Một vấn đề thường bị bỏ qua ở phụ nữ sau sinh

Sự xuất hiện của một em bé là cột mốc hạnh phúc của mỗi gia đình. Tuy nhiên, đi cùng niềm vui làm mẹ là hàng loạt thay đổi lớn về thể chất, nội tiết, nhịp sinh hoạt và cảm xúc mà không phải phụ nữ nào cũng dễ dàng thích nghi.

Trong số đó, trầm cảm sau sinh là một vấn đề sức khỏe tâm thần khá phổ biến nhưng vẫn thường bị xem nhẹ hoặc nhầm lẫn với cảm giác mệt mỏi, áp lực thông thường sau sinh.

Trầm cảm sau sinh thường dễ bị nhầm lẫn thành tình trạng mệt mỏi, kiệt sức thông thường. Ảnh: Magnific.

Dấu hiệu trầm cảm sau sinh

Các biểu hiện của trầm cảm sau sinh thường dễ bị nhầm lẫn với sự mệt mỏi thông thường trong thời gian chăm con nhỏ. Người mẹ thường buồn bã kéo dài, dễ khóc vô cớ, cảm thấy bản thân vô dụng, tự ti hoặc day dứt vì cho rằng mình không chăm con đủ tốt. Nhiều người rơi vào trạng thái mệt mỏi triền miên, mất ngủ ngay cả khi em bé đã ngủ, ăn uống kém hoặc ngược lại ăn nhiều bất thường nhưng vẫn không thấy khá hơn về tinh thần.

Không ít trường hợp bắt đầu thu mình, ngại giao tiếp, né tránh người thân và dần mất kết nối với chính em bé của mình. Họ có thể cảm thấy xa cách, không còn hứng thú chăm sóc con hoặc thấy việc bế con, cho con bú trở thành một áp lực nặng nề. Ở mức độ nghiêm trọng hơn, người mẹ có thể xuất hiện ý nghĩ làm hại bản thân hoặc em bé. Đây là dấu hiệu nguy hiểm, cần được can thiệp y tế ngay lập tức.

Vì sao phụ nữ sau sinh dễ rơi vào trầm cảm?

Trầm cảm sau sinh thường không bắt nguồn từ một nguyên nhân duy nhất mà là kết quả của nhiều yếu tố cùng lúc.

Sau sinh, nồng độ estrogen và progesterone trong cơ thể giảm mạnh trong thời gian ngắn, kéo theo những biến động rõ rệt về cảm xúc và tâm trạng. Song song với đó là tình trạng thiếu ngủ kéo dài, đau mệt sau sinh, áp lực cho con bú, chăm con, hồi phục thể chất và thích nghi với vai trò mới. Nếu người mẹ thiếu sự hỗ trợ từ chồng, gia đình hoặc đang phải đối mặt với khó khăn tài chính, mâu thuẫn gia đình hay áp lực công việc, nguy cơ rơi vào trầm cảm có thể tăng lên.

Bên cạnh đó, áp lực tâm lý cũng là một yếu tố rất thường gặp. Nhiều phụ nữ tự đặt ra kỳ vọng phải luôn vui vẻ, đủ sữa, chăm con khéo, giữ nhà cửa gọn gàng và nhanh chóng lấy lại nhịp sống cũ. Trong khi đó, thực tế sau sinh vốn nhiều xáo trộn và không có hình mẫu “người mẹ hoàn hảo” nào tồn tại. Khi khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế ngày càng lớn, cảm giác bất lực, tội lỗi và kiệt sức cũng dễ xuất hiện hơn.

Phòng ngừa trầm cảm sau sinh

Việc phòng ngừa và hỗ trợ trầm cảm sau sinh không thể chỉ đặt lên vai người mẹ. Đây là vấn đề cần sự đồng hành của cả gia đình và cộng đồng.

Với chính người mẹ, điều quan trọng là cố gắng dành thời gian nghỉ ngơi khi có thể, duy trì ăn uống đầy đủ, vận động nhẹ nhàng và chủ động chia sẻ cảm xúc của mình với người thân hoặc nhân viên y tế. Việc thừa nhận bản thân đang mệt mỏi, áp lực hoặc buồn bã không phải là thất bại trong vai trò làm mẹ, mà là bước cần thiết để được hỗ trợ đúng cách.

Với người chồng và gia đình, sự hiện diện, lắng nghe và chia sẻ thực tế trong chăm sóc em bé có ý nghĩa rất lớn. Một lời động viên đúng lúc, vài giờ trông con để người mẹ được ngủ, hay đơn giản là thái độ thấu hiểu thay vì trách móc có thể tạo ra khác biệt đáng kể.

Ở góc độ rộng hơn, trầm cảm sau sinh cũng cần được nhìn nhận như một vấn đề sức khỏe thực sự, thay vì điều gì đó phải giấu kín vì sợ bị đánh giá. Khi cộng đồng có nhận thức đúng hơn về sức khỏe tâm thần sau sinh, phụ nữ cũng sẽ dễ tìm kiếm sự hỗ trợ y tế hơn khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường.