|
|
Mỹ và Iran nhất trí tạm dừng các hành động quân sự và nối lại đàm phán sau khi liên tiếp cáo buộc nhau vi phạm ngừng bắn. Ảnh: Reuters. |
Iran và Mỹ đã nhất trí tạm dừng các cuộc tấn công tại Vùng Vịnh và nối lại đàm phán về tranh chấp liên quan đến eo biển Hormuz, một quan chức Mỹ cho biết ngày 28/6, theo Reuters. Động thái này làm dấy lên hy vọng cứu vãn thỏa thuận hòa bình tạm thời vốn đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ sau nhiều ngày hai bên liên tiếp trả đũa quân sự.
"Các cuộc đàm phán kỹ thuật sẽ tiếp tục trên tất cả các nội dung của Biên bản ghi nhớ (MOU). Trước mắt, cả hai bên sẽ ngừng các hành động quân sự và tàu thuyền sẽ được tự do lưu thông", vị quan chức Mỹ cho biết, đề cập tới Biên bản ghi nhớ gồm 14 điểm được hai bên thống nhất hôm 17/6 nhằm mở lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz.
Trang tin Axios, đơn vị đầu tiên đưa tin về việc hai bên ngừng các hành động thù địch, dẫn lời một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết các cuộc đàm phán sẽ được nối lại vào ngày 30/6 tại Qatar.
Việc quay trở lại bàn đàm phán diễn ra sau nhiều ngày căng thẳng leo thang. Mọi chuyện bắt đầu khi một vật thể bay của Iran đánh trúng một tàu chở hàng tại eo biển Hormuz hôm 25/6. Sau đó, Mỹ và Iran liên tiếp tiến hành các đòn tấn công trả đũa, đồng thời cáo buộc đối phương vi phạm lệnh ngừng bắn tạm thời được thiết lập ngày 17/6.
Rạng sáng 28/6, Iran phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Kuwait và Bahrain, chỉ ít giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo rằng Cộng hòa Hồi giáo Iran "sẽ không còn tồn tại" nếu không tuân thủ thỏa thuận chấm dứt chiến sự.
Trong khi đó, quân đội Israel thông báo đã tiếp tục không kích các tay súng Hezbollah được Iran hậu thuẫn tại Lebanon, phá hủy hệ thống hạ tầng ngầm của lực lượng này tại một ngôi làng ở miền Nam Lebanon.
Đây là cuộc tấn công mới nhất sau đòn không kích diễn ra không lâu sau khi Israel và Lebanon đạt được một thỏa thuận ngừng bắn mới vào ngày 27/6. Tehran khẳng định giao tranh tại Lebanon phải chấm dứt nếu muốn duy trì thỏa thuận hòa bình rộng hơn trong khu vực.
Trước đó, quân đội Mỹ cho biết đã tiếp tục tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran, chỉ vài giờ sau khi một tàu chở dầu bị tấn công tại eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới, nơi Tehran đã phong tỏa phần lớn hoạt động hàng hải trong suốt thời gian xung đột.
"Có thể sẽ đến lúc chúng tôi không thể tiếp tục kiềm chế và buộc phải hoàn tất bằng biện pháp quân sự nhiệm vụ mà chúng tôi đã khởi đầu rất thành công", Tổng thống Donald Trump viết trên mạng xã hội trước khi Axios đưa tin về việc hai bên nhất trí ngừng giao tranh.
Thỏa thuận hòa bình tạm thời gồm 14 điểm được xây dựng nhằm chấm dứt cuộc xung đột bùng phát từ ngày 28/2 giữa Mỹ, Israel và Iran, đồng thời mở lại eo biển Hormuz để phục vụ hoạt động hàng hải trong khi các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran và các vấn đề khác tiếp tục được tiến hành.
Bước leo thang sau đàm phán
Một vòng đàm phán do Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf dẫn đầu, với vai trò trung gian của Thụy Sĩ, đã diễn ra cách đây một tuần. Sau cuộc gặp, Washington quyết định nới lỏng một số lệnh trừng phạt đối với Tehran. Tuy nhiên, các cuộc giao tranh sau đó vẫn bùng phát trở lại và ngày càng dữ dội.
Khoảng một giờ sau tuyên bố của ông Trump, quân đội Kuwait cho biết hệ thống phòng không nước này đã được kích hoạt để đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái. Bahrain cũng phát còi báo động trên toàn quốc.
 |
| Một căn hộ bị hư hại trong một tòa nhà chung cư, theo Bộ Nội vụ Bahrain, đã bị máy bay không người lái của Iran tấn công, tại Muharraq (Bahrain) ngày 28/6. Ảnh: Reuters. |
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố hải quân và không quân của lực lượng này đã triển khai các đợt tấn công bằng tên lửa và UAV nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Kuwait và Bahrain.
Theo IRGC, các cuộc không kích của Mỹ đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và "sẽ dẫn đến việc chấm dứt hoàn toàn mọi tiến trình ngoại giao", kênh truyền hình nhà nước Press TV đưa tin. Bộ tư lệnh hải quân IRGC cũng cảnh báo các căn cứ của Mỹ trong khu vực "sẽ phải trải qua địa ngục trong những ngày tới".
Một quan chức Mỹ xác nhận với Reuters rằng Iran đã nhằm mục tiêu vào các cơ sở quân sự của Mỹ, song cho biết hiện chưa ghi nhận thương vong nào đối với lực lượng Mỹ cũng như thiệt hại đáng kể tại các căn cứ ở Trung Đông. Tuy nhiên, tình hình vẫn đang diễn biến rất nhanh.
Vài giờ sau, còi báo động tiếp tục vang lên lần thứ hai tại Bahrain. Giới chức nước này cho biết một cuộc tấn công của Iran đã làm hư hại một tòa nhà dân cư tại tỉnh Muharraq nhưng không gây thương vong. Bahrain đồng thời kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc triệu tập một phiên họp khẩn để xem xét trách nhiệm của Iran.
Quân đội Kuwait cho biết đã đánh chặn thành công hai tên lửa đạn đạo mà không ghi nhận thiệt hại về người hay tài sản.
Trong một diễn biến khác, Qatar thông báo một công dân nước này đã thiệt mạng sau khi bị mảnh đạn găm trúng trên một con tàu mất tích từ ngày 27/6. Một người khác cũng bị thương trong vụ việc.
Bộ Nội vụ Qatar cho biết đây là hậu quả của "các hoạt động quân sự trong khu vực", nhưng không nêu rõ địa điểm xảy ra vụ việc cũng như không quy trách nhiệm cho bất kỳ bên nào.
Ngày 17/6, Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad với sự trung gian của Pakistan, cam kết giải quyết bất đồng bằng đối thoại và giảm căng thẳng khu vực. Thỏa thuận được cộng đồng quốc tế, trong đó có Việt Nam, hoan nghênh như một bước tiến quan trọng nhằm duy trì hòa bình, ổn định ở Trung Đông và bảo đảm an ninh hàng hải, năng lượng toàn cầu.
Tại vòng đàm phán cấp cao ở Thụy Sĩ ngày 22/6, cả Washington và Tehran đều đánh giá các cuộc thảo luận đạt kết quả tích cực, mở đường cho một thỏa thuận toàn diện về an ninh khu vực, tự do hàng hải qua eo biển Hormuz.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
