Mỹ tắt GPS giữa đại dương, tàu Trung Quốc lạc trôi 33 ngày trên biển

Sự cố GPS khiến Trung Quốc tham vọng tự chủ công nghệ định vị. Ảnh minh họa: CGTN.

Trong chương trình "Đối thoại" mới đây của đài truyền hình quốc gia Trung Quốc, một sự kiện lịch sử từ năm 1993 đã được gợi lại. Thời điểm đó, tàu chở hàng Yinhe đang thực hiện lộ trình hàng hải bình thường trên Ấn Độ Dương thì hệ thống định vị GPS bất ngờ bị Mỹ ngắt tín hiệu, theo CCTV.

Ngay lập tức, con tàu rơi vào trạng thái mất phương hướng hoàn toàn. Giữa biển khơi không một dấu vết, các thủy thủ không thể xác định vị trí tọa độ để điều khiển con tàu đi đúng hướng.

Tàu Yinhe đã phải trôi dạt vô định suốt 33 ngày liên tục, đối mặt với sự cạn kiệt về nhu yếu phẩm và áp lực tinh thần đè nặng lên thủy thủ đoàn. Cuối cùng, phía Trung Quốc buộc phải chấp nhận để lực lượng hải quân Mỹ lên tàu kiểm tra.

Sự cố kéo dài hơn một tháng này đã để lại một bài học kinh nghiệm sâu sắc cho đất nước tỷ dân. Việc không làm chủ được công nghệ định vị dẫn đường có thể khiến bất kỳ phương tiện vận tải nào trở nên dễ tổn thương và bị động giữa đại dương.

Tàu chở hàng "Yinhe" của Trung Quốc đã trôi vô định trên Ấn Độ Dương suốt 33 ngày và buộc phải chấp nhận sự kiểm tra từ phía hải quân Mỹ. Ảnh: CCTV.

Từ bài học xương máu đó, Trung Quốc bắt đầu quá trình xây dựng Hệ thống Vệ tinh Dẫn đường Bắc Đẩu (BeiDou). Đến năm 2020, hệ thống Bắc Đẩu-3 chính thức hoàn thiện mạng lưới toàn cầu, giúp đảm bảo các hoạt động điều hướng, định vị cho tàu thuyền và máy bay luôn được duy trì ổn định, an toàn trong mọi tình huống.

Tuy nhiên, cuộc đua không gian hiện tại đã chuyển dịch sang quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO), nơi dự án Starlink của tỷ phú Elon Musk đang chiếm ưu thế lớn với hàng chục nghìn vệ tinh. Để cạnh tranh, Trung Quốc triển khai dự án "Hệ thống vệ tinh đa phương tiện toàn cầu", còn gọi là chòm sao Thiên Phàn (Qianfan).

Dự án Qianfan đặt mục tiêu cung cấp dịch vụ Internet vệ tinh cho các doanh nghiệp Trung Quốc hoạt động ở nước ngoài. Đây là những vùng lãnh thổ mà Starlink không thể tiếp cận hoặc bị hạn chế do rào cản chính trị.

Lộ trình phát triển của hệ thống Qianfan được chia làm 3 giai đoạn, với mạng lưới lên tới hơn 26.000 vệ tinh, tích hợp các tính năng cảm biến từ xa và hệ sinh thái viễn thông.

Để chuẩn bị hạ tầng dài hạn cho mạng lưới khổng lồ này, vào tháng 12/2025, Trung Quốc đã gửi đề xuất quy mô lớn cho hơn 200.000 vệ tinh bổ sung lên Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU). Từ những thử nghiệm đầu tiên cho đến các đợt phóng liên tiếp vào tháng 6 năm nay, chuỗi vệ tinh này đang chứng minh năng lực tự chủ công nghệ ngày càng hoàn thiện.

Trải qua hơn 3 thập kỷ kể từ ngày con tàu Yinhe mất tín hiệu giữa biển sâu, ngành định vị và viễn thông vũ trụ Trung Quốc giờ đây đã bước sang một chương mới.