tại Minneapolis và các thành phố khác. Ảnh: Reuters |
Vụ nổ súng ngày 24/1 là "giọt nước tràn ly" sau hàng loạt sự việc gây phẫn nộ tại Minneapolis. Trước đó, dư luận đã sục sôi vì cái chết của công dân Renee Good, vụ bắt giữ một người đàn ông ngay tại nhà khi chỉ mặc quần đùi, và việc giam giữ các học sinh, trong đó có cả một bé trai 5 tuổi.
Giới phân tích chính trị đã chỉ ra mối liên hệ giữa các đoạn video này và kết quả thăm dò dư luận cho thấy sự phản đối đối với chiến dịch thực thi di trú của liên bang. CNN đầu tuần này đưa tin một số quan chức của Tổng thống Trump đã bày tỏ lo ngại về "hình ảnh của cuộc trấn áp di trú khi người dân Mỹ ngày càng bất an trước những cảnh tượng hỗn loạn" được phát sóng từ Minnesota.
Đọc để hiểu rõ hơn lịch sử nước Mỹ
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách Lẽ thường - cuốn sách của tác giả Thomas Paine được xuất bản lần đầu vào năm 1776 và đã có vai trò quan trọng trong thời kỳ lập quốc của Mỹ. Cho đến hôm nay, cuốn sách vẫn còn nguyên giá trị lịch sử đối với những ai quan tâm đến lịch sử nước Mỹ.
