Mỹ đổi mục tiêu tại Iran mỗi ngày

Vụ nổ xảy ra tại khu vực phía nam thủ đô Beirut, Lebanon, ngày 6/3. Ảnh: Reuters.

Theo nguồn tin am hiểu về các cuộc trao đổi, dù Thủ tướng Đức nhiều lần sốt ruột muốn có câu trả lời rõ ràng từ ông Trump, nhưng những gì ông nhận được khá mông lung.

Mục tiêu của chiến dịch liên tục xê dịch

Kể từ khi Mỹ động binh tại Iran ngày 28/2, chiến dịch quân sự của Washington đã bước sang giai đoạn mới. Tuy nhiên, cách thức cuộc chiến kết thúc vẫn là câu hỏi lớn. Các nghị sĩ Mỹ và các đồng minh của Mỹ chưa có câu trả lời rõ ràng.

Theo CNN, trong các cuộc họp kín với nghị sĩ cấp cao của Quốc hội Mỹ, quan chức Lầu Năm Góc cho biết nhiệm vụ quân sự của Mỹ hiện tập trung vào việc phá hủy các bệ phóng tên lửa đạn đạo của Iran. Mục tiêu không bao gồm việc tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran hay ám sát các nhà lãnh đạo của nước này.

Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cũng phủ nhận việc Mỹ sẽ tham gia “tái thiết quốc gia” như từng diễn ra trước đây, khi Mỹ tham chiến tại Trung Đông dưới thời các Tổng thống Mỹ khác.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tham dự cuộc họp tại Nhà Trắng ngày 4/3. Ảnh: Reuters.

Tuy nhiên, trong tuần qua, ông Trump liên tục thay đổi mục tiêu của chiến dịch, vượt ra ngoài các nhiệm vụ quân sự mà ông Hegseth nêu.

Ngay sau khi xung đột nổ ra, ông Trump kêu gọi người dân Iran chớp thời cơ để giành lấy chính quyền. Nhưng khi không thấy có dấu hiệu đảo chính, ông Trump “đổi giọng” và khẳng định tương lai chính trị của Iran do người Iran quyết định, đây không phải vấn đề của nước Mỹ.

Ngày 6/3, ông Trump lại tuyên bố sẽ tham gia vào việc lựa chọn lãnh đạo tương lai của Iran, hàm ý Mỹ có thể can dự lâu dài vào đất nước này. Đồng thời, Mỹ sẽ chỉ chấm dứt xung đột khi Iran “đầu hàng vô điều kiện”.

Những thông điệp thay đổi tính theo ngày khiến các bên hoang mang và đặt ra câu hỏi về hướng đi mà Mỹ đặt ra trong cuộc xung đột tại Iran.

Trong các cuộc trao đổi với New York Times, quan chức các nước Ả Rập và châu Âu đều hoang mang không biết “đích đến cuối cùng” của ông Trump là gì, thậm chí họ cho rằng đích đến đó có khi... chưa xác định.

Sau các buổi họp kín với quan chức cấp cao trong chính quyền ông Trump, nhiều nghị sĩ Mỹ cũng thừa nhận họ không biết khi nào thì ông Trump cho rằng đã đạt được các mục tiêu tại Iran. Họ cũng không biết kế hoạch sau đó là gì.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Jeanne Shaheen, thành viên Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ, cho biết bà nhận được “những thông điệp trái chiều” về chiến lược của Mỹ tại Iran.

“Không ai trong thế giới tự do nhớ nhung chế độ giáo chủ tại Iran, nhưng cũng không ai rõ cuộc chiến này sẽ kéo dài bao lâu, leo thang đến đâu, kết thúc thế nào”, bà Shaheen nói.

Theo 4 nguồn tin từ các nước đồng minh, chính quyền ông Trump cho đến nay chưa đưa ra chiến lược kết thúc xung đột.

“Chúng tôi không biết họ thực sự muốn gì để có thể ra quyết định chấm dứt xung đột. Có vẻ ngay cả ông Trump cũng chưa rõ”, một nhà ngoại giao châu Âu nói với CNN.

Trong khi đó, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết chỉ ông Trump mới có quyền quyết định khi nào Iran được xem là đã “đầu hàng vô điều kiện”. Theo bà Leavitt, Tổng thống Trump, với tư cách Tổng tư lệnh quân đội Mỹ, là người duy nhất có quyền xác định Iran không còn là mối đe dọa với Mỹ, và các mục tiêu của chiến dịch đã hoàn thành.

“Khi quyết định này được Tổng thống đưa ra, Iran về bản chất đã ở trong tình trạng đầu hàng vô điều kiện, dù họ có tuyên bố điều đó hay không”, bà Leavitt nói.

Hàng loạt kịch bản nhảy múa nhiễu loạn

Cho đến nay, Mỹ đã công khai từ chối các tín hiệu đề nghị đàm phán không chính thức từ phía Iran. Trước đó xuất hiện thông tin cơ quan tình báo Iran chuyển lời qua các bên trung gian rằng Tehran muốn bước vào đàm phán.

Ông Trump muốn một kịch bản khác, ông hiện muốn đóng vai trò lớn trong việc lựa chọn lãnh đạo tiếp theo của Iran. Tuy nhiên, cơ quan tình báo Mỹ vốn đã cảnh báo rằng rất khó dự đoán diễn biến thay đổi chính quyền tại Iran.

Người dân Iran ủng hộ chính phủ tuần hành tại Tehran ngày 6/3, kịch bản đảo chính không xảy ra như ông Trump kỳ vọng. Ảnh: New York Times.

Báo cáo trong tháng 2 của Hội đồng Tình báo Quốc gia Mỹ (NIC) đã kết luận điều này từ trước khi Mỹ động binh tại Iran. Theo đó, ngay cả một chiến dịch quân sự lớn cũng khó làm sụp đổ chính quyền tại Tehran.

Theo New York Times, cộng đồng tình báo Mỹ đồng thuận quan điểm rằng chính quyền thần quyền tại Iran cắm rễ rất sâu trong hệ thống quyền lực của nước này và không dễ bị “bật bãi”.

Một số quan chức Mỹ và châu Âu cũng nhận định rằng hiện chưa có sự lựa chọn rõ ràng để có thể áp dụng kịch bản thay đổi chính quyền hiện tại của Iran.

Nhiều nguồn tin cho biết ông Trump có thể chấp nhận chính quyền do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo lãnh đạo.

Ông Trump cũng thường so sánh Iran với Venezuela và tin rằng sự chuyển giao quyền lực sẽ diễn ra êm đềm. “Mọi chuyện sẽ diễn ra rất dễ dàng, sẽ giống như những gì chúng tôi từng làm ở Venezuela”, ông Trump nói với CNN.

Tuy nhiên, lựa chọn này có nguy cơ trao quyền cho lực lượng thậm chí còn cứng rắn hơn giới giáo sĩ tại Iran. Chính ông Trump cũng từng hình dung về “kịch bản tồi tệ nhất” này: “Rất có thể sau tất cả những gì chúng tôi cố gắng thực hiện, người mới lên cũng tệ y như người trước”.

Con trai cố giáo chủ Khamenei, ứng viên tiềm năng cho vị trí Lãnh tụ Tối cao Iran. Tuy nhiên, Iran trì hoãn công bố vị trí này vì lo ngại Lãnh tụ kế nhiệm sẽ bị ám sát. Ảnh: Reuters

Danh sách những người có khả năng đứng lên lãnh đạo Iran hiện cũng liên tục biến động. Các đòn tấn công của Mỹ và Israel gây ra hậu quả phức tạp hơn dự tính.

Chính những nhân vật khiến Nhà Trắng đánh giá là phù hợp để lãnh đạo Iran cũng đã tử vong vì các đòn không kích.

Một số quan chức Mỹ và quan chức nước ngoài cũng nghi ngờ khả năng thành lập một chính phủ liên minh tại Iran. Mô hình chính phủ liên minh vốn đã thất bại tại Iraq hồi đầu thập niên 2000.

Trong khi đó, lo ngại ngày càng gia tăng khi xung đột tại Iran có thể kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Trong các cuộc phỏng vấn gần đây, ông Trump cũng không bác bỏ kịch bản này.

Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, cho biết khi chiến dịch đã bước sang giai đoạn mới, quân đội Mỹ sẽ bắt đầu “tấn công sâu hơn vào lãnh thổ Iran và tạo thêm không gian hoạt động cho lực lượng Mỹ”.

Các nhà hoạch định quân sự cho rằng nếu mục tiêu tiếp theo của Mỹ bao gồm cả việc phá hủy kho uranium đã được làm giàu của Iran, Mỹ sẽ phải triển khai lực lượng trên bộ.

Theo các nguồn tin, kho uranium của Iran được chôn sâu dưới lòng đất, nằm ngoài tầm tấn công của bom xuyên boongke. Do đó, binh sĩ sẽ phải trực tiếp tìm kiếm. Hiện chính quyền Mỹ tránh thảo luận công khai về kịch bản nguy hiểm này.

Trong tuần này, Lầu Năm Góc chính thức thông báo với Quốc hội Mỹ rằng tuần đầu tiên của cuộc chiến đã tiêu tốn khoảng 6 tỷ USD. Các nghị sĩ dự đoán chính quyền sẽ sớm phải đề nghị thêm ngân sách để tài trợ xung đột.

Trong khi đó Iran sử dụng mọi chiến thuật nhằm làm tăng chi phí chiến tranh để có thể khiến Mỹ phải chùn bước. Theo thông tin tình báo Mỹ, Iran hiện vẫn còn kho vũ khí đáng kể, bao gồm cả tên lửa và UAV tự sát.

Có quá nhiều kịch bản đang cùng xuất hiện với các biến số khó lường, mục tiêu chiến dịch của Mỹ liên tục xê dịch trước sự “lì đòn” của Iran. Các bên còn lại chỉ còn biết nín thở quan sát trong cơn chóng mặt tiền đình của tình hình thế giới ngay từ những tháng đầu tiên của năm 2026.