Mỹ giăng 'lưới thép' quanh Iran

Phong tỏa trên biển

Các tàu khu trục của Hải quân Mỹ đang đóng vai trò trung tâm trong chiến dịch phong tỏa các cảng của Iran do Lầu Năm Góc triển khai. Phát biểu tại Lầu Năm Góc hôm 16/4, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, cho biết các tàu khu trục lớp Arleigh Burke là “xương sống” của lực lượng hải quân mặt nước và giữ vai trò then chốt trong hoạt động phong tỏa.

“Những con tàu này giống chiếc xe thể thao của Hải quân Mỹ”, ông Caine nói với báo chí.

Tàu khu trục của Mỹ. Ảnh: Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ.

Các tàu khu trục lớp Arleigh Burke, với biên chế khoảng 300 thủy thủ, được trang bị hỏa lực mạnh, trong đó có gần 100 ống phóng thẳng đứng có thể triển khai nhiều loại tên lửa phòng không và tấn công mặt đất. Tàu cũng được trang bị pháo hạm để đối phó mục tiêu trên biển và mang theo trực thăng chiến đấu, cho phép mở rộng khả năng giám sát, truy vết và tấn công các mối đe dọa trên không lẫn trên mặt biển.

Ông Caine nhấn mạnh rằng “yếu tố quan trọng nhất” trên các tàu này chính là con người. Ông cho biết nhiều thủy thủ vận hành hệ thống điều khiển và điều hướng tàu chỉ mới 18 tuổi, song được huấn luyện để đảm nhận các nhiệm vụ tác chiến phức tạp.

Lầu Năm Góc hiện chưa công bố cụ thể số lượng tàu khu trục tham gia chiến dịch, nhưng xác nhận có hơn chục tàu chiến đang hoạt động trong khu vực, trong đó có tàu sân bay USS Abraham Lincoln và tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli, đều mang theo máy bay chiến đấu.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết tàu khu trục USS Spruance đã “chuyển hướng thành công” một tàu hàng treo cờ Iran khi phương tiện này cố gắng né tránh phong tỏa. Theo CENTCOM, đã có 14 tàu quay đầu tuân thủ lệnh phong tỏa kể từ khi chiến dịch bắt đầu vào đầu tuần.

Các hoạt động đổ bộ

Các chiến dịch đổ bộ trong khuôn khổ lệnh phong tỏa được tổ chức chặt chẽ và triển khai với tốc độ cao. Lực lượng Thủy quân lục chiến hoặc các đơn vị chuyên trách thường tiếp cận mục tiêu bằng cách đổ bộ từ trực thăng xuống boong tàu hoặc áp sát bằng xuồng cao tốc, nhằm nhanh chóng áp đảo thủy thủ đoàn của tàu vi phạm trước khi họ kịp phản ứng.

Sau khi tiếp cận, các đội đổ bộ kiểm soát ngay các khu vực trọng yếu như buồng lái, phòng máy và hệ thống liên lạc, đồng thời tách biệt và khống chế thủy thủ đoàn. Mục tiêu là giành quyền kiểm soát trong thời gian ngắn nhất, song vẫn phải đảm bảo kiềm chế, đặc biệt khi đối tượng là tàu dân sự.

Cựu Đô đốc James Foggo cho biết việc kiểm tra trực tiếp trên tàu là cần thiết để phát hiện các lô hàng bị nghi ngờ. “Nếu bạn tìm kiếm vũ khí, dầu mỏ hoặc hàng hóa bất hợp pháp, bạn buộc phải lên tàu. Với tàu chở dầu, việc xác định nguồn gốc không dễ, nên phải dựa vào hồ sơ và chứng từ để truy vết”, ông nói.

Hiện Lữ đoàn Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 (31st MEU) đang triển khai trên ba tàu đổ bộ, đồng thời có thể được điều động sang các tàu khu trục khi cần thiết.

Các đơn vị này được huấn luyện chuyên sâu về kỹ thuật VBSS (Visit, Board, Search and Seizure – kiểm tra, lên tàu, khám xét và tịch thu). Hoạt động VBSS có thể được thực hiện bằng xuồng thân cứng hoặc trực thăng, cho phép lực lượng vũ trang tiếp cận và kiểm tra các tàu bị nghi ngờ buôn lậu hoặc vi phạm quy định.

“Nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm, lực lượng chức năng có thể tịch thu tàu và buộc phương tiện di chuyển tới một cảng thân thiện để xử lý”, ông Foggo cho biết.

Tùy theo mức độ rủi ro, nhiệm vụ VBSS có thể do các đội chuyên trách trên tàu đảm nhiệm hoặc do các đơn vị đặc nhiệm như lực lượng SEAL thực hiện.

Phong tỏa trên không

Ngoài lực lượng hải quân, hàng chục máy bay trinh sát, máy bay tiếp nhiên liệu và máy bay không người lái cũng được triển khai nhằm hỗ trợ thực thi lệnh phong tỏa, hạn chế tàu thương mại ra vào các cảng Iran và gây sức ép lên hoạt động xuất khẩu năng lượng của nước này.

Các máy bay tuần tra và trinh sát hàng hải tầm xa P-8 Poseidon, cùng trực thăng SH-60, máy bay không người lái và hầu hết phương tiện bay của Mỹ trong khu vực, đang phối hợp để xây dựng bức tranh giám sát toàn diện về hoạt động trên biển.

Cựu Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), Tướng John “Fozzie” Miller, cho biết hệ thống giám sát này đóng vai trò then chốt trong việc duy trì hiệu quả phong tỏa, trong bối cảnh radar trên biển có những hạn chế nhất định. Theo ông, máy bay và trực thăng giúp mở rộng đáng kể tầm quan sát, đặc biệt dọc theo đường bờ biển dài của Iran.

“Phạm vi quan sát càng rộng, khả năng đảm bảo hiệu quả của chiến dịch phong tỏa càng cao. Hải quân Mỹ dành phần lớn thời gian để theo dõi và đánh giá không gian biển xung quanh ở khoảng cách xa nhất có thể”, ông Miller nói.

Khi một tàu bị đưa vào diện theo dõi, Hải quân Mỹ sẽ tiến hành liên lạc để xác minh thông tin về hành trình và nguồn gốc. Nếu cần thiết, lực lượng chức năng sẽ lên tàu kiểm tra – quy trình mà ông Miller ví như việc phương tiện bị cảnh sát dừng kiểm tra.

“Đây là những máy bay có thể hoạt động trong thời gian dài, vì vậy yếu tố bất ngờ gần như không còn. Rất khó để một con tàu có thể vượt qua vòng phong tỏa mà không bị phát hiện; nếu có, lực lượng chức năng sẽ lập tức truy đuổi”, ông Miller lưu ý.

Chiến dịch phong tỏa diễn ra trong bối cảnh Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn mong manh sau hơn một tháng xung đột, với mục tiêu siết chặt nguồn thu dầu mỏ của Tehran.

Ngay trước khi chiến dịch bắt đầu, quân đội Mỹ cũng đã triển khai hoạt động rà phá thủy lôi tại khu vực eo biển Hormuz. Hai tàu khu trục đã được điều qua tuyến hàng hải chiến lược này vào cuối tuần trước.

Với việc kết hợp phong tỏa hải quân và các biện pháp rà phá thủy lôi, Mỹ đang bước vào giai đoạn rủi ro cao trong đối đầu với Iran, trong bối cảnh Tehran vẫn sở hữu lực lượng tàu tấn công nhanh và tên lửa chống hạm có khả năng đe dọa các tàu chiến Mỹ trong khu vực.