Mỹ và Iran tích cực chuẩn bị cho lễ ký thỏa thuận hòa bình chính thức

Tổng thống Mỹ Donald Trump kỳ vọng vào thỏa thuận với Iran. Ảnh: Reuters.

Theo nguồn tin ngoại giao, các cuộc họp tại Doha nhằm chuẩn bị cho lễ ký kết chính thức bản ghi nhớ Mỹ-Iran về kết thúc chiến tranh. Tuy nhiên, thành phần tham gia của mỗi bên cũng như lịch trình họp cụ thể, chưa được công bố. Trước đó, cả Mỹ và Iran hồi sáng sớm nay cùng xác nhận sẽ ký thỏa thuận sơ bộ về kết thúc chiến tranh tại Thụy Sĩ cuối tuần này.

Việc hai bên thống nhất đi đến thỏa thuận, là kết quả của các nỗ lực ngoại giao con thoi dày đặc mà các quốc gia khu vực, đứng đầu là Pakistan và Qatar, tích cực triển khai. Trong đó, các nhà thương thuyết Qatar được cho là đã dành tới 17 giờ đồng hồ đàm phán căng thẳng liên tục tại Tehran, Iran, trước khi trở về Doha sáng nay. Qatar hiện cũng đang quản lý hàng tỷ USD tiền bán dầu bị phong tỏa của Iran.

Về tình hình lưu thông qua eo biển Hormuz, truyền thông khu vực đưa tin, một số tàu thương mại đã bắt đầu di chuyển về khu vực này từ cả hai hướng trong sáng nay, ngay sau khi thông tin về thỏa thuận Mỹ-Iran được công bố. Tuy nhiên, mới chỉ có tàu chở khí hóa lỏng Disha của hãng Petronet (Ấn Độ), được ghi nhận đã chính thức đi qua eo Hormuz. Theo dữ liệu của Kpler, hiện tại, đang có khoảng 155 tàu chở dầu và hóa chất neo đậu tại vùng Vịnh, giảm từ mức 201 tàu ở thời điểm cuối tháng 5.

Mở lại eo Hormuz là một trong những nội dung then chốt trong bản ghi nhớ mà Mỹ và Iran cùng xác nhận đã đạt được. Tuy nhiên, thời điểm chính xác về mở lại tuyến hàng hải huyết mạch này, vẫn chưa được các bên thông tin một cách thống nhất. Phía Mỹ khẳng định việc mở lại eo Hormuz diễn ra ngay lập tức, trong khi Iran thông báo bước đi này được tiến hành trong vòng 30 ngày kể từ khi ký kết thỏa thuận.

Trung Quốc hoan nghênh thỏa thuận Mỹ-Iran

Trung Quốc đã hoan nghênh thỏa thuận đạt được giữa Mỹ và Iran, đồng thời khẳng định sẵn sàng tiếp tục đóng vai trò xây dựng trong việc khôi phục hòa bình ở Trung Đông. Tuyên bố được người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm đưa ra tại cuộc họp báo chiều 15/6. Ông nhấn mạnh, Trung Quốc hoan nghênh thỏa thuận đạt được giữa Mỹ và Iran về nội dung bản ghi nhớ giai đoạn đầu (MoU) và đánh giá cao nỗ lực hòa giải của Pakistan.

“Trung Quốc hy vọng Mỹ và Iran sẽ ký kết bản ghi nhớ giai đoạn đầu theo đúng kế hoạch, các bên liên quan sẽ tuân thủ lựa chọn hòa bình, giải quyết vấn đề thông qua đối thoại và đàm phán”.

Ông cũng cho biết Trung Quốc sẵn sàng cùng với cộng đồng quốc tế tiếp tục đóng vai trò xây dựng trong việc khôi phục hòa bình và ổn định cho Trung Đông và vùng Vịnh trong thời gian sớm nhất.

Liên quan đến eo biển Hormuz, ông Lâm Kiếm tuyên bố, đây là eo biển quan trọng đối với hàng hải quốc tế, việc khôi phục ổn định ở eo biển này phù hợp với lợi ích chung của các nước trong khu vực và cộng đồng quốc tế.

Ông hy vọng, với các điều khoản về việc mở lại eo biển đưa ra trong biên bản ghi nhớ giai đoạn đầu, eo biển Hormuz sẽ sớm được khôi phục an toàn và tự do đi lại, đồng thời cho biết Trung Quốc sẵn sàng duy trì liên lạc với các nước trong khu vực và cộng đồng quốc tế về các vấn đề liên quan.

Trước đó, ngày 14/6, Mỹ và Iran thông báo đã đạt thỏa thuận nhằm chấm dứt hơn ba tháng giao tranh. Trong bài đăng trên mạng xã hội, Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận đồng ý chấm dứt lệnh phong tỏa đường biển của Mỹ đối với các cảng của Iran, đổi lại Tehran mở lại eo biển Hormuz và tiếp tục ngừng giao tranh.

Đây được coi là kết quả “lịch sử” sau tiến trình đàm phán không ngừng nghỉ dưới sự trung gian của Pakistan và một số nước Trung Đông. Thỏa thuận này được kỳ vọng sẽ chấm dứt các hành động thù địch, mở lại eo biển Hormuz và tiến tới đàm phán hạt nhân, dù vẫn còn nhiều ẩn số.

Nhật Bản: Phải đạt được thỏa thuận cuối cùng càng sớm càng tốt

Liên quan đến việc Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn, trong chiều 15/6, Ngoại trưởng Nhật Bản Motegi Toshimitsu đã lần lượt có các cuộc điện đàm riêng rẽ với hai Ngoại trưởng Pakistan và Iran.

Mở đầu cuộc trao đổi qua điện thoại với Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Pakistan Mohammad Ishaq Dar, Ngoại trưởng Nhật Bản Motegi Toshimitsu đã hoan nghênh Bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran về việc ngừng bắn và các vấn đề khác, coi đây là một bước tiến lớn hướng tới giải quyết tình hình và một lần nữa bày tỏ sự tôn trọng sâu sắc đối với những nỗ lực hòa giải chủ động của Pakistan dẫn đến thỏa thuận này.

Ông Motegi cũng khẳng định Nhật Bản sẽ tiếp tục ủng hộ các nỗ lực ngoại giao của các nước trung gian hòa giải, trong đó có Pakistan. Đáp lại, Phó Thủ tướng Pakistan đã giải thích bối cảnh và triển vọng tương lai của thỏa thuận. Cả hai bên nhất trí tiếp tục hợp tác để đạt được thỏa thuận cuối cùng giữa Mỹ và Iran càng sớm càng tốt.

Sau khi trao đổi ý kiến với phía Pakistan, Bộ trưởng Motegi đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Iran Abbas Araghchi. Ngoại trưởng Motegi cho rằng điều quan trọng nhất là việc thực hiện nghiêm túc Bản ghi nhớ và đạt được thỏa thuận cuối cùng càng sớm càng tốt, đồng thời cam kết Nhật Bản sẽ tiếp tục đóng vai trò xây dựng hướng tới việc hiện thực hóa hòa bình và ổn định trong toàn khu vực Trung Đông.

Bộ trưởng Motegi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo càng sớm càng tốt quyền tự do và an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz cho tàu thuyền của tất cả các nước, bao gồm cả Nhật Bản, và mạnh mẽ đề nghị việc cho phép tất cả các tàu thuyền liên quan đến Nhật Bản đang bị kẹt lại ở Vịnh Ba Tư được lưu thông càng sớm càng tốt.

Về phần mình, Ngoại trưởng Araghchi đã giải thích diễn biến các sự kiện dẫn đến thỏa thuận và cung cấp các thông tin về triển vọng đàm phán giữa Mỹ và Iran, cũng như lập trường của Iran. Cả hai bộ trưởng đều khẳng định sẽ tiếp tục duy trì liên lạc chặt chẽ để sớm đạt được thỏa thuận cuối cùng.