Năm khủng hoảng của ngành kim cương

Vụ án buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương cùng hàng loạt lùm xùm về nguồn gốc, kiểm định thời gian qua khiến nhiều người tiêu dùng hoang mang khi mua và sở hữu kim cương. Ảnh minh họa: Reuters.

Ngày 2/7, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết đã triệt phá thành công đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia do các đối tượng người nước ngoài điều hành. Đến nay, cơ quan điều tra đã khởi tố 22 bị can, thu giữ 1.100 viên kim cương các loại cùng nhiều tài liệu, dữ liệu điện tử và vật chứng phục vụ điều tra.

Vụ án buôn lậu 28.000 viên kim cương gây rúng động thị trường

Theo kết quả điều tra ban đầu, từ năm 2024 đến nay, đường dây này đã đưa hơn 28.000 viên kim cương nhập lậu vào Việt Nam tiêu thụ, với doanh thu ước tính khoảng 280 tỷ đồng.

Cơ quan điều tra xác định các đối tượng cầm đầu là người Ấn Độ, chủ yếu sinh sống và làm việc tại Hong Kong (Trung Quốc). Từ đây, nhóm này thu gom kim cương từ Ấn Độ, tập kết tại Hong Kong rồi tổ chức vận chuyển trái phép vào Việt Nam tiêu thụ.

Đáng chú ý, trong số các bị can có ông Đặng Ngọc Thảo, sinh năm 1974, trú tại phường Bình Thạnh (TP.HCM). Cá nhân này được xác định là Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (PNJ-LAP).

Theo cơ quan điều tra, Thảo đã câu kết với các đối tượng trong đường dây để mua kim cương nhập lậu có thông số không trùng khớp giấy chứng nhận kiểm định GIA với giá rẻ. Sau đó, Thảo mài bỏ mã số GIA được khắc trên kim cương, khắc lại mã số và cấp giấy chứng nhận kiểm định mới của PNJ-LAP để hợp thức hóa nguồn gốc, bán ra thị trường nhằm thu lợi bất chính.

Cơ quan điều tra cho biết giấy chứng nhận kiểm định là yếu tố quan trọng quyết định giá trị thương mại cũng như niềm tin của khách hàng đối với kim cương. Trong khi đó, PNJ-LAP là đơn vị giám định độc lập và theo quy định không được phép kinh doanh các sản phẩm do chính mình kiểm định. Hành vi của Đặng Ngọc Thảo không chỉ phục vụ mục đích vụ lợi mà còn ảnh hưởng đến uy tín của đơn vị kiểm định và niềm tin của người tiêu dùng đối với thị trường kim cương.

Đối tượng Đặng Ngọc Thảo. Ảnh: Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Thanh Hóa.

PNJ-LAP (P-Lab) là công ty con của CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (HoSE: PNJ), hoạt động độc lập và chuyên thực hiện dịch vụ kiểm định các sản phẩm về vàng, hợp kim cùng các sản phẩm từ đá.

Ngay sau thông tin trên, P-Lab phát thông báo khẳng định ông Đặng Ngọc Thảo hiện không còn giữ chức giám đốc tại doanh nghiệp, đồng thời cho biết vụ việc thuộc trách nhiệm pháp lý của cá nhân.

Là công ty mẹ của P-Lab, PNJ cho biết đang phối hợp chặt chẽ với đơn vị này để thực hiện các yêu cầu của cơ quan chức năng, đồng thời hỗ trợ công tác quản trị nhằm đảm bảo hoạt động của P-Lab diễn ra ổn định, liên tục và tuân thủ các quy định hiện hành. Doanh nghiệp nhấn mạnh luôn đặt chất lượng sản phẩm và quyền lợi khách hàng là ưu tiên hàng đầu.

"Tất cả kim cương do PNJ phân phối được kiểm định tại P-Lab đều áp dụng quy trình kiểm tra chất lượng theo tiêu chuẩn ISO, đồng thời đối soát tiêu chuẩn chất lượng của Viện ngọc học quốc tế GIA và có hồ sơ lưu để có thể truy xuất các thông số kỹ thuật của từng viên theo yêu cầu", PNJ cam kết.

Doanh nghiệp cũng khẳng định toàn bộ hệ thống bán lẻ vẫn hoạt động bình thường. Các chính sách bán hàng, bảo hành, thu đổi, hậu mãi và các quyền lợi liên quan của khách hàng vẫn được thực hiện đầy đủ.

Tuy nhiên, thông tin về vụ án vẫn khiến nhiều người tiêu dùng lo ngại. Trên các nền tảng mạng xã hội, không ít khách hàng bày tỏ sự hoang mang khi đã mua kim cương hoặc đang có ý định mua. Là một trong những thương hiệu lớn nhất ngành trang sức, việc vụ án có liên quan đến nguyên lãnh đạo đơn vị giám định của PNJ khiến nhiều người đặt câu hỏi về cách nhận diện, kiểm định và xác thực nguồn gốc kim cương trên thị trường.

Dần mất niềm tin vào kim cương

Thực tế, đây không phải lần đầu thị trường kim cương rơi vào khủng hoảng niềm tin. Trước đó, trong khoảng 3 tuần, từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 6, thị trường đã liên tiếp chứng kiến nhiều biến động sau một buổi livestream trên mạng xã hội liên quan đến hoạt động kinh doanh kim cương của tiệm vàng Kim Lý - một thương hiệu lâu năm tại TP.HCM.

Nội dung livestream cho biết khi kiểm tra thông tin giao dịch trên thị trường quốc tế thì phát hiện viên kim cương đã mua tại Kim Lý không khớp với mã số định danh được cung cấp.

Ngay sau khi xuất hiện thông tin trên, tiệm vàng Kim Lý khẳng định thương hiệu tồn tại suốt 44 năm nhờ uy tín. Doanh nghiệp cho biết nếu khách hàng nghi ngờ có thể mang sản phẩm đi kiểm định tại các đơn vị chức năng, cửa hàng sẽ hoàn lại chi phí kiểm định. Đồng thời, nếu khách hàng muốn bán lại, Kim Lý cam kết thu mua theo giá trên hóa đơn, chỉ chênh lệch khoảng 5-10%.

Dù vậy, làn sóng lo ngại vẫn lan rộng. Nhiều khách hàng đồng loạt mang kim cương đến bán lại. Những ngày đầu, Kim Lý vẫn nhận thu mua nhưng khi lượng khách tăng đột biến, doanh nghiệp thừa nhận không còn đủ dòng tiền để tiếp tục thu mua.

Từ sự cố của Kim Lý, tâm lý hoang mang nhanh chóng lan sang toàn bộ thị trường kim cương tại TP.HCM. Khách hàng của nhiều thương hiệu khác cũng đồng loạt mang sản phẩm đến yêu cầu thu đổi, khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng mất cân đối thanh khoản.

Sau đó, loạt cửa hàng như Long Ngọc Luxury, Helia, PJA, Tâm Luxury... phải tạm đóng cửa hoặc tạm dừng chính sách thu mua lại để xử lý khủng hoảng.

Cụ thể, đầu tháng 6, Long Ngọc Luxury thông báo với khách hàng rằng cuộc khủng hoảng của thị trường đã vượt ngoài tầm kiểm soát và doanh nghiệp buộc phải tạm dừng hoạt động.

Ban đầu, doanh nghiệp thông báo đóng cửa từ ngày 2/6 đến 7/6 để nâng cấp cửa hàng. Tuy nhiên, đến ngày 8/6, fanpage chính thức bất ngờ thông báo ngừng hoạt động với lý do đã nỗ lực duy trì kinh doanh trước những biến động của thị trường nhưng việc tiếp tục hoạt động không còn phù hợp với điều kiện thực tế.

Ngày 9/6, ông Lê Văn Tâm, chủ cửa hàng Tâm Luxury cũng đăng tải nhiều thông tin nhằm trấn an khách hàng. Đơn vị khẳng định toàn bộ sản phẩm đều có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và được kinh doanh theo đúng quy định pháp luật. Ông Tâm cho biết dù không liên quan đến lùm xùm từ vụ livestream, doanh nghiệp vẫn chịu tác động mạnh khi lượng khách mang kim cương đến bán lại tăng đột biến.

Theo ông, dù đã dồn nguồn lực để hỗ trợ khách hàng thu đổi từ cuối tháng 5, sau khoảng 10 ngày lượng khách tăng quá nhanh, công ty không còn khả năng xoay xở dòng tiền nên buộc phải tạm dừng mua vào, chờ thị trường ổn định rồi mới tiếp tục thực hiện chính sách thu đổi theo cam kết.

Tâm Luxury khẳng định doanh nghiệp vẫn hoạt động bình thường, không né tránh trách nhiệm và sẽ tiếp tục đồng hành với khách hàng. Công ty cho biết cần thêm thời gian để xử lý lượng yêu cầu thu đổi nhằm đảm bảo quyền lợi cho khách hàng theo lịch hẹn.

Trong giai đoạn này, doanh nghiệp cũng liên tục triển khai các chương trình giảm giá 10-15%. Theo ông Tâm, đây là mức ưu đãi chưa từng có của cả doanh nghiệp lẫn thị trường kim cương. Tuy nhiên, trước áp lực thanh khoản do khách hàng đồng loạt bán lại sản phẩm, doanh nghiệp buộc phải tăng khuyến mại để xoay vòng dòng tiền. "Nếu không chạy chương trình, doanh nghiệp không thể duy trì được", ông nói.