Kênh CBS News và hãng tin AP chiều 11/1 cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như đã vạch ra “lằn ranh đỏ” cho hành động vào hôm 9/1 khi cảnh báo rằng nếu chính quyền Iran bắt đầu “giết người như họ đã làm trong quá khứ, chúng tôi sẽ can dự”.
Trong một phát biểu tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump nói: “Chúng tôi sẽ đánh họ rất mạnh vào những chỗ đau nhất. Và điều đó không có nghĩa là đưa bộ binh vào, mà là đánh họ rất, rất mạnh vào nơi khiến họ đau đớn nhất”.
Trên mạng xã hội, ông Trump bày tỏ sự ủng hộ đối với những người biểu tình, nói rằng “Iran đang hướng tới TỰ DO, có lẽ như chưa từng có trước đây. Mỹ sẵn sàng giúp đỡ!!!”.
Những cảnh báo của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh làn sóng bất ổn trên toàn quốc thách thức chế độ thần quyền của Iran đã bước sang tuần thứ ba.
Theo các nhà hoạt động có trụ sở tại Mỹ, ít nhất 538 người đã thiệt mạng trong bạo lực liên quan đến các cuộc biểu tình, nhưng con số thực tế có thể còn cao hơn nhiều.
Ngoài ra, theo Cơ quan Tin tức của các Nhà hoạt động Nhân quyền, có hơn 10.600 người đã bị bắt giữ.
Báo The New York Times và The Wall Street Journal, dẫn tiết lộ từ các quan chức Mỹ giấu tên, lần đầu đưa tin vào tối 10/1 rằng Tổng thống Trump đã được cung cấp các lựa chọn quân sự nhưng chưa đưa ra quyết định cuối cùng.
The Wall Street Journal cho biết thêm ông Trump sẽ nhận thêm các phương án khác vào ngày 13/1.
 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng, Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN |
Mỹ chưa điều động bất kỳ lực lượng nào để chuẩn bị cho các cuộc tấn công quân sự tiềm tàng, nhưng hiện có khoảng 2.000 binh sĩ Mỹ đồn trú tại Iraq, trên các căn cứ từng bị các lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn tấn công. Ngoài ra còn có lực lượng Mỹ trên khắp Trung Đông, bao gồm các trung tâm lớn tại Qatar, nơi đặt Bộ Tư lệnh Trung tâm của Mỹ, và Bahrain, nơi Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ đóng quân.
Một quan chức Mỹ cho biết nước này có nhiều năng lực và lựa chọn, trong đó các cuộc tấn công mạng có thể là một phần. Quan chức này cũng xác nhận chính quyền Trump ủng hộ quyết định của tỷ phú Elon Musk cho phép các thiết bị đầu cuối Starlink hoạt động tại Iran, có thể giúp người biểu tình vượt qua các hạn chế của chính phủ trong bối cảnh tình trạng phong tỏa thông tin đang diễn ra.
Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt nặng nề đối với chế độ Iran và trong những tuần gần đây còn tăng cường thêm.
Vào hôm 11/1, Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright nói trên chương trình “Face the Nation with Margaret Brennan” rằng Tổng thống Trump dành “sự ủng hộ về mặt đạo đức” cho các hành động tại Iran, nhưng từ chối trả lời câu hỏi liệu Mỹ có ngăn chặn các tàu chở dầu Iran giao dịch trên thị trường chợ đen hay không.
“Tôi nghĩ người dân Iran đang đứng lên vì họ cảm thấy có một nước Mỹ mạnh mẽ đứng sau lưng họ”, ông Wright nói.
Trong khi đó, giới lãnh đạo của Iran tiếp tục cáo buộc những người biểu tình là các phần tử kích động bị Mỹ và Israel tác động.
 |
| Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf phát biểu tại Tehran. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN |
Ông Mohammad Bagher Qalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran và là một nhân vật cứng rắn từng tranh cử tổng thống, cảnh báo hôm 11/1 rằng quân đội Mỹ và Israel sẽ là “mục tiêu hợp pháp” nếu Mỹ tấn công nước Cộng hòa Hồi giáo này.
“Trong trường hợp Iran bị tấn công, cả vùng lãnh thổ bị chiếm đóng lẫn tất cả các trung tâm quân sự, căn cứ và tàu thuyền của Mỹ trong khu vực sẽ là mục tiêu hợp pháp của chúng tôi. Chúng tôi không coi mình bị giới hạn ở việc chỉ phản ứng sau khi hành động xảy ra và sẽ hành động dựa trên bất kỳ dấu hiệu khách quan nào của một mối đe dọa”, ông Qalibaf nói, theo hãng AP.
Vào hôm 9/1, Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei viết trên nền tảng mạng xã hội X rằng: “Kẻ thù của chúng tôi không hiểu Iran. Trong quá khứ, Mỹ đã thất bại vì kế hoạch sai lầm của họ. Ngày nay cũng vậy, những âm mưu sai lầm của họ sẽ khiến họ thất bại”.
Vào tháng 6/2025, Iran đã phóng tên lửa tấn công Căn cứ Không quân Al Udeid ở Qatar để trả đũa các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào ba cơ sở hạt nhân của Iran.
Thượng nghị sĩ Dân chủ Tim Kaine của bang Virginia, thành viên Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, nói trên “Face the Nation” rằng việc Mỹ hành động quân sự tại Iran vào lúc này để hỗ trợ người biểu tình sẽ là “một sai lầm lớn”.
“Điều đó sẽ tạo điều kiện cho chế độ Iran nói rằng chính Mỹ đang phá hoại đất nước chúng tôi”, ông Kaine nói, đồng thời kêu gọi duy trì áp lực trừng phạt, cho rằng cách này đã phát huy hiệu quả đối với chế độ Assad ở Syria.
“Hành động quân sự của Mỹ sẽ khơi lại ký ức đau đớn về việc Mỹ lật đổ thủ tướng Iran vào những năm 1950 và sẽ mang tới cho Tehran khả năng đổ lỗi cho Mỹ về những thất bại của chính họ”, ông Kaine nói thêm.
Khi được hỏi hôm 11/1 rằng liệu việc bắn vào người biểu tình có phải là “lằn ranh đỏ” kích hoạt hành động của Mỹ hay không, một quan chức cấp cao Mỹ từ chối xác nhận trực tiếp, nói rằng “chỉ có ông Trump mới có thể xác định lằn ranh đỏ là gì”.
Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao Mỹ từ chối trả lời các câu hỏi về những phương án quân sự cụ thể đang được xem xét.
Các cuộc biểu tình bắt đầu từ ngày 28/12 do sự sụp đổ của đồng rial Iran, hiện giao dịch ở mức hơn 1,4 triệu rial đổi 1 USD, trong bối cảnh nền kinh tế bị bóp nghẹt bởi các lệnh trừng phạt quốc tế, một phần nhằm kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran. Các cuộc biểu tình sau đó leo thang và phát triển thành những lời kêu gọi trực tiếp thách thức chính quyền Iran.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
