Mỹ tính đánh đảo Kharg để mở cửa Hormuz

Ba tuần sau khi chiến sự giữa liên quân Mỹ-Israel và Iran bùng phát, Eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới, vẫn trong tình trạng bị gián đoạn nghiêm trọng.

Việc Iran siết chặt kiểm soát khu vực này đã khiến lưu thông hàng hải bị đình trệ, kéo theo những hệ lụy sâu rộng đối với thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, Nhà Trắng được cho là đang cân nhắc các biện pháp mạnh tay nhằm phá vỡ thế bế tắc. Một trong những phương án gây chú ý nhất là khả năng tiến hành chiến dịch quân sự nhằm vào đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu mỏ then chốt của Iran, theo Axios.

Đảo Kharg: nút thắt chiến lược

Kharg - hòn đảo báu vật của Tehran - nằm cách bờ biển Iran khoảng 24 km, giữ vai trò xử lý tới 90% lượng dầu thô xuất khẩu của nước này. Việc kiểm soát hoặc phong tỏa đảo Kharg được xem là đòn bẩy chiến lược, có thể trực tiếp tác động đến năng lực xuất khẩu năng lượng của nước này.

Đảo Kharg, "yết hầu kinh tế" của Iran. Ảnh: Reuters.

Axios dẫn các nguồn thạo tin cho biết chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump coi việc mở lại Eo biển Hormuz là điều kiện tiên quyết để đạt được mục tiêu chiến lược trong cuộc xung đột.

"Ông Trump muốn mở cửa Eo biển Hormuz. Nếu phải chiếm đảo Kharg để thực hiện điều đó, thì chuyện đó có thể xảy ra", một quan chức giấu tên nói với Axios.

Tuy nhiên, phương án này đi kèm với rủi ro đáng kể. Việc triển khai lực lượng trên bộ tới đảo Kharg sẽ đưa binh sĩ Mỹ vào khu vực có nguy cơ giao tranh trực tiếp cao, trong khi hiệu quả chiến lược vẫn còn là dấu hỏi.

Một nguồn tin khác tiết lộ rằng kế hoạch, nếu được triển khai, sẽ không diễn ra ngay lập tức mà cần thêm thời gian để làm suy yếu năng lực quân sự của Iran.

"Chúng ta cần khoảng một tháng để tiếp tục tấn công, làm suy yếu đối phương, sau đó mới có thể chiếm đảo Kharg và sử dụng nó làm đòn bẩy đàm phán", nguồn tin này nói.

Tổng thống Trump đang cân nhắc kĩ lưỡng kế hoạch tấn công đảo Kharg. Ảnh: Reuters.

Thực tế, Lầu Năm Góc đã bắt đầu những bước chuẩn bị ban đầu. Các cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào những mục tiêu quân sự trên đảo Kharg đã được tiến hành, được mô tả là "cảnh báo" đối với Tehran, đồng thời tạo tiền đề cho các kịch bản leo thang tiếp theo.

Tổng thống Trump cũng ám chỉ khả năng này trong phát biểu gần đây khi cho biết: "Chúng tôi có thể vô hiệu hóa hòn đảo đó bất cứ lúc nào, chúng tôi đã phá hủy mọi thứ, trừ hệ thống đường ống".

Cùng lúc đó, lực lượng Thủy quân Lục chiến Mỹ đang được điều động tới khu vực chiến sự. Ngoài đơn vị khoảng 2.500 quân sắp được triển khai, hai đơn vị tương tự khác cũng đang trên đường tới Trung Đông, cho thấy mức độ nghiêm túc của các phương án quân sự đang được cân nhắc.

Rủi ro tiềm ẩn

Kế hoạch tấn công đảo Kharg đang vấp phải nhiều ý kiến trái chiều từ giới chuyên gia và quan chức quân sự. Một trong những lo ngại lớn nhất là khả năng Iran không rơi vào thế buộc phải nhượng bộ ngay cả khi mất quyền kiểm soát hòn đảo.

Chuẩn Đô đốc về hưu Mark Montgomery cảnh báo rằng lợi ích của chiến dịch này chưa rõ ràng so với mức độ rủi ro.

"Nếu chúng ta (Mỹ) chiếm đảo Kharg, họ có thể đóng van ở phía còn lại. Chúng ta không kiểm soát được toàn bộ quá trình sản xuất dầu của họ", ông Montgomery nói.

Theo vị đô đốc về hưu này, một phương án khả thi hơn có thể là tăng cường hiện diện hải quân để hộ tống các tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz, thay vì tiến hành một chiến dịch đổ bộ quy mô lớn. Cách tiếp cận này có thể giảm thiểu rủi ro cho binh sĩ mà vẫn đạt được mục tiêu duy trì dòng chảy thương mại.

Chuẩn Đô đốc về hưu Mark Montgomery. Ảnh: Hải quân Mỹ.

Các luồng quan điểm của giới nghị sĩ Mỹ cũng không hoàn toàn đồng nhất. Thượng nghị sĩ Tom Cotton, Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện, cho rằng Tổng thống Trump đã hành xử thận trọng khi không loại trừ bất kỳ phương án nào, bao gồm cả tấn công trên bộ.

Tuy nhiên, ông Cotton không công khai ủng hộ cụ thể phương án nào, phản ánh sự nhạy cảm chính trị và quân sự của quyết định này. Một số quan chức khác cũng nhấn mạnh rằng việc triển khai bộ binh không phải là điều chưa từng có, song vẫn cần cân nhắc kỹ lưỡng.

Ở cấp độ pháp lý, Lầu Năm Góc đã tham vấn ý kiến của các chuyên gia luật để đánh giá tính hợp pháp của các kịch bản, bao gồm cả chiếm đóng và phong tỏa bằng hải quân. Điều này cho thấy mức độ phức tạp về cả tính pháp lý lẫn quân sự của kế hoạch.

Bên cạnh đó, cuộc khủng hoảng hiện tại đã ảnh hưởng trực tiếp đến chương trình nghị sự của Tổng thống Trump. Người đứng đầu Nhà Trắng đã buộc phải hoãn chuyến thăm Trung Quốc dự kiến vào cuối tháng 3 để tập trung xử lý tình hình, theo Axios.

Trong khi đó, các quan chức Mỹ cũng thừa nhận rằng không có gì đảm bảo việc kiểm soát đảo Kharg sẽ dẫn tới một thỏa thuận hòa bình theo điều kiện của Washington. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về hiệu quả cuối cùng của chiến lược.